Mỹ áp đặt làn sóng trừng phạt Iran: 60 thực thể bị nhắm tới

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 24/8 công bố các biện pháp trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Iran, mô tả chiến dịch này là nhằm “bóp nghẹt kinh tế” Tehran giữa lúc chiến tranh Mỹ-Israel với nước này sắp tròn sáu tháng.

“Trên toàn cầu, mục tiêu của chúng tôi là cắt đứt mọi sợi dây kinh tế duy trì chế độ chuyên chế này cho đến khi Tehran cô lập,” ông Bessent phát biểu tại cuộc họp báo.

Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt trừng phạt đối với gần 60 cá nhân và thực thể, nhắm vào các mạng lưới bị Washington cáo buộc giúp Iran tạo doanh thu từ dầu mỏ, mua sắm vũ khí và tiến hành các hoạt động mạng.

Iran đã bác bỏ các lệnh trừng phạt mới của Mỹ. Bộ trưởng Kinh tế Ali Madanizadeh cho rằng các biện pháp này sẽ thất bại. “Trừng phạt của Mỹ đối với chúng tôi không phải là mới. Chúng tôi có các chương trình đối phó với trừng phạt Mỹ, và Washington không thể đạt được mục tiêu bằng cách cắt đứt huyết mạch nền kinh tế của chúng tôi”, ông được hãng tin Fars dẫn lời.

Các thực thể bị nhắm tới

Bộ Tài chính Mỹ cho biết các biện pháp mới nhắm vào các công ty và tàu thuyền liên quan đến mạng lưới hỗ trợ chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động mạng và tạo doanh thu dầu mỏ của Iran. Chiến dịch trừng phạt rộng hơn tập trung vào năm lĩnh vực: tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận chuyển.

Các thực thể bị trừng phạt trải dài từ Trung Đông đến Trung Quốc, Singapore và châu Âu. Một mục tiêu lớn là mạng lưới mua sắm hơn 20 người và thực thể ở Trung Đông và Đông Á, bị cáo buộc giúp Iran có được công nghệ nhạy cảm cho nghiên cứu hạt nhân và phát triển tên lửa đạn đạo.

Iran: Các bộ ngành chính phủ như Bộ Tình báo và An ninh (MOIS) và Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang (MODAFL) bị nhắm tới. Công ty hậu cần Noavaran Axis (BRE Line) có trụ sở tại Iran bị cáo buộc tạo điều kiện vận chuyển cho Tổ chức Nghiên cứu và Đổi mới Phòng thủ đã bị trừng phạt.

Hong Kong: Công ty Sweet Ocean Industrial Ltd bị cáo buộc làm trung gian cho thiết bị nhạy cảm đến Đại học Công nghệ Malek Ashtar của Iran. Các công ty Feili Co Ltd, Minvur Ltd, Feisu Ltd, Guska Co Ltd, Tiany Technology Ltd, MT Trading and Logistics HK Ltd, Shipoil Ltd cùng nhiều công ty khác bị trừng phạt vì liên quan mạng lưới mua sắm hoặc vận chuyển dầu thô Iran.

Trung Quốc: Shenzhen Sweet Ocean Technology Ltd và giám đốc Tian Jianbai bị trừng phạt. Shenzhen Huamei Lianyun International Logistics Co Ltd bị cáo buộc phục vụ cho BRE Line. Các công ty logistics Shenzhen Bositong, Bositong Supply Chain và công ty vận tải Lilimoon Navigation Inc cũng bị nhắm tới.

Singapore: Azure Shipping Pte Ltd bị chỉ đích danh vì làm việc với Công ty Tàu chở dầu Quốc gia Iran. Chủ sở hữu cũ Mansoor Tayabbhai Gandhi cùng các công ty Trans Arctic Global Marine Services và Arc Chartering bị trừng phạt. Wellbred Capital Pte Ltd và các công ty con ở Thụy Sĩ và UAE bị nhắm vì đại diện cho nhà buôn dầu mỏ Iran Mohammad Hossein Shamkhani.

Các quốc gia khác: Công ty Vast Mart Sdn Bhd (Malaysia) bị cáo buộc chuyển tiền cho Sweet Ocean. Công ty Estanica Trading Ltd (Anh) bị trừng phạt vì vận hành tàu treo cờ Gambia chở dầu Iran. Công ty dầu ăn La Nivernaise de Raffinage SAS (Pháp) bị trừng phạt. Doanh nhân người Syria Mohammad Ahmed Suhil Fattouh và doanh nhân Ukraine Ivan Obukhov, có trụ sở tại UAE, bị cáo buộc làm môi giới cho các hạm đội dầu mỏ ngầm của Iran. Công ty Sifra Shipping Co (Quần đảo Marshall) bị trừng phạt vì vận chuyển khí dầu mỏ hóa lỏng và ethylene Iran. Hai công dân Hy Lạp Almpertos Tsoris và Georgios Tsoris bị liên quan đến mạng lưới Shipoil.

Phản ứng và bình luận

Người phát ngôn chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cho biết chính phủ và Tổng thống Masoud Pezeshkian sẽ “dẫn dắt đất nước vượt qua giai đoạn này” và không phủ nhận khó khăn kinh tế. Người phát ngôn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Sardar Mohebi cho rằng việc Mỹ dùng chiến tranh kinh tế là bằng chứng thất bại trên chiến trường.

Nhà nghiên cứu Ali Akbar Dareini tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Tehran nhận định Iran “có bằng tiến sĩ trong việc lách trừng phạt” và sẽ vượt qua. Trung Quốc khẳng định hợp tác với Iran trong khuôn khổ luật pháp quốc tế và phản đối trừng phạt đơn phương.

Luật sư Mỹ, cựu báo cáo viên đặc biệt của LHQ Alfred-Maurice de Zayas cảnh báo các biện pháp này có thể “phản tác dụng”, thúc đẩy các nước tách khỏi đồng USD.

Bối cảnh trừng phạt trước đó

Iran chịu trừng phạt Mỹ từ sau cách mạng 1979. Tổng thống Bill Clinton cấm giao thương với Iran năm 1995. Thỏa thuận hạt nhân 2015 mang lại giảm nhẹ, nhưng Mỹ rút khỏi năm 2018 dưới thời ông Trump và tái áp trừng phạt dầu mỏ, vận tải biển và tài chính. Đối với chiến dịch mới, Trung Quốc – khách mua dầu lớn nhất của Iran – không bị nhắm tới trong đợt này.