Mexico yêu cầu Mỹ cung cấp bằng chứng về vụ nổ súng qua biên giới, làm dấy lên lo ngại về triển khai quân đội

Chính phủ Mexico đã chính thức đề nghị phía Mỹ cung cấp bằng chứng về vụ nổ súng qua biên giới được cho là nhắm vào các nhân viên an ninh Mỹ, trong bối cảnh căng thẳng song phương xung quanh vấn đề an ninh biên giới tiếp tục gia tăng.

Phát biểu tại cuộc họp báo hằng ngày vào thứ Hai, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết Washington đã báo cáo về “các phát súng từ phía biên giới Mexico”. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: “Chúng tôi đã yêu cầu tất cả bằng chứng vì chúng tôi không có bằng chứng nào”. Theo bà Sheinbaum, Lực lượng Vệ binh Quốc gia, Lục quân và Hải quân Mexico đều không phát hiện bất kỳ phát súng nào được bắn từ lãnh thổ Mexico về phía Mỹ.

Tuyên bố của nhà lãnh đạo Mexico được đưa ra một ngày sau khi Đại sứ Mỹ tại Mexico Ronald Johnson viết trên mạng xã hội X về vụ nổ súng, được cho là xảy ra tại bang Texas, đối diện bang Tamaulipas của Mexico, vào cuối tháng 9. Ông Johnson cho biết mục tiêu là các thành viên Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ và mối đe dọa sẽ được “giải quyết nhanh chóng”.

“Đại sứ quán Mỹ tại Mexico đang giúp phối hợp với các lực lượng Mexico triển khai tới khu vực biên giới nơi các nhân viên Bảo vệ Bờ biển Mỹ bị bắn”, ông Johnson viết. “Cùng nhau, chúng tôi dự định tuần tra cả hai bên biên giới chung, bảo vệ cộng đồng của chúng ta và gây khó khăn hơn cho các tổ chức tội phạm và khủng bố hoạt động”.

Kể từ sau vụ việc được cho là này, khoảng 500 quân nhân Mỹ cùng trực thăng, máy bay không người lái và thiết bị chống máy bay không người lái đã được điều tới khu vực biên giới. Về phía Mexico, nước này cũng đã triển khai lực lượng tới khu vực biên giới như một phần của chiến dịch chung mang tên “Operation Mirror” giữa hai nước nhằm bảo vệ đường biên giới.

Tại cuộc họp báo hôm thứ Hai, bà Sheinbaum xác nhận việc triển khai của Mexico nhằm mục đích “ngăn chặn mọi vấn đề” có thể phát sinh. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Đại sứ Johnson và Tổng thống Sheinbaum trong thời gian qua thường xuyên căng thẳng do những bất đồng về an ninh biên giới và chủ quyền quốc gia.

Ông Johnson, cựu thành viên Lực lượng Đặc nhiệm Green Beret của Lục quân Mỹ và từng phục vụ trong Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA), giữ chức đại sứ tại Mexico từ tháng 5/2025 dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng cho nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã tìm cách gia tăng ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực Mỹ Latinh, như một phần của chính sách không chính thức được gọi là “Học thuyết Donroe” – một biến thể của Học thuyết Monroe từ thế kỷ 19. Chính quyền của ông cũng đóng vai trò tích cực hơn trong an ninh khu vực với lý do chống buôn bán ma túy và các tổ chức tội phạm.

Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố có thể tiến hành các cuộc không kích quân sự bên trong lãnh thổ Mexico để tấn công các băng đảng mà ông cho là đang “điều hành Mexico”, coi sự hiện diện của chúng là mối đe dọa đối với an ninh Mỹ. Tuy nhiên, bà Sheinbaum đã cảnh báo rằng một chiến dịch như vậy sẽ vi phạm chủ quyền của Mexico.

Căng thẳng giữa Mexico và chính quyền Trump đã làm rạn nứt quan hệ với Đại sứ Johnson. Bà Sheinbaum cáo buộc đại sứ này vượt quá chuẩn mực ngoại giao, trong khi ông Johnson tìm cách thúc đẩy chính phủ Mexico hợp tác với các yêu cầu của ông Trump. Hồi tháng 6, ông Johnson chỉ trích chính phủ của bà Sheinbaum trên mạng xã hội vì biến “cuộc chiến chống băng đảng” thành “tranh chấp chính trị”. Bà Sheinbaum đáp lại vào ngày hôm sau với lời cảnh báo: “Các đại sứ phải tôn trọng các vấn đề chính trị nội bộ của quốc gia họ”.

Các cơ quan thực thi pháp luật của Mỹ và Mexico từ lâu đã hợp tác trong các chiến dịch chống ma túy, nhưng cách tiếp cận quân sự của ông Trump đã tạo ra xích mích với các chính phủ cánh tả, trong đó có Mexico.

Hôm thứ Hai, bà Sheinbaum cũng chỉ trích ông Johnson vì công bố việc khai trương một học viện cảnh sát quốc tế tại bang Queretaro ở miền trung Mexico mà không thông báo cho chính phủ của bà. “Làm sao một lễ động thổ có thể diễn ra với sự tham gia của đại sứ Mỹ và thống đốc Mexico, nhưng lại không có nội các an ninh liên bang?”, bà đặt câu hỏi.

Theo hiến pháp Mexico, chính phủ liên bang phải phê duyệt các hoạt động của lực lượng nước ngoài trên lãnh thổ Mexico. Tuy nhiên, luật này đã bị thử thách hồi đầu năm nay khi hai nhân viên CIA được cho là thiệt mạng trong một vụ tai nạn xe hơi hồi tháng 4 tại bang Chihuahua ở miền bắc Mexico, cùng với các thành viên thực thi pháp luật của bang. Đến nay vẫn chưa rõ các nhân viên CIA đang làm gì tại Chihuahua. Một số báo cáo cho rằng họ có thể đã tham gia vào một cuộc đột kích do bang dẫn đầu nhằm vào một phòng thí nghiệm ma túy địa phương mà không có sự cho phép của liên bang, trong khi một quan chức bang phủ nhận thông tin này và nói rằng các nhân viên đang thực hiện một khóa huấn luyện sử dụng máy bay không người lái không liên quan. Bà Sheinbaum khẳng định bà và nội các của mình không được thông báo về bất kỳ hoạt động nào của CIA, và chính phủ Mexico đã cam kết điều tra vụ việc.