Maldives kết án hai nhà báo vì đưa tin về nghi vấn tình ái của tổng thống

Ngày 29/4, Tòa án Hình sự tại thủ đô Male của Maldives đã tuyên án 15 ngày tù đối với nhà báo Mohamed Shahzan và 10 ngày tù đối với nhà báo Leevan Ali Nasir, cả hai đều làm việc cho trang tin Adhadhu, vì vi phạm lệnh cấm bàn luận về một bộ phim tài liệu cáo buộc Tổng thống Mohamed Muizzu có quan hệ tình cảm với một cựu trợ lý.

Liên đoàn Nhà báo Quốc tế (IFJ) ngày 30/4 đã “lên án mạnh mẽ” việc bỏ tù hai nhà báo này, trong khi Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ) mô tả bản án là “nỗ lực trừng phạt nhằm hình sự hóa hoạt động báo chí điều tra”.

Vụ việc bắt nguồn từ bộ phim tài liệu mang tên “Aisha”, được Adhadhu phát hành trên mạng xã hội vào ngày 28/3. Phim có cuộc phỏng vấn một phụ nữ giấu tên tự nhận đã có quan hệ tình dục với Tổng thống Muizzu, 47 tuổi, đã kết hôn và có ba con. Tổng thống Muizzu bác bỏ cáo buộc này, gọi đó là “những lời nói dối vô căn cứ”.

Tháng 4 vừa qua, cảnh sát đã đột kích văn phòng Adhadhu vì việc phát hành bộ phim, tịch thu máy tính xách tay của các nhà báo, nhân viên tiếp thị, quản trị viên cùng ổ cứng và ổ USB.

Theo Adhadhu, Shahzan bị kết án sau khi chất vấn Tổng thống Muizzu về các cuộc gọi đêm khuya mà ông bị cáo buộc gọi cho cựu trợ lý. Nasir bị kết án vì đưa tin về chính lệnh cấm mà tòa án đã ban hành ngày 28/4 theo yêu cầu của công tố viên. Lệnh cấm, được đăng trên trang web tòa án, cấm mọi cuộc thảo luận trực tiếp hoặc gián tiếp về các cáo buộc, các tội danh và các phiên tòa đang diễn ra, viện dẫn các điều khoản hiến pháp bảo vệ quyền danh dự.

Adhadhu cho biết các phiên tòa diễn ra kín và kết thúc trong vòng vài giờ, các nhà báo chỉ có hai giờ để tìm luật sư và không có cơ hội trình bày bào chữa. Trang tin này tuyên bố: “Lần đầu tiên trong lịch sử dân chủ của chúng tôi, các nhà báo đã bị bỏ tù vì thách thức người quyền lực nhất quốc gia”.

Vụ việc làm gia tăng lo ngại về dân chủ và tự do báo chí tại Maldives. Quốc hội nước này từng thông qua luật truyền thông vào tháng 9/2025, trao cho một ủy ban gồm những người trung thành với chính phủ quyền phạt tiền, đình chỉ và đóng cửa các cơ quan báo chí. Các đồng minh của Tổng thống Muizzu cũng cải tổ Tòa án Tối cao năm 2025, loại bỏ ba thẩm phán trong các động thái mà các cựu thẩm phán cho là có động cơ chính trị.

Bộ phim “Aisha” được phát hành vài ngày trước cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp ngày 4/4, nơi 69% cử tri bác bỏ đề xuất của chính phủ nhằm đồng bộ hóa chu kỳ bầu cử tổng thống và quốc hội. Các nhà phê bình cho rằng kế hoạch này sẽ làm suy yếu sự kiểm soát và cân bằng trong nước.

Hai biên tập viên của Adhadhu là Hussain Fiyaz Moosa và Hassan Mohamed cũng phải đối mặt với cáo buộc “qazf” – tội vu khống ngoại tình hoặc quan hệ tình dục bất hợp pháp theo luật Hồi giáo, có thể bị phạt tới một năm bảy tháng tù và 80 roi. Phiên tòa xét xử họ đã bắt đầu kín tại Male ngày 30/4.

Cảnh sát cũng đã mở cuộc điều tra đối với cựu nhân viên văn phòng tổng thống Aishath Easha Ashraf liên quan đến bộ phim.

Người phát ngôn của Tổng thống Muizzu, Mohamed Hussain Shareef, bác bỏ chỉ trích, nói rằng các vụ truy tố “không liên quan đến các quyền và trách nhiệm pháp lý được bảo đảm của báo chí độc lập”. Ông cho rằng Tổng thống Muizzu đã tạo điều kiện chưa từng có cho báo chí và hoan nghênh sự giám sát các chính sách của ông.

Tuy nhiên, các tổ chức tự do báo chí, CPJ, Hiệp hội Nhà báo Maldives và cựu Tổng thống Ibrahim Mohamed Solih đều lên án các bản án. CPJ kêu gọi trả tự do cho Shahzan và Nasir, đồng thời “chấm dứt quấy rối tư pháp đối với cơ quan báo chí của họ”. Hiệp hội Nhà báo Maldives cho rằng lệnh cấm của tòa án không đáp ứng các tiêu chuẩn hiến pháp về tính hợp pháp, cần thiết và tương xứng, đồng thời cảnh báo về “sự thụt lùi của các quyền dân chủ” dưới thời chính phủ Muizzu.

Cựu Thẩm phán Tòa án Tối cao Husnu Al Suood viết trên X: “Việc bỏ tù này làm suy yếu các nguyên tắc tự do báo chí, trách nhiệm giải trình và minh bạch dân chủ. Báo chí không phải là tội ác.”