Malaysia vừa chốt kế hoạch triển khai giai đoạn đầu của chương trình hồi hương tự nguyện, theo đó ít nhất 1.500 người tị nạn đủ điều kiện từ Myanmar sẽ được đưa về nước vào ngày 29/9, theo thông báo từ chính phủ nước này.
Thủ tướng Anwar Ibrahim trước đó đã công bố vào tháng 7 rằng chính quyền quân sự Myanmar đã đồng ý tiếp nhận 5.000 người thuộc cộng đồng thiểu số Rohingya đang bị bức hại, giữa lúc căng thẳng giữa người tị nạn và cộng đồng địa phương tại Malaysia gia tăng.
Trong tuyên bố của Bộ Nội vụ Malaysia, quá trình hồi hương sẽ sử dụng hai tàu chiến hải quân và một tàu bệnh viện của Myanmar. Bộ này cho biết hơn 4.000 người, chủ yếu là người dân tộc Rohingya, sẽ được đưa vào chương trình cấp Giấy tờ Đăng ký Người tị nạn (DPP), trong khi 5.000 người khác sẽ tham gia quy trình hồi hương tự nguyện như đã thỏa thuận với Myanmar.
Tính đến giữa tháng 8, có 10.388 công dân Myanmar đang bị giam giữ tại các trại giam của Sở Di trú, theo Bộ Nội vụ, nhưng không phải tất cả đều được coi là người tị nạn. Cơ quan di trú Malaysia đang phối hợp với cảnh sát để xác minh danh tính, quốc tịch, tình trạng nhập cư, đơn xin tị nạn và lý lịch an ninh của những người bị giam giữ này trước cuối năm nay.
Lo ngại về an toàn từ các tổ chức nhân quyền
Đầu tháng này, chính phủ Malaysia cho biết sẽ không tiến hành hồi hương nếu tính mạng của người tị nạn gặp rủi ro khi trở về. Bộ trưởng Truyền thông Malaysia Fahmi Fadzil nhấn mạnh: “Malaysia, với tư cách là một quốc gia có trách nhiệm, sẽ không đưa 5.000 người tị nạn Myanmar trở về nếu họ bị bức hại hoặc tính mạng bị đe dọa.”
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) cho rằng các điều kiện để trở về Myanmar một cách an toàn, đàng hoàng và tự nguyện hiện không tồn tại, đồng thời cảnh báo quân đội Myanmar vẫn tiếp tục phạm các tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại.
Malaysia từ lâu được xem là nơi trú ẩn an toàn cho người Rohingya chạy trốn bức hại, dù nước này không phải là thành viên của Công ước Liên Hợp Quốc về người tị nạn năm 1951 và không chính thức công nhận tình trạng tị nạn. Nước này vẫn là nơi cư trú của một trong những cộng đồng người tị nạn lớn nhất Đông Nam Á, với hơn 215.000 người tị nạn và người xin tị nạn đăng ký với Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR), trong đó có hơn 126.000 người Rohingya từ Myanmar – cộng đồng tị nạn lớn nhất tại đây.
Ngày 25/8 vừa qua đánh dấu chín năm kể từ khi người Rohingya bị buộc phải rời khỏi bang Rakhine ở Myanmar sang Bangladesh láng giềng để trốn tránh cuộc trấn áp quân sự đẫm máu. Con số này hiện đã vượt quá một triệu người. Người Rohingya là một nhóm dân tộc thiểu số chủ yếu theo Hồi giáo, đã sinh sống tại Myanmar – nơi Phật giáo chiếm đa số – suốt nhiều thế kỷ. Tuy nhiên, Myanmar không công nhận họ là một nhóm dân tộc chính thức, khiến họ trở thành cộng đồng không quốc tịch lớn nhất thế giới.
