Maduro đề nghị tòa Mỹ bác bỏ cáo buộc, viện dẫn quyền miễn trừ nguyên thủ

Cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đã đề nghị một thẩm phán Mỹ bác bỏ các cáo buộc hình sự về buôn bán ma túy nhằm vào ông, lập luận rằng ông cần được miễn trừ truy tố với tư cách là người đứng đầu một quốc gia có chủ quyền.

Luật sư của ông Maduro, ông Barry Pollack, đã trình bày đề nghị này trước Tòa án quận Manhattan vào thứ Tư (3/9, giờ địa phương). Nhóm pháp lý đã kiến nghị Thẩm phán Alvin Hellerstein bác bỏ vụ án, một động thái được xem là phép thử về mức độ sẵn sàng áp dụng luật pháp quốc tế vào các vụ án hình sự của tòa án Mỹ.

Ông Maduro bị bắt giữ và giam giữ vào ngày 3/1 sau khi Tổng thống Mỹ khi đó là Donald Trump cho phép một cuộc đột kích quân sự tại Caracas. Nhà lãnh đạo Venezuela bị giam tại một nhà tù liên bang ở Brooklyn đã không nhận tội và dự kiến sẽ ra tòa vào ngày 1/6/2027 nếu nỗ lực bác bỏ vụ án của ông không thành công.

Nguyên tắc nguyên thủ quốc gia đương nhiệm được miễn trừ truy tố ở nước ngoài là một quy tắc lâu đời của luật pháp quốc tế, được coi là nền tảng cho hoạt động ngoại giao.

Thẩm phán Hellerstein đã cho ông Pollack hạn chót là thứ Tư để nộp đơn đề nghị bác bỏ vụ án. Ông Pollack lập luận rằng tòa án không có thẩm quyền, cả vì nguyên thủ quốc gia được hưởng quyền miễn trừ tuyệt đối và vì các hành vi mà ông Maduro bị cáo buộc nằm trong phạm vi nhiệm vụ chính thức của ông.

“Vụ truy tố chưa từng có tiền lệ này vi phạm quyền miễn trừ tuyệt đối khỏi quyền tài phán hình sự mà các nguyên thủ quốc gia và quan chức nước ngoài hành động trong phạm vi nhiệm vụ chính thức của họ được hưởng trong hàng trăm năm qua,” ông Pollack viết trong đơn.

Ông Pollack nói thêm rằng ông Maduro bị cáo buộc sai và “kiên quyết phủ nhận” các cáo buộc. Người phát ngôn của Văn phòng Luật sư Mỹ tại Manhattan, đơn vị đưa ra cáo buộc, chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.

Maduro đối mặt với thách thức lớn

Các chuyên gia pháp lý nhận định ông Maduro đang phải đối mặt với một cuộc chiến khó khăn phía trước. Washington đã nhiều năm không công nhận ông Maduro là tổng thống Venezuela do các cuộc bầu cử gây tranh cãi. Tòa án Mỹ thường theo sự phân xử của tổng thống và nội các Mỹ trong các tranh chấp về việc ai được công nhận là lãnh đạo của một quốc gia nước ngoài.

Các vụ án hình sự tại Mỹ liên quan đến nguyên thủ nước ngoài là cực kỳ hiếm, và tiền lệ cũng không mang lại nhiều hy vọng cho ông Maduro. Năm 1990, một thẩm phán liên bang ở Miami đã bác bỏ nỗ lực của cựu lãnh đạo quân sự Panama Manuel Noriega nhằm khẳng định quyền miễn trừ nguyên thủ quốc gia, một phần vì ông này chưa bao giờ chính thức giữ danh hiệu tổng thống.

Mỹ ngừng công nhận ông Maduro vào năm 2019, khi ông nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai sau cuộc bầu cử năm 2018 mà các nhà phê bình cho là gian lận. Washington cũng gọi việc ông tái đắc cử năm 2024 là gian lận. Ông Maduro khẳng định cả hai cuộc bỏ phiếu đều công bằng và từ lâu đã cáo buộc Mỹ tìm cách lật đổ ông để kiểm soát nguồn dầu mỏ của quốc gia Nam Mỹ này.

Tuy nhiên, ông Pollack viết rằng đánh giá của Washington về việc thiếu tính hợp pháp của ông Maduro là không liên quan. “Không giống như vụ Noriega, nhánh hành pháp không phủ nhận rằng ông Maduro từng là nguyên thủ quốc gia của Venezuela, mà chỉ đơn thuần tuyên bố rằng sau năm 2019, ông không còn giữ vị trí đó một cách hợp pháp,” ông Pollack viết.

Venezuela do phó tổng thống của Maduro điều hành

Kể từ khi ông Maduro bị bắt giữ, bà Delcy Rodriguez, cựu phó tổng thống và là đồng minh xã hội chủ nghĩa của ông, đã điều hành Venezuela với tư cách là nhà lãnh đạo lâm thời. Bà cũng đã tăng cường hợp tác với chính quyền Trump. Tháng trước, hai nước đã đạt được một thỏa thuận chưa từng có cho phép Mỹ tiếp quản khoảng một phần năm trữ lượng dầu của Venezuela.

Ông Pollack viết rằng thật “vô lý” khi Mỹ công nhận bà Rodriguez, người được ông Maduro bổ nhiệm, mà lại không công nhận ông Maduro. Ông dẫn các tuyên bố của bà Rodriguez và các quan chức trong chính phủ của bà, được đưa ra vào tháng 1 và tháng 2, cho thấy họ vẫn coi ông Maduro là nguyên thủ quốc gia hợp pháp của Venezuela. Chính phủ của bà Rodriguez từ đó đã im lặng về vấn đề này. Một số bức tranh tường về ông Maduro ở Caracas đã bị sơn phủ trong những tháng gần đây.

Các công tố viên có đến ngày 2/10 để phản hồi đề nghị bác bỏ bản cáo trạng của ông Maduro. Thẩm phán Hellerstein sẽ tổ chức phiên điều trần về đề nghị bác bỏ vào ngày 17/11.