Lyari – từ khu ổ chuột trong phim Bollywood vươn lên thành ‘thánh địa’ quyền Anh của Pakistan

Trong suốt nhiều tuần mùa đông ở Karachi, huấn luyện viên quyền Anh Younus Qambrani, 60 tuổi, liên tục gửi các đoạn video, hình ảnh và mẩu báo cũ từ khu phố Lyari của ông qua WhatsApp. Đó là những bằng chứng sống động về cách ông dạy các cô gái nhỏ cách tung cú đấm.

Trong một video, Qambrani – người đàn ông có râu và đội mũ lưỡi trai – dùng lòng bàn tay đỡ đòn, né tránh khi các học trò nhỏ của mình tập đấm. Tiếng va chạm của găng tay và tiếng giày thể thao cọ xát trên nền bê tông của phòng tập Pak-Shaheen Boxing Club át đi tiếng ồn ào phố phường bên ngoài.

Bên ngoài, xe máy phóng vun vút trên những con đường ngoằn ngoèo, len lỏi qua những quầy bánh kebab với trứng ốp la đang xèo xèo trên chảo. Lyari là nơi sinh sống của gần 950.000 người – tức dân số của Amsterdam nhưng chỉ bằng 3% diện tích đất của thành phố Hà Lan đó.

Đối với hàng triệu người hâm mộ Bollywood, khu phố Lyari đồng nghĩa với cuộc chiến tranh băng đảng tàn bạo diễn ra trên nền xám xịt vĩnh viễn. Đây là bối cảnh của bộ phim ăn khách nhất mọi thời đại của Bollywood, Dhurandhar và phần tiếp theo Dhurandhar: The Revenge. Cả hai phim đều thu về hơn 100 triệu USD mỗi phim, kể về một điệp viên Ấn Độ thâm nhập vào thế giới ngầm tội phạm Lyari để vô hiệu hóa các mối đe dọa với an ninh quốc gia Ấn Độ.

Tuy nhiên, đối với người dân địa phương, Lyari không chỉ là phông nền cho máu me: đó là một nồi lẩu thập cẩm văn hóa và truyền thống, bắt nguồn từ lịch sử sâu xa hơn nhiều so với những gì Bollywood từng khám phá. Nơi đây có nền nhạc rap và hip-hop mới nổi, cho ra mắt các nghệ sĩ như nhóm Lyari Underground và rapper đeo mặt nạ Eva B. Khu phố còn có biệt danh “Mini Brazil” nhờ là thánh địa bóng đá của Pakistan.

Giai đoạn 2000-2010, Lyari từng chìm trong bạo lực băng đảng. Các nhóm vũ trang như của Rehman Dakait và Uzair Baloch (cả hai đều được khắc họa trong phim) đã biến một phần khu phố thành chiến trường. Năm 2012, chính phủ phát động Chiến dịch Lyari, cảnh sát phối hợp với lực lượng bán quân sự Sindh Rangers trấn áp, phá vỡ các băng đảng chính, chấm dứt kỷ nguyên chiến tranh đường phố quy mô lớn.

Nhưng theo nhà nhân học xã hội Adeem Suhail, Lyari luôn có nhiều điều hơn thế. “Hãy nghĩ đến Naples hay Sicily ở Italy, những trung tâm văn hóa lớn của đất nước dù gắn với bạo lực Mafia,” ông nói.

Chuẩn bị cho một cuộc chiến khác

Younus Qambrani đã tập quyền Anh từ năm 5 tuổi cùng cha, chú và các anh trai – tất cả đều là võ sĩ. Năm 1992, ông thành lập câu lạc bộ Pak Shaheen Boxing Club, bắt đầu dạy các bé trai 7-16 tuổi. Năm 2013, ông mở cửa câu lạc bộ cho các cô gái trẻ, sau khi chứng kiến các bé gái tập karate tại YMCA và tự hỏi: “Nếu con gái có thể tập karate, tại sao không tập quyền Anh?”

Trước đó, khi ông nêu ý tưởng với đồng nghiệp, một người nói rằng “các bé gái có não yếu”. Qambrani im lặng, rồi về nhà cắt dán các báo cáo về nữ võ sĩ quyền Anh trên thế giới vào một cuốn sổ. “Con gái tập boxing bên ngoài, tại sao ở đây lại không?” ông tự hỏi. Ông bắt đầu tập với con gái Anum từ năm con lên 3.

Năm 2015, nhiều học trò của Qambrani tham dự Đại hội Thể thao Nam Á. Năm 2016, Anum giành chức vô địch cấp quận tại Giải vô địch quyền Anh nữ Karachi Jinnah. Đặc biệt, Aliya Soomro – nữ võ sĩ đầu tiên của Pakistan giành đai vô địch quyền Anh thế giới – đã bắt đầu tập luyện tại câu lạc bộ của ông. Năm ngoái, Soomro chỉ mất 45 giây để hạ gục đối thủ Thái Lan, giành đai WBA hạng 105 pound châu Á.

Đối với Qambrani, quyền Anh không chỉ là huy chương. “Ai chuẩn bị cho chiến tranh thì chuẩn bị cho hòa bình,” ông nói, và cho rằng kẻ yếu ớt mới là người dễ bị tấn công nhất.

Lịch sử thuộc địa của Lyari

Lyari là khu định cư lâu đời nhất của Karachi, với những cư dân đầu tiên đến vào năm 1728. Khu phố này đã tồn tại qua thời kỳ thực dân Anh, sự phân chia tiểu lục địa và gần 8 thập kỷ ở Pakistan độc lập. Theo giáo sư Sarwat Viqar của Đại học John Abbott (Canada), “Lyari từng bị truyền thông khắc họa một chiều như một ổ tội phạm, ma túy và chiến tranh băng đảng, nhưng những thực hành văn hóa phong phú luôn là một phần của cuộc sống ở đây.”

Giáo sư Suhail cho biết, Lyari là trung tâm văn hóa của tầng lớp lao động đa dạng từ trước năm 1947, nơi hội tụ các cộng đồng Baloch, Sindhi, Marathi, Gujarati, Afghan và Siraiki. Họ mang theo truyền thống ẩm thực, khiêu vũ, tôn giáo, bài hát và thể thao. Lyari còn là nơi có cộng đồng Baloch và Afro-Baloch, những người gốc Phi sống ở Balochistan.

“Bởi vì Lyari là khu vực lao động đa dạng và sôi động đầu tiên khi Karachi trở thành thành phố, nó cũng trở thành trung tâm của chính trị giai cấp công nhân,” Suhail nói. Mức độ “phát triển” của Lyari luôn phụ thuộc vào sức mạnh của phong trào lao động Karachi.

Những gì Dhurandhar sai

Trong phim, Lyari xuất hiện với cánh cổng “Welcome to Lyari town” rất giống thật. Nhưng màu phim xám xịt dường như xóa nhòa chiều sâu văn hóa của khu phố. Suhail gọi đó là “sự tôn sùng thô thiển Lyari và người Baloch với bạo lực và tội phạm”. Ông so sánh với các phim xã hội đen Ấn Độ khác như Satya (1998) hay Gangs of Wasseypur (2012), nơi có “những mô tả văn hóa dày đặc nhưng không xin lỗi” và hiểu được chính trị kinh tế của nhà nước hậu thuộc địa. Ngược lại, Dhurandhar mang nặng “chủ nghĩa sô-vanh, bài Hồi giáo, kỳ thị đồng tính và siêu nam tính”, các nhân vật “dường như không có lịch sử”.

Không giống Lyari

Tại câu lạc bộ của Qambrani, 10 cô gái từ 8 đến 16 tuổi tập sparring một giờ mỗi ngày trừ Chủ nhật, chuẩn bị cho các giải đấu thành phố hai tháng một lần. Qambrani đang tìm mua một võ đài di động để mang đến từng trường học. Giấc mơ của ông: biến quyền Anh thành môn thể thao dễ tiếp cận cho càng nhiều cô gái trong khu phố càng tốt. Thách thức: ông chưa tìm được võ đài di động ở Pakistan và cần tài trợ.

Bollywood và Dhurandhar chẳng có nghĩa lý gì ở câu lạc bộ Lyari này. Qambrani có một thế hệ những nữ võ sĩ mới để huấn luyện.