Luật sư Mỹ lo ngại tử tù Tennessee có thể bị hành quyết bằng thuốc độc hết hạn

Luật sư của Tony Carruthers, một tử tù tại bang Tennessee (Mỹ), cho biết họ lo ngại nhà chức trách bang này có thể đang lên kế hoạch sử dụng thuốc tiêm gây chết người đã hết hạn trong cuộc hành quyết dự kiến diễn ra vào ngày 5/6. Vụ việc làm dấy lên làn sóng quan ngại trên toàn quốc về phương thức hành quyết và tình trạng thiếu minh bạch trong quy trình sử dụng thuốc.

Các luật sư của Carruthers đã hai lần gửi thư cho Cục Cải huấn Tennessee (TDOC) vào tháng trước, yêu cầu xác nhận liệu bang đã có đủ thuốc phù hợp cho ngày hành quyết hay chưa và liệu số thuốc đó có còn hạn sử dụng. Phó Tổng chưởng lý John W Ayers đã trả lời một cách không trực tiếp, chỉ nói rằng cơ quan này sẽ tuân thủ quy trình tiêm thuốc gây chết người, bao gồm việc kiểm kê thường xuyên để theo dõi hạn sử dụng.

Tony Carruthers, 57 tuổi, bị kết án tử hình vì tội bắt cóc và giết hại Marcellos Anderson, mẹ anh ta là Delois Anderson, cùng Frederick Tucker vào năm 1994. Khi được hãng tin AP hỏi về việc liều thuốc dùng cho Carruthers có hết hạn hay không, TDOC từ chối trả lời. Văn phòng Thống đốc Bill Lee cũng không có phản hồi ngay lập tức.

Amy Harwell, luật sư công liên bang, nhấn mạnh trong một email rằng hạn sử dụng phản ánh thời điểm một loại thuốc không còn an toàn để đạt được hiệu quả như mong muốn. “Trong bối cảnh hành quyết, điều này có thể đồng nghĩa với một cái chết chậm chạp, kéo dài mà không mất ý thức đáng tin cậy, khi cơ thể đau đớn và từ từ tắt dần,” Harwell viết.

Sự phản đối của công chúng đối với việc hành quyết đã khiến các nhà tù gặp khó khăn trong việc mua thuốc gây chết người, đây là một trong những vấn đề dai dẳng của các bang sử dụng phương pháp tiêm thuốc. Một số bang đã buộc phải đẩy nhanh hoặc dừng hẳn các vụ hành quyết do thuốc hết hạn. Tại South Carolina, các vụ hành quyết đã bị đình chỉ suốt 12 năm vì bang này không thể mua được thuốc. Mãi đến khi South Carolina ban hành luật bảo vệ danh tính nhà cung cấp thuốc (shield law), họ mới có thể mua lại được.

Tennessee đã lập luận trước tòa rằng luật bảo vệ này cũng áp dụng cho việc tiết lộ hạn sử dụng. Tuy nhiên, trong phiên hành quyết Harold Nichols vào tháng 12/2024, Phó Tổng chưởng lý Tennessee, Cody Brandon, đã đề nghị cung cấp một tuyên bố “chứng thực rằng các hóa chất được sử dụng trong vụ hành quyết ông Nichols sẽ không hết hạn trước khi hành quyết và chưa hết hạn”. “Việc TDOC sẵn sàng đưa ra những đảm bảo như vậy với ông Nichols, nhưng không phải với ông Carruthers, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng rằng TDOC thực sự có ý định sử dụng thuốc đã hết hạn,” Harwell viết trong một thư gửi Ayers vào ngày 18/5.

Khó khăn từ Arkansas đến Idaho

Năm 2017, Thống đốc bang Arkansas khi đó là Asa Hutchinson đã ký lệnh hành quyết tám tử tù để kịp thời hạn của một lô thuốc tiêm gây chết người sắp hết hạn. Bang này đã hành quyết được bốn người, bốn người còn lại được hoãn thi hành án. Kể từ đó, Arkansas không tổ chức thêm vụ hành quyết nào, một phần do khó mua được thuốc. Năm 2023, một nhóm tử tù ở Texas đã bất thành trong việc ngăn bang này sử dụng thuốc mà họ cho là hết hạn và không an toàn. Các quan chức nhà tù đã bác bỏ cáo buộc và khẳng định nguồn cung thuốc là an toàn.

Năm 2024, luật sư của các tử tù tại Idaho cũng nêu lên mối lo ngại tương tự khi bang này lên kế hoạch hành quyết Thomas Creech lần thứ hai sau lần đầu thất bại. Dịch vụ Luật sư Công liên bang Idaho cho biết các quan chức nhà tù dường như thậm chí còn không kiểm tra hạn sử dụng của thuốc hành quyết trước khi xin lệnh tử hình cho Creech. Chín ngày sau, số thuốc này được trả lại cho nhà cung cấp vì đã hết hạn. Một đạo luật mới của Idaho đã thay đổi phương thức hành quyết chủ yếu sang đội xử bắn, một phần vì khó khăn trong việc mua thuốc tiêm.

Bê bối thuốc hành quyết tại Tennessee

Tennessee là bang có tiền sử về các vấn đề liên quan đến thuốc hành quyết. Năm 2022, Oscar Smith chỉ còn vài phút trước khi bị hành quyết thì Thống đốc Bill Lee ra lệnh ân xá bất ngờ, tiết lộ rằng thuốc tiêm gây chết người của bang đã không được kiểm tra độ tinh khiết và hiệu lực đúng cách. Các vụ hành quyết sau đó bị đình chỉ trong hai năm để tiến hành một cuộc điều tra độc lập. Văn phòng tổng chưởng lý bang cũng buộc phải thừa nhận trước tòa rằng hai người chịu trách nhiệm giám sát thuốc hành quyết của Tennessee đã “làm chứng sai” khi nói rằng các quan chức đã kiểm tra hóa chất theo đúng quy định.

Tennessee đã công bố một quy trình tiêm thuốc gây chết người mới vào tháng 12/2024 và nối lại các vụ hành quyết vào năm 2025. Một số tử tù đã kiện về các quy trình mới này, cho rằng Cục Cải huấn đã không tuân theo các khuyến nghị từ cuộc điều tra. Quy trình mới cũng không diễn ra suôn sẻ. Khi Byron Black bị hành quyết bằng tiêm thuốc vào tháng 8/2025, anh ta đã nói rằng mình “đau đớn quá”. Các quan chức nhà tù vẫn chưa đưa ra lời giải thích nào về nguyên nhân gây ra cơn đau.