Trong phòng điều khiển của một cơ sở nghiên cứu hạt nhân thuộc một trường đại học ở miền tây Nhật Bản, các sinh viên dõi mắt theo kim đồng hồ trên bảng điều khiển đang nhích dần lên. Đó là một khoảnh khắc quen thuộc với những người làm nghiên cứu tại đây, nhưng cũng là hình ảnh ngày càng hiếm gặp trong bối cảnh các lò phản ứng hạt nhân phục vụ mục đích học thuật tại Nhật Bản đã lần lượt đóng cửa.
Theo nội dung được công bố, đây là lò phản ứng hạt nhân đại học cuối cùng còn đang hoạt động tại Nhật Bản. Cơ sở này đang phải vật lộn để duy trì hoạt động, trong khi vẫn đảm nhận vai trò phục vụ nghiên cứu và đào tạo sinh viên.
Hoạt động của lò phản ứng gắn với công tác giảng dạy và nghiên cứu thực nghiệm. Sinh viên tham gia quan sát trực tiếp các thông số vận hành trên bảng điều khiển, qua đó tiếp cận thực tế với lĩnh vực hạt nhân — điều mà các chương trình đào tạo lý thuyết khó có thể thay thế hoàn toàn.
Tuy nhiên, việc duy trì một lò phản ứng nghiên cứu đặt ra nhiều thách thức, từ yêu cầu an toàn, chi phí vận hành đến nguồn nhân lực chuyên môn. Trong bối cảnh số cơ sở tương tự đã thu hẹp dần, áp lực tiếp tục hoạt động của lò phản ứng cuối cùng này càng trở nên rõ rệt.
Câu chuyện tại cơ sở nghiên cứu ở miền tây Nhật Bản phản ánh một vấn đề rộng hơn: làm thế nào để bảo tồn năng lực nghiên cứu và đào tạo hạt nhân trong các trường đại học, khi mà hạ tầng thực nghiệm ngày càng ít đi, trong khi nhu cầu về chuyên gia trong lĩnh vực này vẫn tồn tại.
