Lo ngại Ebola lây lan khi học sinh Congo trở lại trường

CHDC Congo – Trẻ em trên khắp CHDC Congo đã trở lại trường học từ ngày 2/9, giữa lúc quốc gia này đang phải đối mặt với đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất từ trước đến nay, làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng phụ huynh và giáo viên tại tỉnh Ituri – nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Số liệu của chính phủ cho thấy, tính đến ngày 31/8, đã có 6.041 ca nhiễm và 2.911 ca tử vong, vượt qua đợt dịch tồi tệ nhất trước đó trong giai đoạn 2018–2020.

Dịch bệnh hiện đã lan rộng tại 6 trong số 26 tỉnh của quốc gia này. Ituri, nằm ở phía đông bắc, vẫn là tâm dịch với 4.802 ca nhiễm được ghi nhận tính đến ngày 26/8.

Nỗi lo từ các bậc cha mẹ

Tại Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, nhiều phụ huynh đặt câu hỏi liệu việc mở cửa trường học có phù hợp trong bối cảnh dịch bệnh vẫn đang diễn biến phức tạp hay không.

“Là một phụ huynh, tôi lo lắng về việc trường học mở cửa trở lại, nhất là khi chúng tôi đang đối mặt với dịch Ebola trong khu vực. Chúng tôi muốn hỏi chính phủ đã có những biện pháp gì để bảo vệ trẻ em khỏi căn bệnh này”, Dieudonne Lotsima, một người cha có ba con tại Bunia, chia sẻ.

Lotsima cho rằng nên hoãn việc đến lớp cho đến khi có vắc-xin đặc hiệu chống lại chủng virus gây ra đợt dịch hiện tại.

“Trẻ con thì vẫn là trẻ con. Chúng có thể không rửa tay ở các chậu nước, và nếu bị nhiễm bệnh, chúng có nguy cơ lây cho cả gia đình. Việc trở lại trường lần này thật không chắc chắn, và nếu chúng ta không có biện pháp bảo vệ trẻ em, tôi không biết phải làm gì”, ông nói với Al Jazeera.

Đợt bùng phát lần này do virus Bundibugyo – một loài ebolavirus khác với virus Zaire – gây ra, trong khi hầu hết các đợt dịch Ebola trước đây tại CHDC Congo đều do chủng Zaire.

Hiện chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt cho bệnh do virus Bundibugyo gây ra. Vắc-xin Ervebo – được cấp phép chống lại virus Zaire – đang được tiêm cho nhân viên y tế tuyến đầu, nhưng hiệu quả của nó đối với virus Bundibugyo vẫn chưa được chứng minh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đang hỗ trợ một thử nghiệm lâm sàng để đánh giá khả năng bảo vệ của vắc-xin này trước chủng gây bệnh hiện nay.

Phương án mở cửa trường học của chính phủ

Thay vì đóng cửa trường học trên toàn quốc, chính phủ Congo áp dụng các phương án khác nhau tùy theo mức độ nguy cơ dịch bệnh.

Tại các khu vực có nguy cơ cao nhất, học sinh sẽ học tại nhà bằng tài liệu in và chương trình phát thanh, theo Bộ Giáo dục. Các phiếu bài tập và tài liệu học tập bám sát chương trình sẽ được phát cho học sinh, trong khi các đài phát thanh địa phương và cộng đồng sẽ phát sóng các bài giảng kèm theo. Các gia đình không có radio có thể được cấp phát.

Bà Raissa Malu, Bộ trưởng Giáo dục, cho biết hôm 18/8 rằng 40 trong số 138 phân khu giáo dục tại các tỉnh bị ảnh hưởng bởi dịch Ebola, trong đó 18 phân khu được xếp vào nhóm nguy cơ cao.

Chính phủ đã phân chia khu vực thành ba nhóm: vùng xanh (không có ca nhiễm Ebola nào được ghi nhận), vùng cam (khu vực bị ảnh hưởng nhưng có thể tiếp tục hoạt động với các biện pháp phòng ngừa bổ sung), và vùng đỏ (nơi nguy cơ được đánh giá là cao nhất).

“Chúng tôi sẽ triển khai hệ thống phiếu bài tập được biên soạn theo khung chương trình, tập trung vào kiến thức cốt lõi, để phát cho học sinh nhằm giúp các em tiếp tục học tại nhà”, bà Malu nói với Al Jazeera, nhấn mạnh rằng phương án này không phải hình thức giảng dạy trực tuyến.

Tuy nhiên, bà Catherine Neema, một bà mẹ hai con tại Bunia, vẫn chưa yên tâm. “Tôi không chắc có nên cho con đến trường hay không. Khi trẻ đến trường, sẽ có quá nhiều người. Mọi người có thể tiếp xúc gần với nhau và bị lây nhiễm”, bà nói. Neema cho biết con lớn của bà bắt đầu kỳ nghỉ khi số ca nhiễm xác nhận mới khoảng 1.500 và 470 ca tử vong.

Giáo viên vẫn lo lắng

Ủy ban liên công đoàn giáo viên Ituri 1 cho rằng tình hình dịch tễ hiện chưa đảm bảo an toàn để học sinh trở lại trường.

Anh Budju Lobo Isaac, một thành viên công đoàn, nói rằng các trường cần có các biện pháp y tế cơ bản trước khi đón học sinh và giáo viên quay lại. “Chúng tôi không thể hy sinh tính mạng của trẻ em và giáo viên chỉ để tuân thủ kế hoạch. Trước khi mở cửa trường, chúng tôi cần đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn tối thiểu như hệ thống rửa tay, nước sát khuẩn tay, máy đo thân nhiệt, cùng với việc giám sát và hỗ trợ giáo viên”, anh Isaac phát biểu với Al Jazeera.

Các quan chức giáo dục cũng đã tổ chức tập huấn cho đội ngũ nhân viên tại Ituri về cách nhận diện hành vi nguy cơ, thúc đẩy các biện pháp phòng ngừa và giáo dục học sinh về Ebola.

“Chúng tôi đã đào tạo thanh tra viên, lãnh đạo cấp tỉnh và các thành viên công đoàn giáo viên. Họ sẽ được điều động về các phân khu để chuyển tải kiến thức về kỹ thuật phòng chống Ebola cho hiệu trưởng và giáo viên”, ông Jean-Baptiste Ngona Kivi, quyền trưởng phòng Giáo dục tỉnh Ituri, cho biết.

Trường học góp phần chống dịch

Giáo sư Yap Boum, điều phối viên ứng phó của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (CDC châu Phi) đối với đợt bùng phát Bundibugyo, nhìn nhận việc trở lại trường học là cơ hội để truyền tải thông tin về Ebola đến các gia đình.

“Khi trẻ em được trang bị kiến thức về bệnh do virus Ebola gây ra, khi trở về nhà, các em cũng sẽ giúp nâng cao nhận thức cho người lớn. Đây là một cơ hội mà chúng tôi thấy được khi trẻ em quay lại trường”, Giáo sư Boum nói với Al Jazeera.