Lebanon thảo luận cơ chế ngăn xung đột trước đàm phán với Israel

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã có cuộc điện đàm với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Thủ tướng Qatar vào ngày thứ Hai để thảo luận về cơ chế ngăn xung đột (de-confliction mechanism) cho Lebanon. Văn phòng tổng thống Lebanon xác nhận cuộc điện đàm tập trung vào việc củng cố lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah.

Qatar và Pakistan, hai bên làm trung gian hòa giải trong vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sỹ hôm Chủ nhật, cho biết các bên đã đồng ý thành lập một 'trung tâm ngăn xung đột' nhằm 'đảm bảo chấm dứt các hoạt động quân sự tại Lebanon'. Tuy nhiên, hai nước không cung cấp thêm chi tiết cụ thể.

Phát biểu sau đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết cơ chế này nhằm ngăn chặn các sự cố leo thang 'thành một cuộc xung đột lớn hơn'. Ông nhấn mạnh: 'Chúng tôi tin rằng có thể đạt được một thỏa thuận bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Lebanon, đồng thời đảm bảo an ninh cho Israel. Điều này đòi hỏi sự phối hợp với lực lượng vũ trang Lebanon và yêu cầu Iran kiềm chế Hezbollah.'

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi đã viết trên mạng xã hội sau cuộc đàm phán tại Thụy Sỹ: 'Bài kiểm tra thực sự đầu tiên: trung tâm ngăn xung đột Lebanon'.

Lebanon nổi lên như một điểm nóng trong nỗ lực của Mỹ và Iran nhằm đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài. Lebanon và Israel đã bắt đầu các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên kể từ năm 1993 vào tháng 4, với vòng đàm phán thứ năm sẽ diễn ra vào thứ Ba tại Washington.

Tehran từ lâu đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ đều phải chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon. Trong khi đó, Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công vào Lebanon, và Hezbollah cũng duy trì các hoạt động vũ trang.

Washington đã đưa ra những lời chỉ trích ngày càng gay gắt đối với Israel. Tuần trước, Phó Tổng thống Vance cảnh báo giới lãnh đạo Israel 'không thể dùng vũ lực để giải quyết các vấn đề an ninh quốc gia' và yêu cầu ngừng 'tấn công' Mỹ. Tuy nhiên, Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công vào Lebanon đến thứ Bảy, khiến hàng chục người thiệt mạng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cam kết sẽ chiếm đóng miền nam Lebanon 'chừng nào còn cần thiết'.

Cuối ngày thứ Hai, trong nỗ lực xoa dịu những người chỉ trích cứng rắn trong chính phủ, ông Netanyahu nhấn mạnh quân đội Israel sẽ hành động với 'tự do hoàn toàn' để đối phó với bất kỳ mối đe dọa nào ở miền nam Lebanon và duy trì quân đội tại khu vực này chừng nào còn cần thiết.

Tuy nhiên, áp lực từ Mỹ dường như đang phát huy tác dụng. Lệnh ngừng bắn mong manh tại Lebanon dường như đang được duy trì trong hai ngày Chủ nhật và thứ Hai. Một phát ngôn viên cho biết Chủ nhật là ngày đầu tiên kể từ khi xung đột giữa Israel và Hezbollah tái bùng phát vào ngày 2/3 mà lực lượng gìn giữ hòa bình của UNIFIL không phát hiện bất kỳ cuộc không kích nào từ cả hai bên.

Phóng viên Heidi Pett của Al Jazeera tại Nabatieh, miền nam Lebanon, mô tả tình trạng 'bình yên thận trọng' nhưng nhấn mạnh rằng điều này diễn ra sau 'những ngày đẫm máu và tàn khốc đối với thành phố này cũng như các thị trấn và làng mạc xung quanh'.

Theo thống kê từ Liên Hợp Quốc và một trung tâm nghiên cứu Lebanon, thiệt hại trực tiếp đối với các tòa nhà ở miền nam Lebanon ước tính khoảng 1,38 tỷ USD kể từ khi cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah bắt đầu vào tháng 3. Báo cáo cho biết hơn 11.000 tòa nhà đã bị phá hủy hoàn toàn. Bộ Y tế Lebanon thông báo các cuộc tấn công của Israel đã khiến ít nhất 4.175 người thiệt mạng và 12.164 người bị thương.