Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 5 đã tăng với tốc độ nhanh nhất trong ba năm, khi giá dầu tăng vọt do căng thẳng với Iran gây sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu trước thềm cuộc họp chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào tuần tới.
Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động thuộc Bộ Lao động Mỹ, lạm phát tháng 5 đã tăng 0,5% so với tháng trước, sau mức tăng 0,6% của tháng 4. So với cùng kỳ năm ngoái, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cao hơn 4,2%.
Mức tăng này chủ yếu đến từ giá năng lượng tăng 3,9% trong tháng 5, tiếp nối mức tăng 3,8% của tháng trước đó. Giá xăng đã tăng 7% so với tháng trước và cao hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho biết giá xăng hiện ở mức 4,15 USD/gallon (khoảng 1,10 USD/lít). Trong khi đó, vào ngày 28/2, khi Mỹ và Israel lần đầu tấn công Iran, giá xăng chỉ là 2,98 USD/gallon (0,79 USD/lít).
Giá dầu thế giới tiếp tục leo thang. Hợp đồng tương lai dầu Brent tăng 1,45 USD (1,6%) lên 92,90 USD/thùng trong phiên giao dịch sáng thứ Tư. Dầu thô WTI tăng 1,80 USD (2%) lên 90 USD/thùng, sau khi chạm mức cao nhất phiên là 90,42 USD/thùng.
Lạm phát cũng tăng do chi phí nhà ở tăng 0,3% và giá thực phẩm tăng 0,3%, dù mức tăng này đã chậm lại so với tháng 4 (0,6%) và tháng 3 (0,5%).
Trong khi lạm phát tăng, tiền lương thực tế của người lao động Mỹ không tăng trong tháng thứ hai liên tiếp. Tăng trưởng tiền lương thực tế giảm 0,1% trong tháng 5.
Ông Alex Jaquez, cựu thành viên Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, nhận định: “Giá cao đang ở lại đây. Báo cáo CPI tháng này không mang lại sự nhẹ nhõm nào cho các gia đình lao động, những người buộc phải thắt chặt chi tiêu.”
Bà Heather Long, chuyên gia kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, cho biết: “Người Mỹ đang bị bóp nghẹt tài chính bởi lạm phát. Đây không chỉ là cảm giác tiêu cực về nền kinh tế nữa; áp lực tài chính thực sự đang đè nặng, đặc biệt là với các hộ gia đình trung lưu và thu nhập thấp.”
Áp lực lên Fed
Lạm phát tăng cao diễn ra trong bối cảnh khả năng Fed tăng lãi suất ngày càng lớn. Ngân hàng trung ương Mỹ sẽ có cuộc họp chính sách đầu tiên dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh, người đã kế nhiệm Jerome Powell từ tháng trước.
Công cụ theo dõi CME Fed Watch dự báo lãi suất sẽ giữ nguyên tại cuộc họp tuần tới, nhưng cho thấy khả năng tăng lãi suất trong những tháng tới. Cụ thể, có 96% khả năng lãi suất giữ nguyên ở mức 3,5%-3,75% trong tháng 6. Tuy nhiên, đến cuộc họp tháng 10, có gần 38% khả năng lãi suất tăng lên 3,75%-4% và 8% khả năng tăng lên 4%-4,25%.
Ngân hàng Goldman Sachs dự báo việc cắt giảm lãi suất sẽ không xảy ra cho đến giữa hoặc cuối năm 2027.
Phản ứng thị trường
Thị trường chứng khoán Mỹ giảm điểm khi dữ liệu lạm phát làm dấy lên lo ngại về việc tăng lãi suất. Chỉ số S&P 500 giảm 1%, Dow Jones giảm 1,3% và Nasdaq giảm 1,4% trong phiên giao dịch giữa ngày thứ Tư.
Giá vàng thế giới cũng chịu áp lực giảm. Vàng giao ngay giảm 2,6% xuống 4.151,86 USD/ounce, mức thấp nhất kể từ ngày 23/3.
Ông Aleksandar Tomic, Phó trưởng khoa Chiến lược, Đổi mới và Công nghệ tại Đại học Boston, nhận xét: “Chúng ta đang nói về khả năng tăng lãi suất, và đó là kiểm soát lạm phát, điều này làm giảm giá vàng.”
