Constantina Makridakis, 28 tuổi, nhà thiết kế trang sức người Hy Lạp, cho biết từ nhỏ cô luôn nghĩ ai cũng có thể nếm được vị của tên người và giọng nói. Cha cô tên Nicholas có vị như sôcôla bọc caramel, còn mẹ cô, Maria, lại giống món mì ống với tôm.
Đến tuổi thiếu niên, Makridakis tình cờ xem một bộ phim tài liệu về hội chứng cảm giác kèm (synaesthesia) – hiện tượng một giác quan kích hoạt trải nghiệm của giác quan khác – và nhận ra bản thân thuộc nhóm đặc biệt này. Ước tính khoảng 2 đến 4% dân số thế giới có trải nghiệm tương tự, theo nghiên cứu được công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ.
Với người nổi tiếng, giọng ca Billie Eilish cảm nhận thứ trong tuần thành màu sắc, con số và hình khối. Nhà soạn nhạc Hungary Franz Liszt được cho là nhìn thấy nốt nhạc thành màu – năm 1842, ông từng bảo dàn nhạc Weimar “chơi xanh hơn một chút” khiến các nhạc công bối rối.
Janina Neufeld, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Rối loạn Phát triển Thần kinh Karolinska (KIND), Thụy Điển, giải thích rằng hiện tượng này vẫn chưa được hiểu hết. Một giả thuyết hàng đầu cho rằng người mắc hội chứng này có quá trình “cắt tỉa khớp thần kinh” thời thơ ấu diễn ra ít hơn, khiến các kết nối chéo giữa các giác quan tồn tại lâu hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy vùng não xử lý cảm giác ở người synaesthesia hoạt động mạnh hơn và tương tác giữa các vùng não cũng tăng cường.
Bản thân Neufeld trải nghiệm dạng synaesthesia về chuỗi không gian – cô mô tả một năm giống như đường tàu lượn trong không gian tâm trí, ngược chiều kim đồng hồ, có tháng dài hơn tháng khác.
Makridakis thừa nhận đôi khi trải nghiệm này gây phân tâm – chẳng hạn khi xem phim, giọng diễn viên có vị nước cam khiến cô mất tập trung. Cô cũng cảm thấy thèm Coca-Cola khi nghe giọng Mỹ, vì với cô, chất giọng đó có vị như loại nước ngọt này. Giọng của Tổng thống Mỹ Donald Trump với cô giống phô mai cheddar tan chảy, nam diễn viên Daniel Radcliffe giống sữa sôcôla, còn rapper Eminem giống snack phô mai.
Dù vậy, Makridakis coi đây là một phần thú vị của bản thân. Cô cho rằng nếu nghiên cứu sâu hơn, synaesthesia có thể giúp con người hiểu thêm về tâm trí. “Tất cả chúng ta đều nghĩ khác nhau về cùng một thứ”, cô nói. “Chúng ta có thể gọi cùng một màu là đỏ, nhưng thực ra mỗi người thấy màu khác nhau.” Neufeld đồng tình: “Synaesthesia minh chứng hoàn hảo rằng thế giới mỗi người cảm nhận thực sự không giống ai.”
