Khan hiếm máy chụp CT ở Gaza khiến bệnh nhân rơi vào cảnh chờ đợi tuyệt vọng

Gần hai năm xung đột, hệ thống y tế tại Dải Gaza đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn, trong đó tình trạng khan hiếm máy chụp cắt lớp vi tính (CT) đã trở thành nỗi ám ảnh với hàng nghìn bệnh nhân. Việc chờ đợi để được chẩn đoán bằng thiết bị hiện đại có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng, khiến nhiều ca bệnh trở nên trầm trọng hơn.

Dalia Al-Hawari đứng lặng sau tấm kính ngăn cách trong phòng chụp chiếu của bệnh viện, mắt dõi theo cậu con trai 10 tuổi Ahmed khi cậu bé chuẩn bị chụp CT để xác định mức độ chấn thương. Ahmed bị trượt chân ngã khi đang chơi với bạn bè, va đập vào đầu. Kết quả quét cho thấy hộp sọ bị nứt và xuất huyết nặng, các bác sĩ nói rằng cần can thiệp y tế khẩn cấp để xử lý chấn thương.

“Đây là trường hợp khẩn cấp. Chúng tôi không thể chờ đợi. Chúng tôi được chuyển từ Bệnh viện Al-Aqsa đến Bệnh viện Yafa để chụp CT vì Ahmed cần được chẩn đoán nhanh chóng”, Dalia nói. “Ban đầu, tôi rất sợ hãi vì tôi biết rằng việc chụp CT ở Gaza có thể mất nhiều tuần, và đôi khi là một hoặc hai tháng, do áp lực quá lớn và sự thiếu hụt máy móc”.

Ahmed may mắn được đánh giá nhanh, nhưng nỗi lo ban đầu của mẹ cậu bé phản ánh tình cảnh của hàng nghìn bệnh nhân tại Gaza, nơi việc tiếp cận các thiết bị chẩn đoán hình ảnh tiên tiến đã trở thành một trò chơi chờ đợi đáng sợ. Sự chậm trễ trong chẩn đoán có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng con người và thậm chí dẫn đến tử vong.

Hệ thống y tế Gaza đã bị thiệt hại nặng nề do xung đột leo thang từ tháng 10/2023. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), 94% bệnh viện tại Gaza đã bị hư hại hoặc phá hủy, chỉ còn 19 trong số 36 cơ sở hoạt động một phần tính đến tháng 5/2025. Cuộc bao vây của Israel tiếp tục hạn chế các dịch vụ y tế cho người Palestine.

Bác sĩ Waseem Mansour tại Bệnh viện Yafa ở trung tâm Gaza cho biết cuộc khủng hoảng trong khoa chẩn đoán hình ảnh là một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của sự sụp đổ hệ thống chăm sóc sức khỏe, làm giảm khả năng của các bác sĩ trong việc chẩn đoán chính xác và đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

Theo bác sĩ Mansour, số máy chụp CT hoạt động tại Gaza đã giảm đáng kể so với trước chiến sự. “Gaza có 18 máy chụp CT trước chiến tranh, nhưng ngày nay chỉ còn ba máy chính hoạt động để phục vụ tất cả các tỉnh của Dải Gaza. Toàn bộ bảy máy chụp MRI trước đây hiện đã ngừng hoạt động”, ông nói.

Điều này gây áp lực rất lớn lên những máy móc còn hoạt động, đặc biệt sau khi máy chụp CT tại Bệnh viện Al-Aqsa ngừng hoạt động, buộc các trung tâm khác như Bệnh viện Yafa phải tiếp nhận số lượng ca bệnh lớn hơn, từ chấn thương do bom mìn đến nhồi máu cơ tim. “Chúng tôi buộc phải áp dụng chế độ hạn chế nghiêm ngặt việc khám, chỉ ưu tiên các trường hợp đe dọa tính mạng, trong khi các trường hợp ít khẩn cấp hơn phải chờ đợi”, ông nói.

“Sự chậm trễ trong việc thực hiện chẩn đoán hình ảnh không chỉ đơn thuần là chậm trễ trong chẩn đoán; chúng có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là đối với bệnh nhân ung thư, những người cần được phát hiện sớm và theo dõi trước khi bệnh tiến triển”. Các đội ngũ y tế buộc phải sử dụng X-quang và siêu âm để giải quyết lượng bệnh nhân tồn đọng, nhưng các phương pháp này không phải lúc nào cũng cung cấp thông tin cần thiết như chụp CT hay MRI.

Erin Al-Banna, 31 tuổi, đã chờ đợi khoảng sáu tuần để được chụp chiếu y tế sau khi bị sỏi thận gây ra những cơn đau dữ dội, tái phát liên tục. Hy vọng của cô tan vỡ mỗi khi nghe tin các ca bệnh khác được ưu tiên hơn, và cô vẫn đang chờ đợi ngày điều trị.

“Tôi đã chờ đợi đến lượt mình suốt một tháng rưỡi. Mỗi ngày tôi đều chịu những cơn chuột rút dữ dội và phải dựa vào thuốc giảm đau chỉ để chịu đựng cơn đau. Nhưng tôi không biết mình sẽ còn ở trong tình trạng này bao lâu”, cô nói. “Chúng tôi đang sống trong những điều kiện vô cùng khó khăn. Nước chúng tôi uống không còn như trước, và hầu hết thực phẩm có sẵn là đồ hộp vì hoàn cảnh chiến tranh. Tôi cảm thấy những điều kiện này đã ảnh hưởng đến sức khỏe của mình, nhưng tôi thậm chí không thể khám để biết được lý do thực sự đằng sau cơn đau dai dẳng của mình”.

Trong khi ưu tiên được dành cho các ca đe dọa tính mạng do nguồn cung hạn chế, các bệnh nhân như Erin vẫn nằm trong danh sách chờ dài, biến nỗi đau hàng ngày thành một cuộc vật lộn kéo dài liên quan đến chẩn đoán và chăm sóc y tế bị trì hoãn. Khi các dịch vụ chẩn đoán hình ảnh tiếp tục suy giảm, bệnh nhân phải đối mặt với hành trình chờ đợi và bất định lâu dài, trong khi các bác sĩ cố gắng đưa ra quyết định điều trị với công cụ hạn chế. Câu chuyện của Ahmed và Erin chỉ phản ánh một phần nỗi đau của hàng nghìn bệnh nhân cần được chẩn đoán kịp thời và chính xác nhưng phải đối mặt với sự chậm trễ có thể cướp đi sinh mạng của họ.