Israel thông qua luật cho phép xét xử công khai, tử hình đối với nghi phạm vụ 7/10

Các nhà lập pháp Israel đã thông qua dự luật thành lập tòa án đặc biệt với thẩm quyền áp dụng hình phạt tử hình đối với người Palestine bị buộc tội liên quan đến cuộc tấn công do Hamas lãnh đạo ngày 7/10/2023.

Dự luật đã được thông qua với 93 phiếu thuận, không có phiếu chống nào trong Quốc hội Israel gồm 120 ghế vào tối thứ Hai. 27 nghị sĩ còn lại vắng mặt hoặc bỏ phiếu trắng.

Các nhóm nhân quyền Israel và Palestine cảnh báo dự luật sẽ khiến việc áp dụng án tử hình trở nên quá dễ dàng, đồng thời loại bỏ các thủ tục bảo đảm quyền được xét xử công bằng. Bà Muna Haddad, luật sư của Adalah – Trung tâm Pháp lý về Quyền của Người thiểu số Arab tại Israel, cho biết dự luật cố tình hạ thấp các biện pháp bảo vệ pháp lý để đảm bảo kết tội hàng loạt người Palestine. Bà nhấn mạnh: “Dự luật cho phép các phiên tòa tập thể, đi chệch khỏi các quy tắc chứng cứ tiêu chuẩn, bao gồm quyền xét xử rộng rãi cho phép thừa nhận chứng cứ thu được trong điều kiện cưỡng bức có thể cấu thành tra tấn hoặc đối xử tệ bạc.”

Khác với thông lệ tư pháp Israel vốn cấm máy quay tại tòa, dự luật yêu cầu ghi hình và phát sóng công khai các thời điểm chính của phiên tòa trên một trang web chuyên dụng, bao gồm các buổi điều trần khai mạc, phán quyết và tuyên án. Bà Haddad cảnh báo điều này biến các thủ tục tố tụng thành “phiên tòa trình diễn” gây tổn hại đến quyền của bị cáo, vi phạm nguyên tắc suy đoán vô tội và quyền được xét xử công bằng.

Israel đang giam giữ khoảng 200–300 người Palestine, bao gồm những người bị bắt trong cuộc tấn công ngày 7/10, nhưng chưa bị truy tố. Nhóm vũ trang Hamas do Mỹ làm trung gian đã tấn công các cộng đồng Israel dọc hàng rào phía nam với Gaza, khiến ít nhất 1.139 người thiệt mạng, hầu hết là dân thường, và khoảng 240 người bị bắt làm con tin. Cuộc chiến của Israel ở Gaza sau đó đã khiến ít nhất 72.628 người Palestine thiệt mạng, trong đó có 846 người kể từ khi lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian có hiệu lực vào tháng 10 năm ngoái. Các chuyên gia Liên Hợp Quốc cho rằng cuộc chiến này có thể cấu thành tội diệt chủng.

Một số nhóm nhân quyền Israel, bao gồm Hamoked, Adalah và Ủy ban Công chúng Chống Tra tấn tại Israel, cho rằng “công lý cho các nạn nhân ngày 7/10 là một mệnh lệnh chính đáng và cấp bách”, nhưng mọi trách nhiệm giải trình về tội ác phải được thực hiện thông qua một quy trình bao gồm các nguyên tắc công lý thay vì từ bỏ chúng. Dự luật này tách biệt với luật được thông qua vào tháng 3, vốn phê chuẩn án tử hình đối với người Palestine bị kết tội giết người Israel, dù luật đó chỉ áp dụng cho các vụ án trong tương lai và không có hiệu lực hồi tố.

Người phát ngôn của Hamas, ông Hazem Qassem, cho biết luật mới này “làm bình phong cho các tội ác chiến tranh mà Israel gây ra ở Gaza”. Tòa án Hình sự Quốc tế đang điều tra hành vi của Israel trong cuộc chiến Gaza và đã phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant, cùng ba thủ lĩnh Hamas đã bị Israel tiêu diệt. Israel cũng đang đối mặt với vụ kiện tội diệt chủng tại Tòa án Công lý Quốc tế, nhưng bác bỏ các cáo buộc.