Israel kiểm soát trên 1.000 km² lãnh thổ Gaza, Lebanon và Syria sau ngày 7/10/2023

Kể từ ngày 7/10/2023, các bản đồ kiểm soát quân sự của Israel tại khu vực lân cận không chỉ đơn thuần là những đường ranh giới được công bố trong các tuyên bố chính thức hay vẽ trên bản đồ quân sự. Sau mỗi thỏa thuận ngừng bắn, một bản đồ lại xuất hiện, và sau mỗi bản đồ, những câu hỏi thực địa lại nảy sinh: Lực lượng thực sự đứng ở đâu? Các cột mốc hiện trường, hoạt động phá dỡ và vị trí quân sự có khớp với những gì được công bố trên giấy tờ hay không?

Nhóm Điều tra Kỹ thuật số của Al Jazeera đã theo dõi ba khu vực nơi các đường biên giới mới cho sự hiện diện quân sự của Israel đã hình thành: Dải Gaza, miền nam Lebanon và miền nam Syria. Cuộc điều tra kết hợp các bản đồ chính thức do quân đội Israel công bố, ảnh vệ tinh chụp sau các thỏa thuận ngừng bắn, tính toán không gian bằng Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS) và dữ liệu từ Dự án Dữ liệu về Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang (ACLED).

Gaza: Khi 'Đường Vàng' không đủ để vẽ nên thực tế

Tại Gaza, câu chuyện bắt đầu với một đường ranh giới do quân đội Israel vẽ trên bản đồ sau thỏa thuận 'ngừng bắn' ký ngày 10/10/2025. Được gọi là 'Đường Vàng', nó được trình bày như ranh giới phân cách các khu vực kiểm soát quân sự của Israel bên trong Gaza, với diện tích ước tính khoảng 200 km², theo bản đồ của Israel.

Tuy nhiên, khi nhóm của Al Jazeera truy tìm thực tế trên thực địa, một khoảng cách đã xuất hiện giữa những gì được công bố trên bản đồ và những gì ảnh vệ tinh cùng dữ liệu hiện trường tiết lộ. Việc phân tích cho thấy những khối bê tông màu vàng đặt trên thực địa không phải lúc nào cũng dừng lại ở ranh giới của đường quân sự chính thức; chúng đã vượt quá ranh giới đó ở một số khu vực, đôi khi hàng trăm mét.

Ngày 20/11/2025, Văn phòng Truyền thông Chính phủ ở Gaza thông báo rằng lực lượng Israel đã tiến vào các khu vực phía đông thành phố Gaza và di chuyển các cột mốc vàng về phía tây, mở rộng khu vực kiểm soát thêm khoảng 300 mét, trùng với thời điểm các gia đình Palestine phải di dời khỏi các khu phố Shujayea và Tuffah. Theo bản đồ thỏa thuận tháng 10/2025, 'Đường Vàng' bao phủ khoảng 53% tổng diện tích Gaza. Tuy nhiên, tỷ lệ này cao hơn ở một số khu vực, đặc biệt là phía bắc Gaza và thành phố Gaza, nơi diện tích do Israel kiểm soát đã tăng từ 67,3 km² lên 73,9 km², tương đương 54,7% tổng diện tích, tăng 4,7%.

Miền nam Lebanon: Ảnh vệ tinh thử nghiệm đường ranh giới đã công bố

Mô hình xuất hiện ở Gaza lặp lại ở miền nam Lebanon, nhưng trên diện tích lớn hơn. Theo bản đồ chính thức do quân đội Israel công bố sau thỏa thuận ngừng bắn ký ngày 17/4/2026, diện tích các khu vực dưới sự kiểm soát quân sự của Israel ở miền nam Lebanon lên tới khoảng 570 km². Con số này chiếm hơn một nửa tổng diện tích đất bị chiếm giữ sau ngày 7/10/2023 tại Gaza, Syria và miền nam Lebanon.

Việc xem xét ảnh vệ tinh trong giai đoạn từ 24/4 đến 19/5/2026 cho thấy các hoạt động phá dỡ không chỉ giới hạn trong 'Đường Vàng' do quân đội Israel công bố; dấu vết phá hủy xuất hiện ở một số thị trấn bên ngoài ranh giới này. Một trong những ví dụ là thị trấn Zawtar al-Sharqiyah, nơi ảnh chụp ngày 24/4/2026 cho thấy thị trấn trước khi bị phá dỡ, trong khi ảnh ngày 19/5/2026 cho thấy hậu quả sau các vụ phá hủy.

Miền nam Syria: Bản đồ không có tuyên bố chính thức

Tại miền nam Syria, không có bản đồ chính thức nào của Israel xác định 'Đường Vàng' hay phạm vi kiểm soát quân sự rõ ràng, khiến việc kiểm tra thực tế trở nên phức tạp hơn. Cuộc điều tra không dựa vào việc đọc lại các đường biên giới do Israel công bố trước đó, mà dựa trên công trình địa lý độc lập truy tìm những gì thực sự hình thành trên thực địa.

Điều này dẫn đến một mạng lưới các vị trí quân sự cố định của Israel được thiết lập bên ngoài 'Đường Alpha', vốn phân cách Cao nguyên Golan bị chiếm đóng với phần còn lại của lãnh thổ Syria theo Thỏa thuận Tách quân ký năm 1974. Khi phân tích các vị trí này, chúng kết nối với nhau tạo thành một dải quân sự kéo dài từ núi Jabal al-Sheikh ở phía bắc đến sông Yarmouk gần biên giới Jordan ở phía nam.

Bằng cách vẽ một vòng tròn xung quanh các vị trí quân sự này và các khu vực chúng kiểm soát trên thực tế, cuộc điều tra ước tính diện tích đất dưới sự kiểm soát quân sự của Israel ở miền nam Syria là khoảng 235 km². Con số này không đại diện cho các đường biên giới chính thức, mà là ước tính phạm vi kiểm soát thực tế được phản ánh qua cơ sở hạ tầng quân sự thường trực.

Dựa trên dữ liệu từ dự án ACLED, Al Jazeera đã tạo một bản đồ ghi nhận hơn 800 cuộc xâm nhập của lực lượng Israel bên ngoài vùng đệm và vào sâu trong lãnh thổ Syria trong khoảng thời gian từ 8/12/2024 đến 16/1/2026. Sự phân bố theo thời gian và địa lý của các cuộc xâm nhập này cho thấy dấu chân quân sự của Israel ở miền nam Syria không tĩnh tại và không giới hạn trong các địa điểm cố định, mà thay đổi thường xuyên trong một phạm vi rộng hơn. Cuộc điều tra ghi nhận một hoạt động xâm nhập sâu tới khoảng 63 km vào lãnh thổ Syria, gần Horsh al-Jubailiya ở vùng nông thôn Deraa, vào tháng 4/2025.

Bức tranh tổng thể

Cuộc điều tra ước tính tổng diện tích dưới sự kiểm soát quân sự của Israel là khoảng 1.000 km², phân bố trên ba khu vực chính sau ngày 7/10/2023: Dải Gaza, miền nam Lebanon và miền nam Syria. Con số 1.000 km² không dựa trên một nguồn duy nhất; tại Gaza và miền nam Lebanon, nó được tính toán dựa trên các đường biên giới do chính quân đội Israel công bố, trong khi tại miền nam Syria, nó dựa trên ước tính địa lý độc lập về các khu vực ảnh hưởng quân sự trên thực tế, do không có các bản đồ tương tự của Israel.