Israel chuyển giao quyền quản lý Bờ Tây cho cảnh sát dân sự, Palestine cảnh báo 'sáp nhập trên thực tế'

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 15/8 đã ra lệnh cho quân đội chuẩn bị kế hoạch chuyển giao việc thực thi pháp luật dân sự tại Bờ Tây bị chiếm đóng cho cảnh sát Israel. Động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ giới chức Palestine, những người coi đây là bước đi nguy hiểm nhằm sáp nhập bất hợp pháp vùng đất này.

Theo báo Haaretz của Israel, quyết định được đưa ra sau khi quân đội vấp phải chỉ trích vì cách xử lý vụ việc người định cư bao vây một ngôi nhà của người Palestine tại làng Qusra. Ông Katz biện minh cho sự thay đổi này rằng: “Vai trò của quân đội là chống khủng bố Palestine… chứ không phải truy đuổi thanh niên trên đồi”. Bộ Quốc phòng Israel cho biết cảnh sát sẽ thành lập một lực lượng chuyên trách để xử lý các vấn đề dân sự này.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc thay thế luật chiếm đóng quân sự bằng luật dân sự trong nước về cơ bản làm thay đổi hiện trạng pháp lý của vùng lãnh thổ. Mohanad Mustafa, một học giả nghiên cứu về Israel, nói với Al Jazeera rằng quyết định này xóa bỏ biên giới về mặt pháp lý. “Chính phủ đang đối xử với Bờ Tây không phải như một vùng lãnh thổ bị chiếm đóng”, ông nói, đồng thời giải thích rằng việc chuyển giao quyền lực cho lực lượng cảnh sát dân sự đồng nghĩa với việc Israel đã sáp nhập Bờ Tây.

Mustafa Barghouti, Tổng thư ký Sáng kiến Quốc gia Palestine, cảnh báo những người định cư là “mũi nhọn trong quá trình sáp nhập và Do Thái hóa”. Ông chỉ ra sự tương đồng lịch sử với cuộc di dời người Palestine năm 1948, gọi đây là sự lặp lại hành động của “các băng nhóm khủng bố Zionist như Haganah và Stern Gang”. Ông nhấn mạnh việc trao quyền kiểm soát an ninh cho Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir và các khu định cư bất hợp pháp cho Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich đồng nghĩa với việc “giao Bờ Tây cho những người định cư”.

Lãnh đạo Palestine đã lên án mạnh mẽ quyết định này. Hussein al-Sheikh, Tổng thư ký Ủy ban điều hành Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO), mô tả đây là hành vi vi phạm trắng trợn các thỏa thuận quốc tế và là âm mưu “áp đặt luật pháp và chủ quyền của Israel lên Bờ Tây bị chiếm đóng, bao gồm cả Đông Jerusalem, và củng cố việc sáp nhập bất hợp pháp đất đai của Palestine”. Phong trào Hamas cũng ra tuyên bố gọi đây là “bước đi nguy hiểm trên con đường áp đặt sáp nhập trên thực tế”, tiếp tay cho “các cuộc tấn công và tội ác leo thang của người định cư”.

Các nhà phân tích nhấn mạnh việc giải phóng quân đội khỏi nhiệm vụ này về cơ bản đã hợp thức hóa bạo lực của người định cư, biến họ thành cánh tay vũ trang của nhà nước. Nihad Abu Ghosh, chuyên gia về các vấn đề Israel, cho rằng những người định cư đã phát triển thành “các tổ chức dân quân phát xít” thực hiện những công việc bẩn thỉu của nhà nước. Ông ví von: “Có những tiền lệ tương tự ở nhiều quốc gia từng bị chủ nghĩa phát xít cai trị, dù là Tây Ban Nha, Italy, Đức hay Chile”.

Sự khác biệt về khuôn khổ pháp lý kép từ sự thay đổi này đã vấp phải chỉ trích gay gắt. Shadi al-Shurafa, nhà nghiên cứu về các vấn đề Israel, mô tả tình trạng này là định nghĩa kinh điển của sự phân biệt chủng tộc. “Chúng ta đang đối mặt với việc áp dụng một hệ thống phân biệt chủng tộc công khai ở Bờ Tây”, ông nói, đồng thời cho rằng mục tiêu cuối cùng là thực hiện thanh lọc sắc tộc và nhốt người Palestine trong “các khu vực biệt lập và Bantustan”. Adel Shadid, một chuyên gia khác, nhận định vấn đề đã vượt qua giai đoạn sáp nhập sang giai đoạn hậu sáp nhập, khiến người Palestine buộc phải nghĩ đến việc di cư.

Các nhà phân tích cũng chỉ trích vai trò của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ, trong việc tiếp tay. Ông Shadid cho rằng các tuyên bố lên án bạo lực định cư của Mỹ chỉ là “màn kịch” nhằm đánh lừa dư luận, trong khi dự án này có sự hậu thuẫn hoàn toàn của Washington. Andrew Whitley, cựu quan chức Liên Hợp Quốc, giám đốc Balfour Project, nhấn mạnh kế hoạch chuyển giao là “hoàn toàn bất hợp pháp” và kêu gọi can thiệp quốc tế ngay lập tức. “Nhà nước Palestine đang biến mất ngay trước mắt chúng ta”, ông nói, đồng thời kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt cụ thể thay vì chỉ lên án bằng lời nói.