Iran và Mỹ tiếp tục không kích lẫn nhau, thỏa thuận ngừng bắn mong manh

Ngày 11/4, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã phóng hỏa tiễn nhằm vào một căn cứ của quân đội Mỹ, như hành động đáp trả vụ không kích trước đó của Mỹ vào một mục tiêu của Iran gần eo biển Hormuz. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh đang chịu sức ép lớn và các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột vẫn giẫm chân tại chỗ.

Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRIB, IRGC cho biết: “Sau hành động xâm lược sáng nay của quân đội Mỹ nhằm vào một địa điểm ở ngoại ô Sân bay Bandar Abbas bằng các tên lửa trên không, căn cứ không quân Mỹ – nguồn gốc của cuộc tấn công – đã bị nhắm mục tiêu lúc 4 giờ 50 sáng (giờ địa phương).” IRGC không cung cấp thông tin chi tiết về vị trí của căn cứ bị tấn công, nhưng quân đội Kuwait xác nhận lực lượng phòng không nước này đã phản ứng trước một cuộc tấn công của “kẻ thù” cùng ngày.

Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Reuters rằng quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái (drone) tấn công của Iran và phá hủy một trạm kiểm soát mặt đất tại thành phố cảng Bandar Abbas – nơi chuẩn bị phóng chiếc drone thứ năm. Quan chức này khẳng định: “Các hành động này mang tính đo lường, hoàn toàn phòng thủ và nhằm duy trì lệnh ngừng bắn.”

Phóng viên Resul Serdar của Al Jazeera tại Tehran cho biết đây là lần thứ ba kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố, Mỹ và Iran trực tiếp giao tranh quân sự. Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ.

Eo biển Hormuz: Vùng biển quốc tế

Tại cuộc họp nội các ngày 10/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ tin tưởng rằng chính quyền của ông đang đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh, nhưng bác bỏ thông tin về một thỏa thuận thương mại gần đạt được với Tehran. Ông Trump phủ nhận báo cáo của truyền hình nhà nước Iran cho rằng một dự thảo thỏa thuận không chính thức đã được soạn thảo, theo đó Mỹ sẽ nối lại hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz ở mức trước chiến tranh trong vòng một tháng, với Iran và Oman cùng quản lý giao thông.

Trump nhấn mạnh không một quốc gia nào có quyền kiểm soát tuyến đường thủy này, đồng thời đe dọa Oman – quốc gia có quan hệ quân sự và kinh tế lâu dài với Mỹ. “Không ai được kiểm soát (eo biển) cả. Đó là vùng biển quốc tế và Oman sẽ phải hành xử như mọi nước khác, nếu không chúng tôi sẽ phải nổ tung họ. Họ hiểu điều đó, họ sẽ ổn thôi,” Trump nói. Ông cũng tiết lộ chưa hài lòng với thỏa thuận tiềm năng với Iran, và Mỹ không thảo luận về việc nới lỏng trừng phạt đối với nước này.

Giá dầu thô, sau khi giảm hơn 5% vào ngày 10/4, đã phục hồi hơn 3% sau các báo cáo leo thang thù địch. Chứng khoán giảm và đồng USD tăng giá.

Tổng thống Trump trong thế khó

Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho rằng những lời lẽ của Trump sẽ không buộc Iran phải từ bỏ các yêu sách về làm giàu uranium, quyền lực trên eo biển Hormuz và dỡ bỏ trừng phạt. Ông Azizi viết trên mạng xã hội X: “Rõ ràng Trump, đang tìm cách thoát khỏi bế tắc chiến lược này, luân phiên giữa các mối đe dọa và kêu gọi một thỏa thuận.”

Báo cáo của truyền hình Iran về một khuôn khổ thỏa thuận cho biết Mỹ cũng sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran và rút quân đội khỏi khu vực lân cận Iran.

Doug Bandow, chuyên gia cao cấp tại Viện Cato, nhận định cuộc chiến chính giữa Mỹ và Iran hiện nay là trên mặt trận kinh tế, với các cuộc phong tỏa song phương tại eo biển Hormuz. “Trump đang ở trong thế rất khó khăn. Ông ta vô tình trao cho Iran một vũ khí lợi hại khi đóng cửa eo biển Hormuz, và không sẵn sàng mạo hiểm tàu Mỹ để cố gắng mở nó. Thật khó để ông ta không đạt được một thỏa thuận có lợi cho Iran,” Bandow nói với Al Jazeera.