Iran thẩm định phản hồi mới nhất của Mỹ, căng thẳng Hormuz leo thang
Elizabeth Melimopoulos
Iran đang xem xét phản hồi mới nhất của Mỹ về đề xuất chấm dứt xung đột qua trung gian Pakistan. Căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang khi Tehran thiết lập khu vực giám sát và yêu cầu tàu thuyền phải xin phép. Làn sóng chỉ trích quốc tế gia tăng sau vụ Israel bắt giữ các nhà hoạt động trong đoàn tàu viện trợ Gaza.
Truyền thông nhà nước Iran ngày 21/5 cho biết Bộ Ngoại giao nước này đang xem xét phản hồi của Mỹ về đề xuất chấm dứt chiến tranh, do Pakistan làm trung gian chuyển đến. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố "mọi con đường ngoại giao với Mỹ đều rộng mở từ phía chúng tôi", đồng thời cảnh báo mọi nỗ lực ép Tehran đầu hàng thông qua áp lực hay đe dọa chỉ là "ảo tưởng".
Trong khi đó, Cơ quan Quản lý Eo biển Ba Tư mới thành lập của Iran thông báo thiết lập "khu vực giám sát" tại eo biển Hormuz, yêu cầu mọi tàu thuyền phải xin phép trước khi đi qua tuyến đường thủy chiến lược này. Hãng tin Nour News Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei xác nhận Tehran đang thẩm định phản hồi mới nhất của Washington sau nhiều vòng trao đổi thông qua Pakistan, dựa trên đề xuất "14 điểm" ban đầu của Iran.
Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cáo buộc Mỹ đang tìm cách tái khơi mào xung đột và buộc Tehran đầu hàng. "Các động thái của kẻ thù, cả công khai lẫn bí mật, cho thấy bất chấp áp lực kinh tế và chính trị, chúng vẫn chưa từ bỏ mục tiêu quân sự và đang tìm cách bắt đầu một cuộc chiến mới", Ghalibaf nói trong thông điệp âm thanh đăng trên trang web chính thức.
Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã cho phép 26 tàu, bao gồm tàu chở dầu và tàu container, đi qua eo biển Hormuz trong 24 giờ qua, sau khi "phối hợp và được IRGC đảm bảo an ninh". Cơ quan Quản lý Eo biển Ba Tư cảnh báo "việc đi qua mà không được phép sẽ bị coi là bất hợp pháp", làm dấy lên lo ngại mới về dòng chảy thương mại và năng lượng toàn cầu qua một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Về ngoại giao, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi đã tới Tehran lần thứ hai trong tuần này giữa bế tắc giữa Tehran và Washington về đề xuất chấm dứt xung đột, theo các nguồn ngoại giao tại Islamabad. Tại Mỹ, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller cảnh báo Tehran phải đối mặt với lựa chọn giữa chấp nhận thỏa thuận do Mỹ hậu thuẫn hoặc đối mặt với hậu quả quân sự "chưa từng thấy trong lịch sử hiện đại". Tổng thống Donald Trump nói rằng Mỹ và Iran đang "ở ranh giới" giữa đạt thỏa thuận và nối lại chiến tranh, đồng thời tuyên bố sẽ dành thêm "vài ngày" cho ngoại giao.
Tại Israel, Tham mưu trưởng quân đội, Trung tướng Eyal Zamir, cho biết quân đội đang ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhất khi căng thẳng leo thang. Làn sóng chỉ trích quốc tế gia tăng sau khi Bộ trưởng An ninh Quốc gia cực hữu Itamar Ben-Gvir đăng tải video cho thấy các nhà hoạt động trong đoàn tàu viện trợ Gaza bị lực lượng Israel giam giữ. Australia, Italy, Pháp, Hà Lan, New Zealand, Canada, Bỉ, cùng Anh, Tây Ban Nha, Đức, Ireland, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar đã lên án việc đối xử với các nhà hoạt động hoặc triệu tập đại sứ Israel để phản đối.
Các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon đã khiến hơn 20 người thiệt mạng trong khi thỏa thuận ngừng bắn trên danh nghĩa vẫn tiếp diễn. Hezbollah tuyên bố thực hiện 24 cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Israel tại miền nam Lebanon hôm 20/5. Jordan thông báo đã bắn hạ một máy bay không người lái không rõ nguồn gốc xâm phạm không phận tại tỉnh Jerash, cách thủ đô Amman khoảng 50 km, không ghi nhận thương vong.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) kêu gọi Iraq "ngăn chặn ngay lập tức và vô điều kiện mọi hành vi thù địch xuất phát từ lãnh thổ nước này" sau khi cáo buộc các nhóm vũ trang tại Iraq đứng sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào nhà máy hạt nhân của UAE. Trong một diễn biến riêng, Bộ Tài chính Mỹ đã dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng Francesca Albanese, sau khi một thẩm phán liên bang tạm thời ngăn chặn biện pháp này.