Lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, vừa lên tiếng kêu gọi các nhà lãnh đạo Hồi giáo, đặc biệt tại khu vực Tây Á và vùng Vịnh, xác định 'kẻ thù thực sự' và đối đầu với họ. Tuyên bố được đưa ra trong thông điệp nhân dịp sinh nhật Nhà tiên tri Muhammad, khi căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Đây là lần hiếm hoi ông Khamenei lên tiếng kể từ sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28/2, vốn khiến cha và người tiền nhiệm của ông, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng. Ông Mojtaba Khamenei, con trai thứ hai của cố lãnh tụ, hiện giữ vai trò lãnh đạo tối cao.
Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước chiến sự, vẫn đang bị Iran siết chặt. Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi hôm 30/8 cho biết Iran đã đạt thỏa thuận với Oman về một tuyến hàng hải tạm thời, nhưng việc triển khai phụ thuộc vào việc Mỹ thực hiện cam kết trong biên bản ghi nhớ đã ký giữa hai nước từ giữa tháng 6, hiện đã hết hạn.
Ông Gharibabadi nhấn mạnh: 'Eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Bất kỳ tàu nào muốn đi qua đều phải phối hợp với Iran. Việc thực hiện thỏa thuận này đòi hỏi phía bên kia, đặc biệt là Mỹ, phải hoàn thành các cam kết. Khi nào các cam kết được thực hiện, Iran cũng sẽ thực hiện các biện pháp của mình.'
Trong khi đó, Iran và Oman đang thảo luận về hành lang vận chuyển chung tạm thời và rà phá thủy lôi. Qatar và Pakistan cũng tăng cường vai trò trung gian. Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, đã tới Tehran hôm 29/8 để thúc đẩy giảm leo thang và khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz.
Khảo sát cho thấy lượng tàu qua eo biển vẫn ở mức thấp. Theo dữ liệu từ Kpler do hãng tin Reuters trích dẫn, ngày 29/8 chỉ có 7 tàu chở hàng hóa đi qua eo biển Hormuz, giảm mạnh so với 17 tàu ngày trước đó và dưới mức trung bình 15 tàu mỗi ngày trong 10 ngày qua. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết có tới 400 tàu chở khoảng 6.000 thủy thủ đã không thể rời khỏi vùng Vịnh an toàn kể từ khi chiến tranh Mỹ-Israel với Iran bắt đầu.
Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi: 'Cần có ý chí chính trị và hợp tác mới' để khôi phục tự do hàng hải qua eo biển.
Sức ép kinh tế đang gia tăng mạnh lên Tehran. Lạm phát hàng năm của Iran đã chạm 66% trong tháng trước. Tổng thống Masoud Pezeshkian thừa nhận xuất nhập khẩu đã giảm gần 35% do các lệnh trừng phạt của Mỹ và phong tỏa hải quân. Washington cũng mở rộng chiến dịch trừng phạt, nhắm vào các cá nhân và tổ chức liên quan Iran, đồng thời hạn chế các chi nhánh của ngân hàng Banque Misr của Ai Cập tại UAE khỏi giao dịch bằng đồng USD do bị cáo buộc có giao dịch với Tehran.
Dù vậy, Tehran vẫn chưa có dấu hiệu nhượng bộ về Hormuz. Tổng thống Pezeshkian thay vào đó kêu gọi khôi phục thỏa thuận tạm thời với Washington từ tháng 6. Ông nói: 'Chúng ta có thể giải quyết các vấn đề và đạt được các quyền lợi của mình thông qua biên bản ghi nhớ.'
