Iran tuyên bố sẵn sàng thúc đẩy ngoại giao với Mỹ, nhưng nhấn mạnh Washington phải đảm bảo Israel tuân thủ thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Tehran nhiều lần khẳng định thỏa thuận này yêu cầu chấm dứt các hành động thù địch trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon.
Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng bắn ở Lebanon, bất chấp các báo cáo về các cuộc tấn công tiếp diễn của Israel. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Mỹ có “cam kết và trách nhiệm” đảm bảo thỏa thuận được thực thi trên mọi mặt trận.
Iran coi Lebanon là “bài kiểm tra” sức ép của Mỹ đối với Israel: Muhanad Seloom, thuộc Viện Nghiên cứu Doha, nhận định Tehran đang theo dõi liệu Mỹ có thể “thực sự kiểm soát hoặc kìm chế phía Israel” hay không, gọi Lebanon là “bài kiểm tra” tầm ảnh hưởng của Washington. “Nếu Mỹ không thể ngăn Israel tấn công Lebanon,” ông nói, “ai sẽ đảm bảo trong tương lai Israel sẽ không tấn công Iran?” Việc Mỹ có thể “đảm bảo Israel tuân thủ các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận sắp tới nào” là rất quan trọng đối với Iran.
Việc gắn Lebanon với thỏa thuận Iran-Mỹ có thể phản tác dụng: Cựu quan chức Mỹ Mark Kimmitt cho rằng việc Iran đưa điều kiện chấm dứt chiến tranh ở Lebanon vào thỏa thuận là “rất, rất thiếu khôn ngoan”. “Họ không thể kiểm soát những gì Hezbollah sẽ làm, và Mỹ không kiểm soát những gì Israel sẽ làm,” ông nói với Al Jazeera, đồng thời cảnh báo nỗ lực gắn kết hai cuộc xung đột với nhau sẽ “gây phản tác dụng với Iran”.
Chuyên gia nhận định còn nhiều khó khăn để đạt thỏa thuận rộng hơn: Ali Vaez, giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết bản ghi nhớ (MoU) nhiều khả năng sẽ được duy trì, nhưng cảnh báo việc biến nó thành một thỏa thuận toàn diện sẽ “rất khó” và “rất tham vọng” trong khung thời gian 60 ngày. Ông Vaez nhận xét cả hai bên có thể sẽ ở trong “trạng thái MoU” trong một thời gian vì “không có lựa chọn thay thế nào tốt hơn”.
Dấu hiệu căng thẳng Mỹ-Israel gia tăng: Chính quyền Tổng thống Trump thúc đẩy “ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon, Hezbollah và Israel”, trong khi lực lượng Israel tiếp tục không kích và các chiến dịch trên bộ tại Lebanon. Trita Parsi của Viện Quincy lập luận rằng Tehran “không đùa” về yêu cầu ngừng bắn và rút quân Israel khỏi Lebanon.
Mỹ sẽ tổ chức vòng đàm phán mới Israel-Lebanon: Chính quyền Trump thông báo vòng đàm phán mới giữa các quan chức Israel và Lebanon tại Washington vào ngày 23-25/6, nhằm thúc đẩy một “nền hòa bình lâu dài”. Mỹ coi đàm phán trực tiếp là con đường khả thi duy nhất để tái thiết và phục hồi kinh tế Lebanon, dù tiến trình bị phức tạp hóa bởi sự phản đối của Hezbollah và các bất đồng liên quan đến giải giáp nhóm này.
Các cuộc tấn công của Israel gây nghi ngờ về lệnh ngừng bắn Lebanon: Các cuộc tấn công của Israel tiếp diễn ở miền nam Lebanon sau khi lệnh ngừng bắn với Hezbollah có hiệu lực, đặt ra câu hỏi về tính khả thi của thỏa thuận. Thỏa thuận do Qatar, Mỹ và Iran làm trung gian được thiết kế để ngăn xung đột Lebanon làm suy yếu nỗ lực hòa bình Mỹ-Iran rộng lớn hơn, nhưng các cuộc tấn công gần như lập tức tiếp diễn sau thời hạn chót bất chấp cả hai bên bày tỏ ủng hộ thỏa thuận.
