Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) ngày 14/8 cho biết lực lượng bán quân sự Africa Corps do Nga kiểm soát tại Mali đã “xử bắn” 9 dân thường, trong đó có 4 trẻ em, chỉ một tháng sau khi tổ chức này ghi nhận một vụ không kích của lực lượng Nga khiến nhiều dân thường thiệt mạng.
Theo tuyên bố của HRW, vụ việc xảy ra hôm 10/7 tại làng Bombori, thuộc vùng trung tâm Mopti của Mali. Hơn 100 tay súng Africa Corps đã vây ráp ít nhất 80 người đàn ông và trẻ em trai trong làng, sau đó đánh đập họ ngay trước sự chứng kiến của binh sĩ Mali trong lúc thẩm vấn về mối quan hệ bị nghi ngờ với các nhóm vũ trang.
HRW dẫn lời các nhân chứng cho biết 6 dân thường đã bị bắn chết khi cố gắng bỏ chạy, 3 người khác bị giam giữ rồi hành quyết. Một trong số những người bị giam giữ bị chặt đầu. Tổ chức này cũng cáo buộc hàng chục người bị đánh đập và ít nhất 8 ngôi nhà bị phóng hỏa trong vụ việc.
“Chính quyền quân sự Mali dường như đã cho lực lượng Africa Corps của Nga quyền tự do sát hại dân thường”, bà Ilaria Allegrozzi, chuyên gia cao cấp về khu vực Sahel của HRW, nhấn mạnh. “Chính quyền Mali không thể trốn tránh trách nhiệm pháp lý bằng cách để mặc Africa Corps gây ra những hành vi tàn bạo. Họ cần nhanh chóng và khách quan điều tra các vụ lạm dụng này, đồng thời đưa tất cả những người chịu trách nhiệm, bao gồm cả quân nhân Mali, ra xét xử”.
Nhóm nghiên cứu của HRW đã phỏng vấn các nhân chứng về vụ việc từ ngày 19 đến 30/7. Người dân địa phương cho biết nhóm vũ trang liên kết với al-Qaeda mang tên Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) kiểm soát Bombori từ năm 2017, nhưng các tay súng của nhóm này không có mặt tại làng vào ngày xảy ra vụ thảm sát.
Mali đã chìm trong nội chiến từ năm 2012, khi cuộc nổi dậy đòi ly khai của người Tuareg ở phía bắc chuyển thành các chiến dịch vũ trang. Chính phủ do quân đội lãnh đạo hiện đang chiến đấu với nhiều nhóm vũ trang liên kết với al-Qaeda và ISIL (ISIS), và đã mất quyền kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn trong những năm gần đây.
Quan hệ giữa Bamako với các nước phương Tây, đặc biệt là Pháp – cựu thực dân, đã xấu đi đáng kể sau hai cuộc đảo chính quân sự tại Mali trong vòng 9 tháng, với chính quyền hiện tại lên nắm quyền vào tháng 5/2021. Nga, thông qua Africa Corps và trước đó là tập đoàn Wagner, hiện là đối tác quân sự chính của Mali trong cuộc chiến chống lại liên minh bất thường giữa các nhóm ly khai và vũ trang. Đổi lại, Moscow nhận được các khoản thanh toán bằng tiền mặt và quyền tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú của nước này, đặc biệt là vàng.
