Hội nghị BRICS kết thúc không có tuyên bố chung vì mâu thuẫn về chiến tranh Iran

Hội nghị ngoại trưởng BRICS kéo dài hai ngày tại New Delhi, Ấn Độ, đã kết thúc mà không đạt được tuyên bố chung, do những chia rẽ nội bộ về cuộc chiến ở Iran đang ảnh hưởng đến một số thành viên. Ấn Độ, nước chủ nhà và hiện là chủ tịch luân phiên của nhóm, cho biết vào thứ Sáu rằng "có những quan điểm khác nhau giữa một số thành viên" liên quan đến xung đột ở Trung Đông.

BRICS tập hợp các thành viên cốt lõi gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, cùng các thành viên mới hơn là Ethiopia, Ai Cập, Iran, Indonesia và UAE. Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Abbas Araghchi, hồi đầu tuần đã kêu gọi các nước thành viên BRICS lên án những gì ông gọi là "vi phạm luật pháp quốc tế của Mỹ và Israel".

Cuộc chiến đã làm gia tăng căng thẳng giữa Iran và các nước láng giềng vùng Vịnh, bao gồm Ả Rập Xê Út và UAE - một thành viên BRICS+. Không đề cập trực tiếp đến UAE, ông Araghchi cho biết một thành viên BRICS đã chặn các phần trong tuyên bố của Ấn Độ. Iran nhiều lần nhắm mục tiêu vào quốc gia láng giềng vùng Vịnh này sau khi chiến tranh bùng phát vào ngày 28/2, được cho là tấn công UAE nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong cuộc xung đột, bao gồm cả Israel.

"Chúng tôi không có vấn đề gì với quốc gia cụ thể đó, họ không phải là mục tiêu của chúng tôi trong cuộc chiến này. Chúng tôi chỉ tấn công các căn cứ quân sự và cơ sở quân sự của Mỹ, thật không may nằm trên lãnh thổ của họ," ông Araghchi nói. Đại diện UAE, Bộ trưởng Nhà nước Khalifa bin Shaheen Al Marar, đã bác bỏ phát biểu của ông Araghchi, cáo buộc Iran cố gắng biện minh cho "các cuộc tấn công khủng bố" vào UAE và các quốc gia vùng Vịnh khác. Ông Al Marar cho biết Iran đã thực hiện khoảng 3.000 cuộc tấn công vào UAE bằng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái.

Bên cạnh mâu thuẫn về chiến tranh Iran, tuyên bố của Ấn Độ nêu bật các lĩnh vực đồng thuận giữa các thành viên BRICS, bao gồm lời kêu gọi cải cách các thể chế quản trị toàn cầu như Liên Hợp Quốc và Hội đồng Bảo an. Nhóm nhấn mạnh yêu cầu lâu dài về việc tăng cường đại diện cho các nước Nam Bán cầu trong các thể chế quốc tế, phản ánh nỗ lực thúc đẩy một trật tự thế giới đa cực.

Các ngoại trưởng cũng thảo luận về cuộc chiến diệt chủng của Israel ở Gaza. Họ nhất trí rằng Gaza là "một phần không thể tách rời" của bất kỳ nhà nước Palestine độc lập nào trong tương lai, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thống nhất vùng đất này với Bờ Tây bị chiếm đóng dưới sự quản lý của Chính quyền Palestine. Tuy nhiên, tuyên bố lưu ý rằng một quốc gia không được nêu tên đã bày tỏ bảo lưu về một số khía cạnh của phần này. Nhóm cũng kêu gọi tất cả các bên tôn trọng lệnh ngừng bắn ở Lebanon, vốn bị chỉ trích là chỉ ngừng bắn trên danh nghĩa. Không chỉ đích danh một quốc gia cụ thể, các bộ trưởng lên án việc sử dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế như một hình thức cưỡng ép.

Sudan cũng nằm trong chương trình nghị sự. Quốc gia châu Phi này vẫn đang trong cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới, theo LHQ. Các bộ trưởng kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, nhấn mạnh chỉ có giải pháp hòa bình thông qua đối thoại mới có thể chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài hơn ba năm. Họ cũng cảnh báo rằng Sudan có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho "chủ nghĩa cực đoan" và "khủng bố". Tình hình Syria cũng được thảo luận. Quốc gia này đang phục hồi sau cuộc nội chiến kết thúc vào tháng 12/2024 sau khi nhà lãnh đạo lâu năm Bashar al-Assad bị lật đổ. Tuyên bố của Ấn Độ kêu gọi một quá trình chuyển đổi chính trị hòa bình và toàn diện. Các bên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc loại bỏ cái gọi là "các chiến binh khủng bố nước ngoài" tại Syria, những người gây ra mối đe dọa an ninh cho cả nước này và khu vực rộng lớn.