Hegseth và cuộc thanh lọc giới lãnh đạo quân đội Mỹ: Những hệ lụy lâu dài

Đầu tuần này, Bộ trưởng Lục quân Mỹ Daniel Driscoll đã từ chức sau khi được cho là đã cố gắng trực tiếp kêu gọi Tổng thống Donald Trump về việc những thay đổi trong giới lãnh đạo quân đội đang ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng này.

Driscoll, từng là bạn học trường luật của Phó Tổng thống JD Vance, được bổ nhiệm vào tháng 2 năm ngoái vào vị trí dân sự cao nhất trong Lục quân, dưới quyền Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Các chuyên gia cho rằng ông đặc biệt tham gia vào việc lên kế hoạch chuyển đổi Lục quân để tham gia các cuộc chiến tranh hiện đại, nơi mà vai trò của bộ binh giảm dần, nhường chỗ cho máy bay không người lái và tên lửa.

Việc Driscoll từ chức là sự ra đi mới nhất trong danh sách các quan chức cấp cao bị sa thải hoặc buộc phải từ chức dưới thời Hegseth, bao gồm các tướng ba và bốn sao cũng như thành viên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân – nhóm quan chức quân sự cao cấp nhất có nhiệm vụ cố vấn trực tiếp cho tổng thống. Trong số đó có nhiều nhà lãnh đạo là người Mỹ gốc Phi và phụ nữ, những đối tượng mà chính quyền Trump cho rằng đã được thăng chức không công bằng trong thời gian qua vì các sáng kiến “đa dạng, công bằng và hòa nhập” mà ông đang tìm cách xóa bỏ.

Về mặt kỹ thuật, các quan chức như Driscoll phục vụ theo ý muốn của tổng thống, Kelly Grieco, chuyên gia cấp cao tại viện nghiên cứu Stimson Center, cho biết. Do đó, Hegseth, được Trump bổ nhiệm, có quyền cách chức họ. Nhưng đối với các nhà lãnh đạo dân sự cũng như phần còn lại của quân đội, những người không được giải thích chính xác lý do của các thay đổi nhân sự này, “số lượng lớn các vụ sa thải và việc thăng chức bị chặn lại làm dấy lên câu hỏi liệu tầng lớp lãnh đạo cấp cao của quân đội có đang bị bỏ trống hay không”.

Chấm dứt ‘woke’

Hegseth từng là sĩ quan bộ binh trong Lực lượng Vệ binh Quốc gia Lục quân, sau đó trở thành nhân vật truyền hình trên kênh tin tức bảo thủ Fox News trước khi được chọn vào vị trí lãnh đạo quân sự trong nội các Trump. Hegseth đặc biệt lên tiếng về những thay đổi hiện đại trong quân đội mà ông cho là đã làm suy yếu lực lượng này, bao gồm các chính sách dẫn đến việc chấp nhận và thăng chức cho phụ nữ cũng như nhân viên LGBTQ. Ông nói rằng các nhóm thiểu số này đã được thăng chức dựa trên nhân khẩu học thay vì dựa trên thành tích thực tế.

“Hegseth đến Lầu Năm Góc với một loạt ưu tiên cụ thể,” Jennifer Kavanagh, chuyên gia cấp cao tại Defense Priorities, nhận xét, “bao gồm việc tăng cường cái gọi là ‘sát thương’ và loại bỏ thứ mà ông gọi là hệ tư tưởng ‘woke’, thứ mà ông và Trump cho rằng đang hoành hành khắp Lầu Năm Góc.”

Dưới thời Hegseth, chính quyền Trump bắt đầu sử dụng tên gọi “Bộ Chiến tranh” thay cho “Bộ Quốc phòng”, đồng thời quân đội đã giảm nhẹ hoặc trong một số trường hợp xóa bỏ các đài tưởng niệm và các hình thức ghi nhận công khai khác đối với phụ nữ và người thiểu số tiên phong trong lực lượng. Đầu năm nay, Hegseth thông báo quân đội sẽ bắt đầu kiểm tra nội tiết tố testosterone hằng năm cho binh sĩ từ 30 tuổi trở lên, như một phần của sáng kiến nhằm đảm bảo họ “có nền tảng sinh học cần thiết để duy trì khả năng chiến đấu”.

Bị sa thải hoặc bị buộc nghỉ hưu sớm

Theo các chuyên gia, kết quả là hệ thống thăng chức dựa trên thành tích – vốn định hình một quân đội có ngân sách khoảng một nghìn tỷ đô la và hơn 1,3 triệu quân nhân tại ngũ – đang bị phá vỡ.

“Đã quá lâu để Tổng thống Trump nhận ra tác hại lâu dài mà Pete Hegseth đang gây ra cho Bộ Quốc phòng,” Thượng nghị sĩ Jack Reed, cựu sĩ quan Lục quân, tuyên bố trước thông tin Driscoll từ chức. “Bộ trưởng Hegseth đang nuôi dưỡng một nền văn hóa nơi bất đồng chính kiến bị trừng phạt và năng lực chỉ đứng sau lòng trung thành cá nhân.”

Toàn bộ thành viên Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân đại diện cho Lục quân, Hải quân và Không quân đều đã bị sa thải, từ chức hoặc bị thay thế dưới thời Hegseth.

Tướng Charles Q. Brown Jr., một phi công chiến đấu người Mỹ gốc Phi từng là Tham mưu trưởng Không quân rồi Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã bị sa thải vào tháng 2 năm ngoái. Đô đốc Lisa Franchetti, người từng giữ chức Tư lệnh Tác chiến Hải quân trong Hội đồng, cũng bị sa thải cùng tháng. Tướng Randy A. George, Tham mưu trưởng Lục quân, bị sa thải vào tháng 4 năm nay. Tướng David Allvin, Tham mưu trưởng Không quân, nghỉ hưu sớm vào năm ngoái.

Hegseth cũng đã loại bỏ hoặc buộc nhiều quan chức dân sự cấp cao phải rời đi. Bộ trưởng Hải quân John Phelan từ chức vào tháng 4, và ngày cuối cùng của Driscoll là thứ Tư vừa qua.

Lãnh đạo các cơ quan tình báo cũng đã ra đi. Trung tướng Jeffrey Kruse, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Quốc phòng (DIA), bị sa thải năm ngoái sau khi cơ quan này báo cáo rằng các cuộc không kích của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân của Iran không hiệu quả.

Các nhân vật cấp cao khác đã rời đi dưới thời Hegseth bao gồm: Tướng Chris Donahue, Tư lệnh Lục quân Mỹ tại châu Âu và châu Phi; Tướng David Hodne, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Chuyển đổi và Huấn luyện Lục quân; Tướng James Mingus, Phó Tham mưu trưởng Lục quân; Trung tướng Joseph McGee, Giám đốc chiến lược, kế hoạch và chính sách tại Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân; Phó Đô đốc Shoshana Chatfield, đại diện Hải quân Mỹ tại NATO; Chuẩn đô đốc Milton Sands, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Hải quân.

Việc loại bỏ các lãnh đạo nữ và người thiểu số cấp cao sẽ khiến những người bên dưới đặt câu hỏi liệu họ có nên cống hiến hàng thập kỷ cho một thể chế có thể loại bỏ họ chỉ vì danh tính của mình hay không.

“Nếu bạn ở trong quân đội và chứng kiến những thay đổi này, ngay cả khi bạn không ở cấp cao, bạn cũng phải tự hỏi thông điệp gửi tới binh sĩ là gì,” Grieco nói.

Phớt lờ khuyến nghị

Các chuyên gia cho rằng những xáo trộn tại Lầu Năm Góc cũng gây ra những hậu quả tác chiến cấp bách, cũng như những tổn thất chiến lược dài hạn do mất đi giới lãnh đạo giàu kinh nghiệm.

Cuộc chiến tại Iran đã cho thấy các đội máy bay không người lái và tên lửa sẽ quan trọng đến mức nào trong mọi xung đột tương lai, Kavanagh nhận định. Các nhà lãnh đạo hàng đầu như Driscoll hiểu rõ sự cần thiết phải chuyển hướng lực lượng theo một hướng mới, một nhiệm vụ trở nên khó khăn hơn nhiều khi người phụ trách tư duy dài hạn này liên tục bị thay thế.

“Đây là điều mà các tham mưu trưởng và bộ trưởng các quân chủng phải làm,” Kavanagh nói. “Họ không xử lý tác chiến hàng ngày, ví dụ như tình hình ở Iran. Họ giải quyết các vấn đề lớn về hiện đại hóa lực lượng, và mỗi khi có lãnh đạo mới, người đó có thể mang đến một tầm nhìn mới.”