Hamas và nhiều phe phái Palestine thăm dò liên minh bầu cử rộng rãi

Hamas và nhiều phe phái chính trị Palestine khác, vốn phản đối chính phủ Fatah của Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas, đang thăm dò khả năng thành lập một liên minh bầu cử rộng rãi trước cuộc bỏ phiếu quan trọng dự kiến diễn ra cuối năm nay.

Ông Husam Badran, quan chức phụ trách quan hệ đối ngoại của Hamas, cho biết phong trào này đã tổ chức các cuộc gặp song phương và tập thể với các nhóm, bao gồm Phong trào Thánh chiến Hồi giáo Palestine (PIJ), Mặt trận Bình dân Giải phóng Palestine (PFLP), Sáng kiến Quốc gia và phe Cải cách Dân chủ do ông Mohammed Dahlan lãnh đạo – một phe ly khai khỏi Fatah. Trước đây, ông Dahlan và phe Cải cách Dân chủ từng là những người chỉ trích mạnh mẽ Hamas.

Trong sắc lệnh ban hành ngày 9/7, ông Abbas kêu gọi tổ chức bầu cử lập pháp Palestine vào ngày 28/11. Đây sẽ là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ tháng 1/2006. Chiến dịch tranh cử dự kiến bắt đầu từ ngày 6/11, bất chấp những diễn biến phức tạp, bao gồm chiến tranh diệt chủng của Israel ở Gaza, bạo lực leo thang tại Bờ Tây và các hạn chế của Israel ở Đông Jerusalem.

Trước khi chính thức vận động tranh cử, các phe phái lớn của Palestine đã bắt đầu các hoạt động chính trị, theo các nhà lãnh đạo phe phái và nhà phân tích chính trị.

Hamas tìm kiếm một khối rộng lớn

Ông Badran cho biết Hamas đã quyết định tham gia bầu cử nhưng muốn tranh cử trong một khối quốc gia rộng lớn nhất có thể. Ông nhấn mạnh quyết định của Hamas không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ phản đối nào từ Israel.

“Chúng tôi không cần sự cho phép hay bảo đảm từ bất kỳ bên nào để tham gia bầu cử Palestine. Đây là quyền vốn có của mọi phe phái,” ông Badran nói với Al Jazeera.

Fatah bác bỏ liên danh chung

Ngược lại, Phong trào Giải phóng Dân tộc Palestine, tên chính thức của Fatah, đang chuẩn bị tham gia tranh cử một mình. Người phát ngôn của Fatah, ông Munther al-Hayek, cho biết “các tổ chức cơ sở của Fatah từ chối tham gia cùng Hamas trong một liên danh duy nhất, nhưng cánh cửa vẫn mở cho liên minh với các phe phái khác”.

Dù vậy, ông al-Hayek mô tả cuộc bầu cử sắp tới nhằm thống nhất hệ thống chính trị Palestine. Ông cho biết các cuộc bầu cử diễn ra trong khuôn khổ các thỏa thuận hiện có và ông Abbas đã thành lập một ủy ban để đối thoại với các phe phái nhằm tạo điều kiện cho quá trình bầu cử trên khắp các vùng lãnh thổ Palestine, bao gồm cả Dải Gaza.

Vai trò của Dahlan và Barghouti

Phe Cải cách Dân chủ do ông Dahlan lãnh đạo nổi lên như một nhân tố quan trọng trong việc định hình liên minh tiềm năng. Ông Osama al-Farra, một lãnh đạo trong phe này, tiết lộ phái đoàn do ông Dahlan dẫn đầu đã có cuộc gặp với phái đoàn Hamas do ông Khalil al-Hayya dẫn đầu vào thứ Hai. Ông al-Farra xác nhận phe Cải cách Dân chủ quyết định tham gia bầu cử lập pháp và ủng hộ việc thành lập một “liên minh quốc gia rộng rãi” bao gồm các phe phái, chuyên gia và nhân vật cộng đồng.

Ông Dahlan, người gốc trại tị nạn Khan Younis ở Gaza, từng là người đứng đầu an ninh Gaza dưới thời Yasser Arafat vào những năm 1990, khi các chiến dịch trấn áp các nhà hoạt động Hamas khiến một số người gọi vùng lãnh thổ này là “Dahlanistan”. Mặc dù từng là kẻ thù không đội trời chung của Hamas và bị ông Abbas khai trừ khỏi Fatah vào năm 2011, ông Dahlan – hiện sống lưu vong ở Abu Dhabi – và Hamas đã tìm thấy điểm chung gần đây do cùng chống lại Tổng thống Abbas.

Ông al-Farra nhấn mạnh bất kỳ danh sách ứng cử viên nào được thống nhất “sẽ không chống lại bất kỳ ai”. Ông cũng tiết lộ cái tên Marwan Barghouti, lãnh đạo đang bị cầm tù lâu năm, thường xuyên xuất hiện trong các cuộc thảo luận giữa các phe phái về ứng cử viên tổng thống tiềm năng do uy tín lớn của ông và khả năng lãnh đạo một dự án thống nhất. Ông cảnh báo về việc tách rời bầu cử lập pháp và tổng thống, đồng thời bày tỏ lo ngại về việc lặp lại những gì đã xảy ra vào năm 2021 khi cuộc bầu cử bị hủy bỏ vào phút chót. Ông Abbas đã đột ngột hoãn cả bầu cử quốc hội và tổng thống vào năm 2021, viện dẫn các hạn chế bỏ phiếu của Israel ở Đông Jerusalem. Trong sắc lệnh năm nay, ông Abbas chỉ kêu gọi bầu cử lập pháp mà không ấn định bầu cử tổng thống đồng thời.

Bản đồ chính trị thay đổi

Nhà phân tích và nhà văn chính trị Ahmed al-Tanani cho rằng ý tưởng về một liên danh liên minh là ưu tiên của một số lực lượng đối lập, nhưng cảnh báo sự thành công phụ thuộc vào việc chuyển thành một “chương trình quốc gia rộng lớn” để tái cấu trúc hệ thống chính trị chứ không chỉ là một liên minh bầu cử tạm thời. Ông nói với Al Jazeera rằng việc ông Abbas kêu gọi bầu cử lập pháp mà không có bầu cử tổng thống đồng thời về cơ bản nhằm “làm mới tính hợp pháp của Chính quyền Palestine” trước áp lực quốc tế.

Ông al-Tanani lưu ý rằng sự tham gia của Hamas, PFLP và phe của ông Dahlan đã phá vỡ tính toán của những người trong phe phái Palestine đặt cược vào việc tẩy chay của phe đối lập. Sự thay đổi này được phản ánh qua các chỉ số ủng hộ gần đây. Theo dữ liệu thăm dò, ông Barghouti dẫn đầu cuộc đua tổng thống giả định với 54% ủng hộ, tiếp theo là ông al-Hayya với 26% và ông Abbas với 14%. Ngoài ra, 28% người được hỏi cho rằng Hamas xứng đáng lãnh đạo người Palestine nhất, so với 21% cho Fatah dưới sự lãnh đạo của ông Abbas, cho thấy không một phe phái nào nắm giữ ưu thế vững chắc trong tâm lý cử tri.