Giao tranh hạng nặng đã nổ ra ở trung tâm thủ đô Mogadishu của Somalia sau khi cựu Thủ tướng Hassan Ali Khaire tuyên bố ông bị lực lượng chính phủ tấn công khi đang chuẩn bị cho các cuộc biểu tình dự kiến diễn ra vào ngày hôm sau.
Trên mạng xã hội, ông Khaire viết: “Một cuộc tấn công đã được phát động nhằm vào chúng tôi bởi các lực lượng do tổng thống có nhiệm kỳ đã hết chỉ huy”. Ông nói thêm rằng họ đang chuẩn bị cho một “cuộc biểu tình hòa bình”.
Cựu Thủ tướng cáo buộc Tổng thống Hassan Sheikh Mohamud “phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho cuộc tấn công bạo lực vào cuộc họp tham vấn của chúng tôi hôm nay”.
Somalia rơi vào một cuộc khủng hoảng chính trị mới sau khi ông Mohamud tuyên bố gia hạn nhiệm kỳ thêm một năm, sau khi nhiệm kỳ chính thức kết thúc vào ngày 15/5. Phe đối lập và lãnh đạo các khu vực đã bác bỏ động thái này và dự kiến tổ chức biểu tình vào thứ Năm.
Ông Khaire đã di chuyển từ căn cứ của mình trong khu vực an ninh cao quanh sân bay về nhà riêng trong thành phố để tham gia các cuộc biểu tình.
Một phóng viên hãng tin AFP ghi lại cảnh người dân hoảng loạn tại quận Howl Wadaag gần nhà ông Khaire, với tiếng súng lớn vang lên ở phía xa. Các nhân chứng nói với AFP rằng họ thấy lực lượng đối lập có vũ trang đụng độ với cảnh sát Somalia.
“Tiếng súng kéo dài khoảng 15 phút trước khi lắng xuống. Họ thậm chí còn sử dụng súng phóng lựu RPG, và tiếng nổ có thể nghe thấy khắp các khu dân cư xung quanh,” một nhân chứng tên Saleban Mahad cho biết.
Tổng thống Mohamud đang tìm cách đưa Somalia tiến tới bầu cử dân chủ, thay thế hệ thống dựa trên các trưởng lão bộ tộc. Ông cho rằng mình được gia hạn thêm một năm khi Quốc hội thông qua hiến pháp mới vào tháng 3, thiết lập khuôn khổ cho các cuộc bỏ phiếu.
Tuy nhiên, với đất nước bị chia rẽ sâu sắc giữa các thị tộc đối địch và phần lớn lãnh thổ nằm dưới sự kiểm soát của al-Shabab, một nhóm vũ trang liên kết với al-Qaeda, tiến triển trong việc tổ chức bầu cử hầu như không có, ngoại trừ một số khu vực nhỏ lẻ.
Phe đối lập và lãnh đạo các khu vực đã phản đối mạnh mẽ kế hoạch của ông Mohamud, cho rằng đó là âm mưu tập trung quyền lực. Các nước ngoài, chủ yếu là Mỹ và Anh, đã cố gắng làm trung gian cho các cuộc đàm phán giữa chính phủ và phe đối lập nhưng không có kết quả.
Cựu Tổng thống Sharif Sheikh Ahmed cũng đã di chuyển vào trung tâm Mogadishu để tham gia cuộc biểu tình ngày thứ Năm. Ông chỉ trích vụ tấn công nhằm vào ông Khaire, nói rằng tổng thống đương nhiệm “tìm cách gây thêm đổ máu mặc dù không có nhiệm kỳ chính thức hợp pháp – thời gian của ông ta đã hết”.
“Cuộc tấn công này sẽ không ngăn được các cuộc biểu tình của người dân thủ đô, những người đang phản đối bất công, di dời và lạm dụng quyền lực nhà nước,” ông Ahmed viết trên X.
Các tổng thống trước đây cũng từng ở lại nắm quyền sau khi hết nhiệm kỳ. Cựu Tổng thống Mohamed Abdullahi Farmaajo đã ở lại hơn một năm sau khi nhiệm kỳ chính thức kết thúc vào năm 2021, gây ra bạo lực và sự lên án từ cộng đồng quốc tế.
