Giấc mơ lớn của các nữ cầu thủ bóng rổ Bắc Nigeria

Abuja, Nigeria – Khamila Sani Ibrahim lớn lên ở bang Kano, miền Bắc Nigeria, nơi cơ hội để các cô gái tham gia thể thao có tổ chức rất hạn chế và hình ảnh nữ giới trên sân bóng rổ là điều hiếm gặp.

Mỗi dịp nghỉ học về thăm ông bà, Ibrahim phải tìm cách lồng ghép việc tập bóng rổ vào những kỳ vọng của gia đình. “Việc tập luyện bóng rổ với tôi rất khó khăn. Tôi chỉ ra ngoài chơi khi họ không có ở nhà, hoặc tôi nói rằng tôi đi thăm bạn bè, rồi từ đó tới sân bóng”, nữ cầu thủ trẻ chia sẻ.

Trong cộng đồng ở miền Bắc Nigeria, các môn như bóng rổ và bóng đá từ lâu được coi là không gian của nam giới. Với các cô gái muốn chơi, rào cản có thể kể đến việc thiếu sân bãi, trang thiết bị, huấn luyện viên, kinh phí và ít cơ hội thi đấu.

Hướng đi mới từ cộng đồng

Giờ đây, thông qua sáng kiến Grassroots To Greatness (Từ cộng đồng đến đỉnh cao – G2G), chuyên về trao quyền cho phụ nữ trong thể thao, các cô gái đang có cơ hội tập luyện, thi đấu và phát triển kỹ năng.

Jawahir Bello, một nhà hoạt động thể thao thanh thiếu niên, sáng lập chương trình này sau khi nhận thấy rất ít cơ hội dành cho các cô gái trong khu vực. Tại các giải đấu, cầu thủ nữ mặc áo hijab thiết kế riêng, áo thi đấu dài và quần bó thể thao.

“Giá trị cốt lõi của chúng tôi là tham gia thể thao mà không đi ngược lại giá trị văn hóa hay bản sắc của người Hồi giáo. Dù bạn mặc hijab hay đồ lót trong áo đấu, sự kín đáo là điều quan trọng. Bạn ra sân trong trang phục tề chỉnh và kín đáo”, Bello nói với Al Jazeera.

Dù từng dự đoán có thể vấp phải sự phản đối từ một số cộng đồng khi tổ chức giải đấu và các buổi tập chỉ dành cho nữ, Bello cho biết chị nhận được sự ủng hộ từ các bên liên quan trong cộng đồng. Để huy động người tham gia, G2G hợp tác trực tiếp với các huấn luyện viên địa phương vốn đang điều hành các đội bóng cộng đồng.

Sân chơi riêng của các cô gái

Khi Ibrahim đại diện cho bang Kano tại giải đấu G2G liên bang với sự tham gia của các cầu thủ nữ từ tối đa chín bang, cô tìm thấy một môi trường khác hẳn các đội bóng địa phương do nam giới chiếm ưu thế mà trước đó cô từng chơi, nơi các cô gái thường bị đánh giá thấp.

“G2G đã làm điều tuyệt vời cho chúng tôi. Họ cung cấp áo đấu, hijab thiết kế riêng, bóng rổ, hỗ trợ đi lại và thậm chí trợ cấp tài chính cho tất cả các đội, bất kể thắng thua. Điều đó khiến chúng tôi cảm thấy được nhìn nhận và trân trọng”, Ibrahim nói.

Fatima Diouf, một cầu thủ trẻ khác ở Abuja, bắt đầu chơi bóng rổ từ năm 11 tuổi tại trường học. Cô tham gia chương trình G2G để thử sức với các đối thủ mạnh hơn. Dù đội của cô không vào chung kết, cô rời giải với những bài học đáng giá. “Tôi học được nhiều điều ngoài bóng rổ. Tôi học được tinh thần đồng đội, sự tự tin, kỷ luật và cách không ngừng cải thiện bản thân”, Fatima chia sẻ.

Khó khăn ngoài sân đấu

Với Ibrahim, việc có thời gian ra sân vẫn không hề dễ dàng. Cô phải vượt qua sự tự ti và thái độ coi thường của các bạn nam cho rằng con gái không thể chơi ở cùng đẳng cấp. Cô cũng phải cân bằng giữa lịch tập luyện nghiêm ngặt với việc nhà và bài vở.

Mansur Abdullahi, trợ lý huấn luyện viên đội tuyển bóng đá nữ U-20 Nigeria (Falconets), cho rằng các huấn luyện viên và tổ chức cộng đồng có thể tạo cơ hội cho các vận động viên trẻ mà hệ thống thể thao lớn khó vươn tới. “Các cơ quan thể thao chính thức có cấu trúc lớn, nhưng các nhóm địa phương mới mang lại sự tin tưởng và thấu hiểu văn hóa thực sự. Chỉ thông qua các sáng kiến dựa vào cộng đồng, các đội chuyên nghiệp mới hiểu điều gì phù hợp với nam và nữ, và cách định hình thể thao sao cho hòa hợp với giá trị sẵn có thay vì xung đột”, ông nói.

Hướng tới tầm cao mới

Với nhiều người tham gia, các giải đấu là dịp để thử sức với đối thủ mới và nghĩ đến những bước tiếp theo. Trước khi tham gia G2G, cha của Ibrahim từng lo ngại việc thi đấu thể thao có thể ảnh hưởng đến chuẩn mực gia đình. Nhưng sau khi đến xem con gái thi đấu, thấy trang phục thể thao và môi trường chuyên nghiệp của chương trình, ông trở thành một trong những người ủng hộ lớn nhất của cô.

“Tôi muốn giành học bổng thể thao vào đại học ở Mỹ và trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Hơn thế, tôi muốn các cô gái Hồi giáo khác trên khắp miền Bắc Nigeria thấy rằng thể thao giúp bạn khỏe mạnh, mạnh mẽ và tự tin, và không gì có thể ngăn bạn theo đuổi ước mơ”, Ibrahim nói.

Chứng kiến mạng lưới huấn luyện viên, các bên liên quan và ban tổ chức tại giải đấu cũng giúp Diouf mở rộng tầm nhìn và hình dung tương lai thi đấu khắp châu Phi. Với G2G, tham vọng không dừng lại ở việc tổ chức các giải đấu dành riêng cho nữ. Bello muốn chương trình cho các cô gái thấy rằng có một vị trí cho họ trong thể thao và họ có thể thi đấu mà không cần phải từ bỏ bản sắc của mình.

“Bạn có thể giữ bản sắc, ăn mặc kín đáo và vẫn đạt được thành tựu trong cuộc sống”, Bello nói.