Giá xăng tăng cao, xe máy điện lên ngôi tại Nigeria

Tại thành phố Gombe, Nigeria, trên những con đường của khu Pantami, hình ảnh những chiếc xe máy chở học sinh, công nhân và thương nhân đã quá quen thuộc. Nhưng ngày càng nhiều xe trong số đó lướt qua gần như im lặng, một dấu hiệu cho thấy sự thay đổi trong giao thông nơi đây không đến từ chính sách khí hậu, mà từ giá xăng tăng cao.

Kể từ khi Tổng thống Bola Tinubu tuyên bố bãi bỏ trợ giá xăng vào tháng 5/2023, giá nhiên liệu tại Nigeria đã tăng mạnh. Tại Gombe, giá xăng hiện khoảng 1.365 naira (khoảng 1 USD) mỗi lít, so với mức khoảng 200 naira (15 cent) trước đó. Điều này đã đẩy chi phí vận tải tăng cao và gây áp lực lên ngân sách của nhiều hộ gia đình.

Trong bối cảnh đó, xe máy điện đang dần xuất hiện tại Gombe như một giải pháp giúp người dân giảm bớt gánh nặng chi phí. Chi phí cho một chiếc xe máy điện khoảng 1 triệu naira (khoảng 735 USD), vẫn là con số không nhỏ với nhiều người, nhưng những ai đã chuyển sang sử dụng cho biết họ tiết kiệm đáng kể nhiên liệu và chi phí bảo dưỡng.

Anh Ayuba Abubakar, một nông dân tại Gombe, chia sẻ với Al Jazeera rằng anh đã dùng xe máy điện được khoảng ba tháng và không gặp phải các vấn đề cơ khí thường thấy ở xe máy xăng. Anh ước tính mỗi tuần tiết kiệm được khoảng 5.000 naira (3,7 USD) tiền xăng. “Ngay cả với khoản tiết kiệm đó, giá xe vẫn cần giảm xuống thì đa số người Nigeria mới có thể mua được”, anh nói thêm.

Một người đi xe máy điện khác, anh Ahmed Aminu, cho biết anh không còn phải chi tiền mua dầu bôi trơn động cơ. Anh Yakubu Sule, cũng sở hữu một chiếc xe máy điện, lựa chọn loại xe này phần lớn vì nó vận hành êm ái.

Mặc dù vậy, nguồn điện không ổn định vẫn là rào cản lớn nhất đối với việc sử dụng rộng rãi xe máy điện tại Nigeria. Nhiều hộ gia đình chỉ có điện vài giờ mỗi ngày. Ông Muhammad Abubakar, giám đốc điều hành công ty năng lượng sạch Sustenaa, cảnh báo: “Nếu chúng ta sạc những chiếc xe này bằng máy phát điện, thì ý nghĩa là gì? Chúng ta chỉ đang chuyển khí thải từ ống xả sang ống khói máy phát mà thôi”.

Ông Abubakar đề xuất giải pháp thay thế pin bằng năng lượng mặt trời là khả thi hơn việc người dân tự sạc xe tại nhà. Ông cũng kêu gọi chính phủ giảm thuế nhập khẩu linh kiện xe máy điện, hỗ trợ các đơn vị vận hành trạm đổi pin, thiết lập tiêu chuẩn tái chế pin và tích hợp xe điện vào các dự án lưới điện mặt trời mini hiện có.

Hiện tại, xe máy điện vẫn là lựa chọn của số ít tại Gombe. Nhưng khi giá xăng vẫn ở mức cao và cơ sở hạ tầng đổi pin đang dần được mở rộng, những chiếc xe máy chạy êm trên phố có thể là hình ảnh cho thấy áp lực kinh tế đang bắt đầu định hình lại giao thông ở Nigeria. Ông Abubakar nhấn mạnh: “Khi nhìn vào số lượng xe máy thải khói hàng ngày ở Lagos, Kano và Port Harcourt, mức độ ô nhiễm không khí đang ở mức đáng báo động. Ngay cả khi chúng ta bắt đầu với một phần nhỏ đội xe thương mại, chất lượng không khí có thể được cải thiện rõ rệt trong thời gian tương đối ngắn.”