Giá lương thực tăng vọt khiến người Iran lao đao

Tehran, Iran – Trên đường Fadaeiyan-e Islam ở phía nam thủ đô Tehran, một phụ nữ ngoài 50 tuổi đứng lưỡng lự trước bao gạo, nhìn giá rồi thở dài bỏ đi. Bà nói với phóng viên: “Lạm phát đã bào mòn thu nhập gia đình tôi trong nhiều thập kỷ, nhưng năm nay gần như cuốn sạch cả mâm cơm. Giá mọi thứ đã tăng gấp đôi.”

Đây là cảnh tượng quen thuộc hiện nay trên khắp Iran – đất nước đang phải chịu phong tỏa đường biển, hai cuộc chiến tranh liên tiếp và đồng nội tệ mất giá nghiêm trọng. Theo số liệu mới nhất từ Trung tâm Thống kê Iran, lạm phát lương thực trong tháng Tir (từ 21/6 đến 20/7 theo lịch Iran) đã tăng 128% so với cùng kỳ năm trước.

Việc đi chợ đã trở thành cực hình với nhiều người dân, đặc biệt khi chỉ số lạm phát của 8 trên 10 nhóm thực phẩm chính đã vượt mức 100%.

Chị Sheila, mẹ của ba con, sắp nghỉ hưu tại Bộ Giáo dục, chia sẻ: “Một năm trước, tôi dùng cả tháng lương để mua nhu yếu phẩm hàng tháng. Hôm nay, số lương đó dù đã tăng theo năm vẫn không đủ để lo bữa ăn cho gia đình. Giá thực phẩm tăng gấp nhiều lần, tôi không biết nấu gì nữa. Mỗi lần rời chợ, tôi xách về ít hơn trước.”

Bi kịch cay đắng

Trên con phố từng là nơi sinh sống của tầng lớp trung lưu – vốn được coi là trụ cột kinh tế Iran, anh Maziar, 45 tuổi, nhân viên công ty tư nhân, rời siêu thị với vài túi nilon. Anh nói: “Đừng nhìn số lượng và kích cỡ túi. Chúng tôi đã từ bỏ mua thịt đỏ, gạo ngon kiểu Iran và dầu ăn chất lượng cao từng là thứ không thể thiếu trên bàn ăn. Vừa nhận lương là tôi phải đi mua nhu yếu phẩm ngay, vì sợ mai giá lại tăng.” Anh cười buồn: “Nghe như chuyện đùa, nhưng đó là bi kịch cay đắng.”

Không chỉ ở phía nam Tehran – nơi số hộ thu nhập thấp ngày càng tăng, tại quảng trường Tajrish phía bắc thủ đô, các chủ cửa hàng tạp hóa cũng chật vật theo kịp biến động tỷ giá và giá cả thay đổi chóng mặt.

Ông Mahmoud, 63 tuổi, chủ cửa hàng tạp hóa, cho biết: “Giá thay đổi mỗi ngày. Sáng mở cửa hàng, tôi thấy giá buôn đã tăng so với mấy hôm trước. Khách hàng, phần lớn là người giàu, giờ chỉ đến hỏi giá, trong khi trước đây họ mua không cần đắn đo. Có người còn xin mua chịu. Làm sao tôi bán chịu khi không biết giá ngày mai? Tôi làm nghề này hơn 40 năm, chưa bao giờ thấy cảnh như thế này. Ngay cả trong những năm chiến tranh Iran-Iraq (1980-1988), chợ vẫn có giao dịch tối thiểu hàng ngày, còn bây giờ thì thị trường đã chết lâm sàng.”

Áp lực chiến tranh

Hàng triệu người dân Iran đang chật vật mưu sinh, nhưng nền kinh tế nước này vẫn chưa sụp đổ dù đã trải qua 5 tháng chiến tranh với Mỹ và Israel. Quốc gia đông dân hơn 92 triệu người này đã xây dựng một nền kinh tế nội địa tương đối đa dạng, nhờ chính sách tự cung tự cấp kéo dài hàng thập kỷ để đối phó với các lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây.

Tuy nhiên, số liệu từ Trung tâm Thống kê Iran cho thấy lạm phát đã bao trùm hầu hết các mặt hàng. Nhóm dầu mỡ đứng đầu danh sách với mức lạm phát điểm đối điểm lên tới 261,5%, trong khi người Iran nấu ăn chủ yếu bằng dầu. Kế đến là các sản phẩm từ sữa (sữa, phô mai) với mức 147,1%, rồi thịt đỏ và thịt trắng cùng chế phẩm với 145,2%. Ngay cả bánh mì – lương thực chính của người nghèo – cũng tăng 116,7%.

Ảnh hưởng của chiến tranh và khó khăn kinh tế lan tỏa đến mọi thành phần xã hội, kể cả nhân viên khu vực tư nhân. Chị Maryam, 34 tuổi, kiến trúc sư, tâm sự: “Cách đây hai năm, tôi đi chợ và chất đầy xe mà không phải suy nghĩ. Hôm nay, tôi đếm từng đồng rial. Chồng tôi và tôi đều làm trong các công ty tư nhân lớn, nhưng không còn sống được như trước. Chuẩn nghèo ở Tehran đã lên tới 900 triệu rial (hơn 654 USD). Chúng tôi có thể sớm rơi xuống dưới mức đáng sợ này. Hai năm trước chúng tôi còn là gia đình thu nhập cao, nhưng giờ đã thành ‘những kẻ giàu nghèo’.”