Gaza và bước chuyển của Ấn Độ về phía Israel dưới thời Modi

New Delhi, Ấn Độ — Anh, Pháp, Australia, New Zealand, Canada và Na Uy đã cấm nhập cảnh đối với Bezalel Smotrich, bộ trưởng tài chính cực hữu của Israel, người từng công khai ủng hộ việc thanh lọc sắc tộc người Palestine ở Gaza và sáp nhập Bờ Tây bị chiếm đóng.

Nhưng vào tháng 9/2025, trong lúc Liên minh châu Âu đang chuẩn bị áp đặt các biện pháp trừng phạt toàn khối nhắm vào Smotrich và người đồng cấp cực hữu Itamar Ben-Gvir — gói trừng phạt được công bố vào cuối tháng đó — Smotrich lại được đón tiếp bằng vòng hoa và có chuyến công du nhiều thành phố tại Ấn Độ. Tại New Delhi, ông ký một thỏa thuận thương mại; ở Mumbai, ông thăm sở giao dịch chứng khoán; và tại Gujarat — quê hương của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi — ông tới thăm một trung tâm đầu tư mới.

Vào thời điểm Israel đang tiến hành cuộc chiến ở Gaza, với các cuộc không kích và giao tranh khiến hàng chục người thiệt mạng trong đúng những ngày ông Smotrich có mặt tại Ấn Độ, New Delhi sẵn sàng mở rộng quan hệ làm ăn với Israel hơn bao giờ hết. Trong nhiều thập niên, Ấn Độ từng là một trong những nước ủng hộ Palestine mạnh mẽ nhất thế giới, còn châu Âu là một trong những hậu thuẫn thân cận nhất của Israel. Lập trường của Ấn Độ đã chuyển hướng rõ rệt từ năm 2014, khi ông Modi và đảng Bharatiya Janata (BJP) theo chủ nghĩa đa số Ấn Độ giáo lên nắm quyền.

Theo giới phân tích, sự đón tiếp ông Smotrich cho thấy một điều còn đáng chú ý hơn: vào lúc ngay cả châu Âu, vốn thường được coi là hậu thuẫn Israel, đã quay lưng khỏi chính quyền Thủ tướng Benjamin Netanyahu, cuộc chiến ở Gaza dường như lại thúc đẩy Ấn Độ xích lại gần Israel hơn.

Hồi tháng 2 năm nay, ông Modi đã thăm Israel trong bối cảnh ông Netanyahu — người đang đối mặt lệnh bắt giữ của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) liên quan các cáo buộc tội ác chiến tranh ở Gaza — ngày càng bị cô lập trên trường quốc tế.

“Ông là một người bạn lớn của Israel. Ông không chỉ là bạn. Ông là anh em,” ông Netanyahu nói với ông Modi khi cả hai phát biểu trước quốc hội Israel ở Jerusalem.

Bước ngoặt sau vụ tấn công ngày 7/10

Ba năm giao tranh của Israel đã khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng, trong đó có ít nhất 21.000 trẻ em. Con số này tương đương khoảng 1 trong 30 người, tức khoảng 3% dân số trước chiến tranh.

Về lịch sử, Ấn Độ vẫn lập luận rằng ngoại giao và đối thoại là con đường giải quyết xung đột — dù là giữa Nga và Ukraine, Mỹ và Iran, hay Israel và Palestine. New Delhi từng duy trì quan điểm rằng chiến tranh không giải quyết được vấn đề gì.

Tuy nhiên, các điều tra của Al Jazeera và những nguồn tin khác cho thấy New Delhi đã xuất khẩu vũ khí cho Israel trong cuộc chiến ở Gaza. Đồng thời, dưới thời ông Modi, Ấn Độ đã trở thành nước mua vũ khí lớn nhất của Israel.

Chỉ vài giờ sau vụ tấn công do Hamas lãnh đạo nhằm vào Israel ngày 7/10/2023, ông Modi đã lên án rõ ràng “vụ tấn công khủng bố” và nói rằng ông “vô cùng sửng sốt”. Khi thăm Israel hồi tháng 2 năm nay, ông Modi nhắc lại vụ tấn công Mumbai năm 2008 do các tay súng Pakistan thực hiện, mà New Delhi quy cho chính phủ Pakistan. “Như các ông, chúng tôi có chính sách nhất quán và không khoan nhượng với chủ nghĩa khủng bố, không tiêu chuẩn kép,” ông Modi nói.

Giới phân tích cho rằng việc định hình Israel như một quốc gia bị tấn công đã giúp ông Modi biện minh cho việc đưa Ấn Độ xích lại gần Israel. Trong nhiều thập niên, phần lớn chính trị của đảng BJP dưới thời ông Modi “xoay quanh chủ nghĩa bành trướng Hồi giáo hoặc chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo”, theo Rasheed Kidwai, một nhà phân tích chính trị tại New Delhi.

“Vì vậy điều đó có lợi [cho quan hệ với Israel],” Kidwai nói, chỉ ra mối liên hệ giữa chính sách Israel của ông Modi và chính trị nội địa của ông. “Hãy coi mối quan hệ này là sự mở rộng của câu chuyện nội địa đang diễn ra ở Ấn Độ.”

Giới phân tích lưu ý rằng cánh hữu Ấn Độ giáo từ lâu đã ủng hộ hệ tư tưởng Zionism. Đảng BJP của ông Modi có nguồn gốc từ triết lý Hindutva, vốn theo đuổi mục tiêu biến Ấn Độ thành một quốc gia Ấn Độ giáo và là quê hương tự nhiên cho người Hindu ở bất cứ đâu trên thế giới — tương tự cách Israel tự nhìn nhận là quê hương của người Do Thái.

Theo Kidwai, kể từ các vụ tấn công ngày 7/10/2023 nhằm vào Israel, “tình cảm bài Hồi giáo lấp đầy khoảng trống đó ở Ấn Độ”. Cảm xúc này đi kèm với “chủ nghĩa thực dụng ở New Delhi vì Israel là một nhân tố quốc tế mạnh”.

Navdeep Suri, cựu nhà ngoại giao Ấn Độ từng làm đại sứ tại Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, nói với Al Jazeera rằng quan hệ giữa người dân hai nước cũng là một trụ cột trung tâm của quan hệ Ấn Độ - Israel, “đặc biệt trong một bộ phận xã hội Ấn Độ rất ngưỡng mộ chính sách cứng rắn mà Israel áp dụng”.

Đã nhiều lần, trong giới chức cánh hữu Ấn Độ xuất hiện các lời kêu gọi ông Modi áp dụng chính sách giống Israel hơn, từ việc siết chặt tại Kashmir do Ấn Độ quản lý đến tấn công Pakistan láng giềng.

Ông Suri lưu ý rằng xu hướng xích lại gần Israel đã có trước cuộc chiến ở Gaza. “Dưới thời Thủ tướng Modi, một mối quan hệ phần lớn từng được giữ kín hoặc mờ nhạt đã trở thành mối quan hệ công khai hơn nhiều,” cựu nhà ngoại giao Ấn Độ nói.

“Ở Delhi đã có sự ghi nhận rằng Israel là một đối tác quốc phòng và tình báo rất mạnh,” ông nói với Al Jazeera, đề cập một trụ cột khác của quan hệ song phương. “Có sự hội tụ thực sự trong nhận thức về an ninh.”

Ấn Độ ‘nên có lập trường nguyên tắc hơn’

Ngay cả một số đồng minh châu Âu thân cận nhất của Israel cũng đã chuyển từ chỉ trích cuộc chiến ở Gaza và các khu định cư bất hợp pháp ở Bờ Tây sang các biện pháp cụ thể. Ít nhất 11 nước châu Âu và Canada đã áp đặt biện pháp thương mại đối với sản phẩm từ các khu định cư bất hợp pháp của Israel. Nhiều nước đã trừng phạt những người định cư và các mạng lưới bị cáo buộc tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào người Palestine ở Bờ Tây, cũng như các bộ trưởng như Smotrich và Ben-Gvir.

Về phía Ấn Độ, New Delhi tránh mọi động thái vượt quá những lời kêu gọi suông và phản đối nhẹ nhàng đối với chiến tranh và các vụ tấn công ở Bờ Tây.

Về mặt ngoại giao, New Delhi vẫn ủng hộ giải pháp hai nhà nước và kêu gọi tiếp cận viện trợ cũng như hòa bình trong khu vực. Ông Suri, cựu nhà ngoại giao Ấn Độ từng công tác ở Trung Đông, nói New Delhi “nên có khả năng đưa ra lập trường nguyên tắc hơn về những vấn đề này”.

Tuy nhiên, từ kinh nghiệm khi còn tại chức, ông Suri nói thêm rằng “có sự gắn kết chặt chẽ ở cấp chính trị giữa chính phủ Israel và Ấn Độ đến mức [Ấn Độ] ngần ngại chỉ trích Israel”.

“Sự ngần ngại đó thể hiện ở nhiều khía cạnh,” ông Suri giải thích với Al Jazeera. “Từ chối chỉ trích các cuộc tấn công của người định cư; từ chối chỉ trích việc sử dụng vũ lực tàn bạo ở Gaza; từ chối chỉ trích cuộc tấn công nhằm vào Iran và chỉ ra việc vi phạm các chuẩn mực quốc tế.”

Khác với các nước phương Tây, giới lãnh đạo hiện tại của Ấn Độ “thiếu kiểu tư duy năng động đó và có phần giáo điều hơn”, theo nhà phân tích chính trị Kidwai.

Sự chuyển hướng của Ấn Độ và toan tính của ông Modi

Cuộc tấn công gây nhiều thương vong của ông Netanyahu vào Gaza đã làm dấy lên bất bình ngay cả tại Nhà Trắng, nơi Israel vốn nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đây từng đe dọa cắt hỗ trợ cho các cuộc không kích của Israel vào Lebanon — dù đồng thời phê duyệt các thương vụ bán vũ khí lớn cho Israel.

Tuy nhiên, chưa có gì làm thay đổi sự thân thiết của ông Modi với ông Netanyahu.

Trên thực tế, chuyến thăm của ông Modi hồi tháng 2, vào thời điểm trước các cuộc tấn công chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran, dường như “gần như là một ân huệ cá nhân dành cho ông Netanyahu, giúp nâng cao hình ảnh của ông như một chính khách quốc tế đúng lúc chiến dịch tranh cử ở Israel đang khởi động”, theo Max Rodenbeck, giám đốc chương trình Israel/Palestine tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế có trụ sở ở Washington, nói với Al Jazeera.

Một hành động như vậy từng khó có thể tưởng tượng được đối với một nhà lãnh đạo Ấn Độ trong những thập niên trước.

Năm 1948, Ấn Độ phản đối việc thành lập Israel. Quan hệ với Israel từng bị coi là điều không nên ở New Delhi — một di sản từ quá khứ chống thực dân của Ấn Độ — dù hai bên đã có quan hệ bí mật ít nhất từ thập niên 1970.

Ấn Độ ủng hộ nghị quyết năm 1975 của Đại hội đồng Liên hợp quốc coi Zionism là một hình thức phân biệt chủng tộc, là quốc gia không thuộc Arab đầu tiên công nhận Tổ chức Giải phóng Palestine, và là một trong những nước đầu tiên trên thế giới công nhận nhà nước Palestine. Ấn Độ chỉ thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel năm 1992, và dù các chính phủ sau đó dần xây dựng quan hệ, ông Modi năm 2016 là thủ tướng Ấn Độ đầu tiên thăm quốc gia này.

Đảng Quốc đại hiện đối lập, từng cầm quyền phần lớn thời gian sau độc lập trước thời ông Modi, cũng coi việc ủng hộ Palestine là có lợi với cử tri Hồi giáo — chỉ Indonesia và Pakistan có đông người Hồi giáo hơn Ấn Độ — theo Kidwai. Ngược lại, chính trị ưu tiên Ấn Độ giáo của ông Modi dựa trên việc coi người Hồi giáo Ấn Độ là “kẻ khác”.

“Đảng của ông Modi tin rằng họ không được lợi gì từ lập trường thân Palestine,” Kidwai nói với Al Jazeera. “Thay vào đó, ông Modi tìm cách gắn vụ tấn công nhằm vào Israel với cái gọi là thời kỳ khủng bố và chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo, rồi tạo lập luận chống lại người Hồi giáo — và trong những lĩnh vực đó là sự biện minh cho mọi thứ.”