Gaza đối mặt nguy cơ đói kém khi viện trợ bị cắt và hàng hóa bị phong tỏa

Manal Abu Rabie, một bà mẹ sáu con phải sơ tán khỏi Beit Lahiya, phía bắc Gaza, vừa nhận tin Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) sẽ cắt giảm viện trợ lương thực cho vùng đất này. Bà lo sợ những gì sắp tới sẽ còn tồi tệ hơn.

Gaza đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các mặt hàng thiết yếu như trứng, bột mì và hành sau khi Israel đóng cửa các cửa khẩu vào vùng đất này hôm thứ Tư. Giá lương thực và các nhu yếu phẩm khác đã tăng vọt, buộc những gia đình có khả năng phải mua tích trữ với dự đoán cuộc phong tỏa sẽ kéo dài.

Sau khi WFP công bố cắt giảm viện trợ, giá một ổ bánh mì đã tăng từ 5 lên 12 shekel (khoảng 1,60 USD lên 3,90 USD).

Bà Abu Rabie vốn đã chật vật xoay xở để nuôi sống gia đình, và cho biết mình chẳng còn gì để dự phòng nếu khoản hỗ trợ cần thiết bị cắt giảm.

“Chúng tôi vừa mới bắt đầu biết ơn Chúa, thì giờ họ muốn cắt cả thức ăn lẫn nước uống của chúng tôi,” bà nói. “Chúng tôi đang quay lại với cái đói. Chúng tôi đang chết vì đói.”

Hôm thứ Hai, WFP thông báo thiếu hụt nguồn vốn đã buộc họ phải giảm số người nhận hỗ trợ lương thực hàng tháng ở Gaza từ 1,6 triệu xuống còn 1,1 triệu người, khiến khoảng 500.000 người không còn được hỗ trợ.

Cơ quan này cũng cắt giảm một nửa khẩu phần, nghĩa là các gia đình được nhận một gói thực phẩm thay vì hai, cùng một túi bột mì nhỏ hơn. Số bữa ăn nóng cung cấp hàng ngày sẽ giảm từ 250.000 xuống còn 150.000, trong khi hỗ trợ tiền mặt sẽ bị cắt giảm cho 75.000 gia đình. WFP cho biết việc cắt giảm xuất phát từ thiếu kinh phí, bất chấp nhu cầu nhân đạo vẫn tiếp diễn.

Song song với đó, việc tạm dừng các chuyến hàng viện trợ vào Gaza đã bước sang ngày thứ sáu liên tiếp, làm gia tăng thêm sự bất định về nguồn cung và khả năng chi trả cho lương thực, nhiên liệu và thuốc men.

“Tôi không thể mua bất cứ thứ gì”

Bà Abu Rabie, 39 tuổi, sống tại trại al-Salam ở Deir el-Balah, miền trung Gaza, phụ thuộc vào viện trợ lương thực, gồm các gói đựng đậu lăng, gạo, bột mì và dầu ăn. Gia đình bà vốn đã chật vật mua thực phẩm cơ bản khi giá cả leo thang; một chai dầu ăn nhỏ, vốn có trong các gói thực phẩm của WFP, giờ có giá 10 shekel (3,20 USD), vượt quá khả năng của bà.

“Rất khó khăn. Tôi không thể mua bất cứ thứ gì,” bà nói.

Bà mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường và bệnh tim. Không còn lựa chọn nào khác, bà buộc phải sống nhờ vào thực phẩm trong các gói viện trợ, khiến các vấn đề tiêu hóa của bà thêm trầm trọng.

“Nếu viện trợ dừng lại và khẩu phần ít đi, chúng tôi biết xoay xở thế nào để sống qua ngày? Chúng tôi sẽ phải ăn cát. Đó là tất cả những gì còn lại cho chúng tôi,” bà nói. “Tôi thề với Chúa, con trai tôi xin tôi đủ thứ mà tôi không thể mua cho cháu. Chồng tôi bị thương, còn tôi thì ốm.”

Mùa đông đang đến gần càng khiến bà thêm lo lắng. Bà Abu Rabie cho biết gia đình không có chăn hay nệm.

“Tôi cầu mong Chúa đừng để mùa đông đến, vì chúng tôi không có chăn nệm,” bà nói. “ chẳng có thức ăn, chẳng có nước uống. Chúa biết chúng tôi đang xoay xở thế nào.”

Cảnh báo nạn đói gia tăng

Trong một tuyên bố hôm thứ Hai, Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza cảnh báo kế hoạch cắt giảm của WFP có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo và khiến hàng trăm nghìn người Palestine rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng hơn. Văn phòng kêu gọi Liên Hợp Quốc và cộng đồng quốc tế khẩn trương cung cấp tài chính để duy trì các chương trình cứu trợ. Họ cũng quy trách nhiệm cho Israel về hậu quả của các hạn chế đối với viện trợ vào Gaza, và kêu gọi mở tất cả các cửa khẩu để hàng cứu trợ nhân đạo được vào liên tục.

Tuyên bố kêu gọi các nước Arab và Hồi giáo cùng các tổ chức quốc tế hỗ trợ tài chính và giúp vận chuyển lương thực, vật tư y tế và các nhu yếu phẩm thiết yếu khác. WFP thì quy việc cắt giảm cho thiếu hụt kinh phí chứ không phải nhu cầu nhân đạo giảm, đồng thời kêu gọi các nhà tài trợ hỗ trợ thêm.

Bà Randa al-War, một bà mẹ ba con phải sơ tán khỏi khu Shujayea, thành phố Gaza, cho biết viện trợ lương thực của WFP là nguồn sống. Hiện bà sống cùng gia đình tại trại Sarsour ở Deir el-Balah và cho biết họ không nhận được hỗ trợ từ tổ chức nào khác.

“Chúng tôi phụ thuộc vào Chương trình Lương thực Thế giới. Chúng tôi không thể sống thiếu bánh mì, thiếu bột mì. Những đứa trẻ này cần được ăn,” bà nói.

Bà al-War cho biết các gói thực phẩm gia đình bà nhận được hai hoặc ba tháng một lần, gồm bột mì và dầu ăn, chỉ dùng được khoảng một tháng. “Chúng tôi sống qua ngày nếu gói thực phẩm đến. Nếu nó đến, bọn trẻ được ăn. Nếu không, chẳng có gì để ăn,” bà nói.

Bà lo ngại việc WFP cắt giảm có thể khiến gia đình bà mất đi nguồn hỗ trợ mà họ dựa vào. Mua thức ăn từ chợ không phải là lựa chọn thực tế, bà nói, vì cả bà và chồng đều không thể làm việc do bà bị thương và chồng có vấn đề sức khỏe.

“Tôi không thể làm việc, chồng tôi cũng không thể làm việc,” bà nói. “Chúng tôi chỉ sống nhờ Chương trình Lương thực Thế giới và những gói thực phẩm.”

Bà al-War cho biết viễn cảnh cắt giảm thêm khiến bà sợ hãi rằng con mình sẽ lại đối mặt với nạn đói. “Chúng tôi sợ nạn đói sẽ xảy ra, vì con cái chúng tôi. Chúng tôi sẽ không thể cung cấp cho chúng bất cứ thứ gì,” bà nói. “Chúng tôi không chỉ sợ… chúng tôi kinh hoàng rằng nạn đói sẽ quay trở lại.”

Giá cả leo thang làm khó các gia đình

Việc tạm dừng các chuyến hàng thương mại càng gây áp lực lên những gia đình vốn đã chật vật vì sức mua giảm và giá cả tăng do chiến tranh và cuộc bao vây của Israel. Ông Rami al-Zayigh, chuyên gia kinh tế tại Gaza, cho biết việc các cửa khẩu tiếp tục đóng đã hạn chế nguồn cung hàng hóa ở một vùng lãnh thổ vốn đã thiếu hụt triền miên, đẩy giá lên cao và tạo thêm áp lực cho các gia đình.

“Vấn đề vượt ra ngoài việc thiếu nguồn cung,” ông al-Zayigh nói. “Mỗi khi cửa khẩu đóng, thương lái và người bán lại tăng giá, gây hoang mang trong dân chúng. Người dân là nạn nhân lớn nhất của những biện pháp này.”

Rau quả đang trở nên khan hiếm tại các chợ địa phương, và giá trứng đã tăng khoảng 300% trong tuần qua. Theo ông al-Zayigh, rau quả đặc biệt dễ bị ảnh hưởng khi nguồn cung gián đoạn vì chúng có thể hỏng trong vài ngày.

Dẫn các báo cáo chính thức từ Gaza, ông cho biết dự trữ lương thực tại đây ước tính chỉ đủ dùng khoảng hai tuần. Ông cảnh báo các hạn chế tiếp tục đối với hàng hóa vào Gaza có thể gây thêm hậu quả kinh tế và sức khỏe, đặc biệt với trẻ em và người già.

Với những gia đình sống nhờ viện trợ, sự kết hợp giữa hỗ trợ giảm, thu nhập hạn chế và giá cả tăng cao khiến họ càng ít cách để có bữa ăn hàng ngày. Bà al-War nói các gia đình không nên phải van xin những thứ thiết yếu để sống.

“Chúng tôi muốn sống như phần còn lại của thế giới. Chúng tôi không muốn phải van xin những thứ này. Chúng phải có sẵn cho chúng tôi mà không cần phải hỏi,” bà nói. “Chúng tôi là con người. Chúng tôi muốn được sống, được ăn, được uống. Chúng tôi muốn một cuộc sống có phẩm giá.”