Florida thông qua bản đồ bầu cử mới, gia tăng lợi thế cho đảng Cộng hòa

Hạ viện và Thượng viện bang Florida do đảng Cộng hòa kiểm soát đã bỏ phiếu thông qua bản đồ bầu cử Quốc hội mới vào ngày 29/4, động thái diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thống đốc Ron DeSantis công bố bản đồ có lợi lớn cho đảng Cộng hòa.

Hiện tại, đảng Cộng hòa nắm 20 ghế và đảng Dân chủ nắm 8 ghế tại Hạ viện Mỹ từ bang Florida. Với bản đồ mới, đảng Cộng hòa được dự báo sẽ giành 24 ghế trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong khi đảng Dân chủ chỉ còn 4 ghế. Đây là sự thay đổi đáng kể trước thềm cuộc bầu cử quan trọng, nơi đảng Dân chủ được đánh giá có cơ hội giành lại quyền kiểm soát Hạ viện và thậm chí cả Thượng viện.

Việc đảng Dân chủ chiếm đa số tại một trong hai viện Quốc hội sẽ tạo ra đối trọng lớn đối với Tổng thống Donald Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, tính hợp pháp của bản đồ mới theo hiến pháp bang Florida vẫn còn bỏ ngỏ, với các thách thức pháp lý dự kiến sẽ được đưa ra.

Một số ý kiến cho rằng việc vẽ lại bản đồ có thể phản tác dụng với đảng Cộng hòa, làm loãng các khu vực ủng hộ mạnh và thu hẹp khoảng cách giữa các bên, trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump giảm xuống mức thấp kỷ lục do tác động kinh tế từ cuộc chiến Mỹ-Iran liên quan đến Israel. Chiến thắng gần đây của ứng viên Dân chủ Emily Gregory trong cuộc bầu cử hội đồng lập pháp bang tại Palm Beach - nơi có khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của ông Trump - được xem là dấu hiệu sớm về khó khăn bầu cử của đảng Cộng hòa.

Nhiều nghị sĩ Dân chủ tại cơ quan lập pháp Florida đã lên án bản đồ mới trước khi thông qua. Hạ nghị sĩ bang Michele Rayner chỉ trích: “Các vị làm điều này vì ‘cha già’ ở Nhà Trắng đang đưa mục tiêu chính trị quốc gia vào quy trình đáng lẽ thuộc về bang”.

Cuộc chiến tái phân chia khu vực bầu cử

Bản đồ Florida là đòn mới nhất trong cuộc chiến tái phân chia khu vực bầu cử lan rộng khắp nước Mỹ, bắt đầu từ năm ngoái khi Tổng thống Trump gây áp lực buộc Texas vẽ lại bản đồ lập pháp có lợi cho đảng Cộng hòa. Sau khi Texas thông qua bản đồ mới dự kiến mang thêm 5 ghế, hàng loạt bang khác như Missouri, North Carolina, Ohio, California, Utah và gần đây nhất là Virginia cũng làm theo.

Quá trình này đưa vấn đề “gerrymandering” - vẽ bản đồ để có lợi cho một đảng chính trị - lên hàng đầu trong chính trị Mỹ. Các nhà hoạt động bầu cử từ lâu kêu gọi cải cách, bao gồm thành lập ủy ban phi đảng phái giám sát việc tái phân chia. Áp lực từ ông Trump lên Texas và hiệu ứng domino đã phá vỡ thông lệ lâu nay là vẽ lại bản đồ mỗi 10 năm sau điều tra dân số.

Cuộc bỏ phiếu ở Virginia tuần trước, nơi đảng Dân chủ dự kiến giành thêm 4 ghế, phần nào vô hiệu hóa lợi thế từ việc tái phân chia của đảng Cộng hòa. Bản đồ mới của Florida lại giúp đảng Cộng hòa lấy lại ưu thế về số ghế. Tuy nhiên, đảng Dân chủ vẫn được đánh giá có lợi thế hơn trong cuộc bầu cử tháng 11, dù khoảng cách đang thu hẹp.

Động thái của Florida diễn ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ bản đồ bầu cử Quốc hội tại Louisiana vốn được vẽ để tạo hai khu vực đa số người da đen. Phán quyết của tòa án bảo thủ được xem là đòn giáng mạnh vào Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965, giải thích lại điều khoản vốn nhằm bảo vệ cử tri thiểu số. Mục 2 của luật từ lâu được hiểu là cấm vẽ bản đồ làm suy yếu quyền lực bầu cử của nhóm thiểu số, kể cả khi không có bằng chứng trực tiếp về ý đồ phân biệt chủng tộc. Phán quyết mới yêu cầu nguyên đơn phải chứng minh ý đồ phân biệt chủng tộc để thách thức bản đồ như vậy.

Phán quyết này liên quan trực tiếp đến Florida, khi bản đồ mới của bang loại bỏ một khu vực đa số người da đen ở miền nam Florida, vốn do bà Sheila Cherfilus-McCormick, một nghị sĩ Dân chủ đã từ chức hồi đầu tháng, đại diện. Cử tri da đen trong lịch sử thường ủng hộ đảng Dân chủ. Phán quyết của Tòa án Tối cao có thể mở đường cho nhiều bang khác xem xét lại bản đồ Quốc hội, dù chưa rõ liệu có bang nào hành động khi mùa bầu cử sơ bộ giữa nhiệm kỳ đang diễn ra hay không.