Liên minh châu Âu (EU) đang phải đối mặt với một nghịch lý trong chiến lược đối ngoại: càng tìm cách khẳng định vai trò toàn cầu, khối này càng có nguy cơ bị giảm xuống thành một 'người thực thi' các mệnh lệnh từ bên ngoài. Nhiều nhà phân tích cho rằng những thỏa hiệp liên tục về chính sách an ninh, thương mại và ngoại giao đã khiến EU đánh mất vị thế tự chủ vốn là nền tảng cho sức mạnh của khối.
Sự phụ thuộc vào đồng minh Mỹ trong các vấn đề quốc phòng, cùng với việc phải nhượng bộ trước áp lực từ các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, đã đẩy EU vào thế bị động. Thay vì định hình trật tự thế giới theo cách riêng, Brussels ngày càng điều chỉnh chính sách theo mong muốn của các bên đối tác. Điều này thể hiện rõ trong cách EU xử lý khủng hoảng năng lượng, xung đột tại Ukraine hay căng thẳng thương mại với Washington.
Khái niệm 'tự chủ chiến lược' từng là khẩu hiệu được lãnh đạo EU ca ngợi, nhưng thực tế triển khai lại cho thấy một bức tranh khác. Việc liên tục trì hoãn các quyết định mang tính độc lập, chẳng hạn như thiết lập lực lượng phản ứng nhanh hay chính sách công nghệ riêng, đã làm xói mòn niềm tin vào khả năng tự quyết của khối. Hệ quả là EU có nguy cơ chỉ còn đóng vai trò là một bộ máy hành chính thực hiện các nghị quyết được đưa ra bên ngoài biên giới của mình.
Giới quan sát cảnh báo rằng nếu không sớm thay đổi tư duy, EU sẽ tiếp tục mất dần ảnh hưởng trong một thế giới đa cực, nơi các cường quốc mới nổi không ngại khẳng định lập trường. Tương lai của châu Âu phụ thuộc vào việc liệu khối này có thể biến những cam kết về tự chủ chiến lược thành hành động cụ thể, hay tiếp tục chấp nhận vị thế thứ yếu trong các vấn đề toàn cầu.
