Ngày 25/6, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức khởi động quy trình kết nạp Ukraine và Moldova. Lễ khai mạc diễn ra tại Luxembourg, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Ukraine Taras Kachka tại hội nghị liên chính phủ.
Phát biểu với báo giới, ông Kachka nhấn mạnh: “Sự xâm lược chống lại Ukraine và các mối đe dọa đối với châu Âu là chính sách thường trực của Nga, do đó chúng ta cần đoàn kết. Chúng ta cần quá trình gia nhập EU nhanh hơn và toàn diện hơn.”
Theo kế hoạch, Ukraine và Moldova phải cam kết thực hiện các cải cách chính trị kéo dài trong nhiều năm. Ukraine phải bắt đầu quá trình phức tạp này trong khi tiếp tục chống lại cuộc xâm lược của Nga. Kyiv coi việc gia nhập EU là một bảo đảm an ninh và là điểm neo cho nỗ lực hội nhập phương Tây.
Tuy nhiên, nhiều quốc gia thành viên EU bày tỏ lo ngại về mức độ sẵn sàng của Ukraine, cũng như các tác động an ninh do xung đột với Nga và việc Moscow tuyên bố sáp nhập năm khu vực của Ukraine. Một số nước, như Pháp và Hà Lan, đề xuất các giải pháp thay thế để đưa Ukraine vào khối nhanh hơn nhưng không có đầy đủ quyền thành viên.
Quá trình gia nhập của Ukraine trước đây bị Hungary dưới thời cựu Thủ tướng Viktor Orban ngăn chặn trong thời gian dài. Tuy nhiên, sau khi ông Orban thất cử hồi tháng 4, người kế nhiệm Péter Magyar đã tìm cách nhanh chóng trở lại dòng chính của EU. Tuần trước, ông Magyar đồng ý dỡ bỏ quyền phủ quyết của Hungary đối với đơn xin gia nhập của Ukraine, ngay sau khi Brussels đồng ý giải phóng hơn 16 tỷ euro (khoảng 18 tỷ USD) quỹ EU bị đóng băng cho Budapest.
Về phía Moldova, Nga bị cáo buộc đã tiến hành chiến dịch thông tin sai lệch do AI điều khiển nhằm gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử, nhưng tổng thống thân phương Tây vẫn giành chiến thắng.
Các nước muốn gia nhập EU phải hoàn tất đàm phán ở 35 lĩnh vực chính sách (chương), từ nông nghiệp, thuế, năng lượng đến thương mại, một quá trình có thể kéo dài nhiều năm. Hội nghị ngày 25/6 đã mở ra 5 chương chính (được nhóm thành “cụm”) làm nền tảng cho các giá trị và nguyên tắc sáng lập của EU, bao gồm luật pháp, quyền cơ bản và hoạt động của các thể chế dân chủ.
Trưởng chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, gọi sự kiện này là “cột mốc quan trọng”. Bà viết trên X: “Cả hai nước đã thực hiện các cải cách khó khăn trong hoàn cảnh phi thường. Việc họ gia nhập sẽ làm cho châu Âu mạnh mẽ hơn.”
Một số quốc gia châu Âu thúc đẩy kết nạp Ukraine càng nhanh càng tốt, coi nước này là yếu tố sống còn đối với an ninh châu Âu. Thủ tướng Đức Friedrich Merz thậm chí đã kêu gọi các đối tác EU xem xét trao cho Ukraine “tư cách thành viên liên kết”. Tuy nhiên, các quan chức EU và các nước đang chờ gia nhập khác nhấn mạnh rằng quy trình phải dựa trên thành tích thực tế, dẫn đến tư cách thành viên đầy đủ chứ không phải giải pháp nửa vời.
