Erdogan: Ai Cập có thể gia nhập hiệp ước phòng thủ chung Thổ Nhĩ Kỳ - Saudi Arabia - Pakistan

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tuyên bố Ai Cập có thể gia nhập hiệp định phòng thủ chung vừa được ký kết giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan, mô tả việc Cairo tham gia là "khả thi" và hiệp ước này còn mở rộng cho các thành viên khác.

Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Al Jazeera, sẽ phát sóng vào tối Chủ nhật trên kênh Al Jazeera Arabic, ông Erdogan cho biết Hiệp định Phòng thủ chung Mecca ràng buộc các bên ký kết phải có các bước đi phối hợp nếu bất kỳ bên nào trong số họ bị tấn công từ bên ngoài.

"Hiệp định này đã gửi một thông điệp quan trọng tới thế giới", ông Erdogan nói và thêm rằng sự tham gia của Ai Cập là một trong những phương án cho việc mở rộng trong tương lai.

Thỏa thuận, còn được gọi là Hiệp ước Mecca, được ký tại thành phố linh thiêng vào thứ Sáu tuần trước bởi ông Erdogan, Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Hiệp ước quy định rằng một cuộc tấn công vũ trang vào bất kỳ bên nào trong ba bên sẽ bị coi là tấn công vào cả ba, một điều khoản răn đe tập thể được các nhà phân tích so sánh với Điều 5 của NATO. Tuy nhiên, các quan chức tại Islamabad đã cảnh báo không nên hiểu đây là tương đương NATO hoặc nhắm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào.

Ông Erdogan đã đề cập đến một loạt các vấn đề khu vực trong cuộc phỏng vấn, bao gồm căng thẳng tại Eo biển Hormuz và các cuộc chiến ở Syria, Gaza và Lebanon.

Nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ cho biết việc mở lại eo biển là ưu tiên của Ankara, lập luận rằng việc tiếp tục đóng cửa không mang lại lợi ích cho ai. Ông cũng ghi nhận vai trò quan trọng của Qatar trong các nỗ lực hòa giải nhằm ngăn chặn giao tranh trong khu vực.

Syria, Gaza và Lebanon

Ông Erdogan cam kết Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không để các nước láng giềng đơn độc đối mặt với bất ổn khu vực, đặc biệt là Syria, Gaza và Lebanon.

Ông nói Ankara sẽ làm mọi thứ trong khả năng để hỗ trợ ổn định tại Syria, đồng thời lưu ý kế hoạch thăm nước này. Ông khẳng định người Kurd ở Syria sẽ "có phần trong hòa bình và ổn định". Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ với các cộng đồng người Kurd và bảo vệ quyền lợi của họ trên toàn khu vực.

Về Gaza, ông Erdogan nói Thổ Nhĩ Kỳ "không thể bỏ mặc Gaza" và sẽ làm mọi điều cần thiết để hỗ trợ. Ông cho rằng Hamas đang thực hiện các cam kết của mình một cách thiện chí trong khi Israel tiếp tục cuộc chiến.

Chuyển sang Lebanon, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết các cuộc tấn công liên tục của Israel là mối lo ngại nghiêm trọng đối với Ankara. Ông nói đã nêu vấn đề chấm dứt chiến tranh ở Lebanon với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm gần đây của ông Trump tới Thổ Nhĩ Kỳ, nhấn mạnh vai trò của Washington trong việc kết thúc xung đột.

Ông Erdogan cũng cho biết Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ Sudan và mô tả mối quan hệ với Chủ tịch Hội đồng Chủ quyền nước này, Abdel Fattah al-Burhan, là tốt đẹp. Quan hệ của Ankara với Libya ổn định và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không bỏ rơi nước này.

Về châu Âu, ông Erdogan nói Liên minh châu Âu dường như không muốn kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ, và việc gia nhập EU không còn là ưu tiên của Ankara, đồng thời cho rằng châu Âu sẽ "chịu thiệt" vì điều này.

Ông cũng tiết lộ đã nhận được lời hứa từ ông Trump liên quan đến máy bay chiến đấu F-35 và đang chờ lời hứa đó được thực hiện.

Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi chương trình F-35 đa quốc gia vào năm 2019 sau khi tiếp nhận hệ thống phòng không S-400 của Nga, mà Washington cho rằng có thể xâm phạm công nghệ máy bay tàng hình. Đứng cạnh ông Erdogan tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara tháng trước, ông Trump nói chính quyền của ông sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt CAATSA áp đặt lên Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 12/2020 liên quan đến việc mua S-400, và việc quay lại chương trình F-35 là "điều chắc chắn chúng tôi sẽ xem xét".

Tuy nhiên, mọi thương vụ bán hàng vẫn gặp phải sự phản đối tại Quốc hội Mỹ và một đạo luật năm 2020 cấm Lầu Năm Góc chuyển giao F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ khi nước này vẫn duy trì hệ thống S-400.