Ebola tái bùng phát tại CHDC Congo: Người lao động mất thu nhập, đối mặt nguy cơ lây nhiễm

Hơn một tháng sau khi Bộ Y tế CHDC Congo và Uganda lần lượt công bố dịch Ebola vào ngày 15/5, người dân thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, đang sống trong lo sợ và chứng kiến cuộc sống mưu sinh bị đảo lộn. Hiệu trưởng trường Nelson Mandela, Justin Keno, mỗi sáng nhìn hơn 400 học sinh bước qua cổng trường mà không khỏi băn khoăn em nào có thể mang theo virus. Ông đã lắp bồn rửa tay ở lối vào, cung cấp dung dịch sát khuẩn cho phụ huynh, yêu cầu học sinh mang cơm trưa thay vì ăn ở căng-tin và cấm người bán hàng rong bên ngoài cổng. 'Trẻ em đến từ khắp nơi, kể cả những khu vực được tuyên bố là tâm dịch. Chúng tôi không thể biết đứa trẻ nào đến từ khu vực phong tỏa. Nếu một em nhiễm bệnh, nó có thể lây lan rất nhanh cho nhiều em khác', ông Keno lo ngại.

Dịch bệnh lần này do virus Bundibugyo, một chủng Ebola hiếm gặp, chưa có vắc-xin và phương pháp điều trị được phê chuẩn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đây là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế. Tính đến ngày 10/6, theo báo cáo của chính phủ CHDC Congo, đã có 136 ca tử vong trong số 676 ca nhiễm được xác nhận tại nước này. Dịch đã lan sang ba vùng y tế mới ở các tỉnh Bắc Kivu và Ituri. Tại Uganda, tính đến ngày 6/6, đã ghi nhận 2 ca tử vong trong số 19 ca bệnh. Các mô hình dự báo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho thấy đợt bùng phát này có thể ảnh hưởng đến nhiều người hơn đợt dịch lớn nhất lịch sử ở Tây Phi giai đoạn 2014-2016 với hơn 28.000 người nhiễm và 11.000 người chết.

Người dân Bunia cho biết gánh nặng kinh tế của dịch bệnh đang trở nên rõ rệt. Chị Sylvie Guilaine buộc phải đóng cửa tiệm quần áo cũ vì sợ lây nhiễm trong quá trình kinh doanh tiếp xúc nhiều. 'Ai đó đến, chạm vào một chiếc áo, mặc thử rồi ném nó xuống. Người khác lại nhặt nó lên. Điều đó có thể gây nhiễm bẩn. Tôi đã dừng hoàn toàn', chị kể. Hiện chị làm phụ hồ, và phải ngâm quần áo lao động trong dung dịch tẩy trước khi vào nhà, trì hoãn việc chào đón các con. Anh Yves Buakya, một tài xế xe ôm, thấy thu nhập giảm mạnh từ khi dịch bùng phát. 'Trước đây, hai hành khách có thể đi chung một xe. Bây giờ họ từ chối. Một số thà đi bộ còn hơn đi xe ôm. Tôi phải ngồi chờ hàng giờ', anh nói. Anh thừa nhận Ebola có thật, nhưng cũng nghi ngờ một số tổ chức đang trục lợi từ dịch bệnh. Để tự bảo vệ, anh cầu nguyện mỗi sáng và uống thuốc nam từ lá ổi.

Anh Richard Ngongo, nhân viên đại lý du lịch hàng không, cũng lao đao vì dịch bệnh ảnh hưởng đến di chuyển tại tỉnh Ituri, một trung tâm thương mại và là nơi trung chuyển giáp biên giới Uganda và Nam Sudan. 'Các chuyến bay bị chặn. Máy tính tiền của tôi trống rỗng. Chúng tôi đã chờ mùa cao điểm, chờ khách du lịch nghỉ lễ. Bây giờ chẳng có gì cả', anh nói. Các nhân viên y tế tại miền đông CHDC Congo đang thiếu hụt thiết bị bảo hộ cơ bản do viện trợ bị cắt giảm, khó khăn hậu cần và quy mô dịch lớn. Tuần trước, Ủy ban Cứu hộ Quốc tế (IRC) cảnh báo thiết bị bảo hộ có thể cạn kiệt trong vài ngày tới do đóng cửa biên giới với Uganda và Rwanda, nơi cung cấp nhiều vật tư, cùng với tình trạng mất an ninh trên các tuyến đường vận chuyển. Africa CDC cho biết tính đến ngày 4/6, chỉ một phần tư số vật tư thiết yếu cần cho ba tháng tới đã đến được CHDC Congo và Uganda. Đã có 34 nhân viên y tế nhiễm virus và 7 người tử vong.

Tại bệnh viện Elikya, bác sĩ Yazid Yassine cho biết khu cách ly đã đầy dù số giường đã tăng từ 6 lên hơn 18. Ông không nản lòng dù có những nhân viên chống dịch đã hy sinh: 'Một người lính không sợ chiến trường. Thà chết ở đó còn hơn chết ở nhà'. Tuy nhiên, khoảng trống thông tin khiến nhiều người dân Bunia vẫn chưa tin vào sự tồn tại của dịch. Bác sĩ Yassine chứng kiến nhiều bệnh nhân đến quá muộn sau khi tin vào tin đồn rằng dịch bệnh là giả và tìm đến thầy lang. 'Thông tin sai lệch tràn lan. Người ta nói Ebola do nhân viên y tế tạo ra để xin tài trợ. Một số nói đó là ngộ độc', ông kể. Ông cũng từng nhận được những lời đe dọa tính mạng. Anh Ngongo, nhân viên đại lý du lịch, khẳng định thực tế là không thể chối cãi: 'Tôi chưa bao giờ đọc trong bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào rằng một trận dịch có thể được bịa ra. Khi bạn thấy các bác sĩ chết, bạn có nghĩ họ chấp nhận chết vì một lời nói dối không?'