Ebola quay trở lại miền đông CHDC Congo: 'Nỗi đau xé lòng' khi làn sóng hoảng loạn lan rộng

Chỉ gần 6 năm sau khi đợt bùng phát Ebola tồi tệ nhất trong lịch sử Congo kết thúc, virus chết người lại một lần nữa xuất hiện ở miền đông đất nước, khiến người dân địa phương chìm trong hoảng loạn và đau buồn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát này là 'tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng gây quan ngại quốc tế' sau khi hơn 300 ca nghi nhiễm và 88 ca tử vong được ghi nhận tại Congo, cùng 2 ca tử vong tại nước láng giềng Uganda. Đa số các ca tử vong và nghi nhiễm đều tập trung tại tỉnh Ituri, một trung tâm thương mại và điểm di cư giáp biên giới Uganda và Nam Sudan.

Gloire Mumbesa, 38 tuổi, cư dân thị trấn khai thác mỏ Mongbwalu, cho biết: 'Trên các phương tiện công cộng, trong quán bar và tại các cuộc tụ họp đông người, ai ai cũng nói về Ebola. Nỗi sợ hãi là căn bệnh này có thể lan sang nhiều khu vực khác.' Ông nói các ca bệnh đã được báo cáo tại địa phương và sự hoảng loạn đang bao trùm khu vực vì thiếu vắc-xin cho chủng Bundibudyo.

Dieudonné Lossadekana, 51 tuổi, điều phối viên xã hội dân sự tại thành phố Bunia, nơi ca nghi nhiễm đầu tiên được báo cáo, chia sẻ: 'Chúng tôi bàng hoàng trước sự tái xuất của Ebola trong khu vực của mình. Chúng tôi đã ghi nhận vài chục ca tử vong. Đối với chúng tôi, đó là nỗi đau xé lòng.'

Tác động kinh tế của đợt bùng phát là một mối lo ngại chính. Người dân lo lắng chính quyền có thể áp đặt các hạn chế khiến họ không thể kiếm sống trong một khu vực đang bị xung đột vũ trang hoành hành và người dân vốn đã gặp khó khăn về tài chính. Claude Kasuna, 48 tuổi, tại vùng lãnh thổ Irumu, nói: 'Chúng tôi sống trong một vùng nghèo đói tràn lan, người dân sống lay lắt từng bữa. Khi một trường hợp khẩn cấp về sức khỏe như thế này ập đến, nó giáng đòn nặng nề vào kinh tế của chúng tôi.'

Theo WHO, nhân viên y tế đầu tiên được coi là ca nghi nhiễm đã có triệu chứng sốt, xuất huyết, nôn mửa vào ngày 24 tháng 4 và qua đời tại một trung tâm y tế ở Bunia. Cựu thị trưởng Mongbwalu, Jean Pierre Badombo, cho biết người dân bắt đầu đổ bệnh vào giữa tháng 4 sau một đám tang lớn với quan tài mở từ Bunia đến. 'Sau đó, chúng tôi đã trải qua một loạt các ca tử vong,' ông nói.

Bộ trưởng Y tế Congo, Samuel Roger Kamba, cho biết chính phủ sẽ mở ba trung tâm điều trị Ebola tại Ituri. Văn phòng WHO khu vực châu Phi thông báo 35 chuyên gia và bảy tấn vật tư, thiết bị y tế khẩn cấp đã đến Bunia. Một ca bệnh cũng được báo cáo tại thành phố Goma do phiến quân kiểm soát, một phụ nữ đã đi từ Bunia đến nơi chồng cô qua đời vì bệnh.

Heather Kerr, giám đốc quốc gia của Ủy ban Cứu hộ Quốc tế tại Congo, cho biết xung đột trong khu vực khiến việc ngăn chặn dịch Ebola trở nên 'khó khăn hơn nhiều'. Bà nói: 'Nhiều năm xung đột và di dời ở miền đông Congo đã khiến các hệ thống y tế kiệt quệ. Với hàng chục sinh mạng đã mất và một hệ thống y tế vốn đã quá tải, chúng ta cần hành động nhanh chóng.'

Manenji Mangundu, giám đốc quốc gia của Oxfam tại Congo, nhận định đợt bùng phát 'đang tấn công một đất nước vốn đã bị kéo đến bờ vực phá sản' do xung đột đang diễn ra và nhiều năm cắt giảm viện trợ.

Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo. Đợt bùng phát tồi tệ nhất trong lịch sử nước này từ tháng 8/2018 đến tháng 6/2020 đã gây ra hơn 2.000 ca tử vong, tập trung ở các tỉnh Bắc Kivu và Ituri. Đợt bùng phát hiện tại liên quan đến biến thể Bundibugyo hiếm gặp, chưa có phương pháp điều trị hoặc vắc-xin được phê duyệt. Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, tổng giám đốc Viện Nghiên cứu Y sinh Quốc gia Congo, cho biết một số hợp chất ứng cử viên cho vắc-xin Bundibugyo dự kiến sẽ được đưa vào thử nghiệm vào cuối tháng 5 hoặc tháng 6.

Tại Ituri, chính quyền phải đối mặt với sự kỳ thị, quan niệm sai lầm và tin đồn dai dẳng liên quan đến Ebola trong cuộc chiến chống lại căn bệnh này, giống như các đợt bùng phát trước đây. Kasuna, cư dân Irumu, nói: 'Người dân của chúng tôi có xu hướng tin vào những huyền thoại sai lầm hơn là dựa vào bằng chứng khoa học. Chúng tôi cần nâng cao nhận thức để cứu sống mọi người.'