Ebola lan rộng sang nhiều khu vực mới tại CHDC Congo, nguy cơ bùng phát diện rộng

Dịch Ebola đã lan sang các khu vực mới ở đông bắc Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo), bao gồm một trại tị nạn đông đúc, làm dấy lên lo ngại rằng đợt bùng phát kéo dài gần một tháng của nước này đang bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn và có quy mô lớn hơn so với suy nghĩ trước đây.

Một quan chức cấp cao của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 13/6 cảnh báo, dịch bệnh do chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp đang có dấu hiệu lây lan trong cộng đồng tại các khu vực mới bị ảnh hưởng, trong khi các biện pháp ứng phó còn chậm trễ. Ông Olivier le Polain, Trưởng ban Dịch tễ và Phân tích của WHO, cho biết các ca bệnh đang được xác định tại các khu vực y tế mới trong ba tỉnh bị ảnh hưởng gần như hàng ngày.

Theo số liệu của WHO, kể từ khi dịch được công bố vào ngày 15/5, đã có 676 ca nhiễm Ebola được xác nhận, bao gồm 136 ca tử vong tại tỉnh Ituri – tâm dịch, cũng như các tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu. Tổng cộng 32 bệnh nhân đã hồi phục. Cơ quan Liên Hợp Quốc này báo cáo thêm 119 ca nghi ngờ tại CHDC Congo khi virus bắt đầu lan sang các khu vực mới.

“Điều đó phản ánh quy mô thực sự của đợt bùng phát này: một quy mô lớn hơn nhiều so với những gì đang được phát hiện, và sự di chuyển cao của người dân,” ông Le Polain nói. WHO cho biết cần phải làm nhiều hơn nữa để ngăn chặn virus, với công suất giường cách ly hiện thấp hơn nhiều so với nhu cầu dự kiến dựa trên tốc độ lây lan. Hiện chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt cho chủng virus Bundibugyo này.

Ông Le Polain nói thêm rằng trong khi những tuần gần đây, các ca bệnh tại khu vực mới có thể được truy vết từ việc di chuyển từ các điểm nóng, thì hiện nay “chúng tôi cũng thấy sự lây lan trong cộng đồng địa phương tại các khu vực mới”. Ông nhấn mạnh: “Vẫn còn nhiều điểm mù ở một số khu vực có nguy cơ cao. Quy mô đầy đủ của đợt bùng phát vẫn chưa rõ ràng và chúng tôi sẽ có được bức tranh rõ ràng hơn khi công tác giám sát được cải thiện.”

Phát biểu của quan chức WHO được đưa ra ngay sau khi Cơ quan Tị nạn Liên Hợp Quốc xác nhận các ca tử vong do Ebola đầu tiên tại trại tị nạn Kpanga đông đúc ở tỉnh Ituri. Theo một nhân viên cứu trợ có hiểu biết về các ca bệnh được hãng tin Reuters dẫn lại, những ca tử vong này xảy ra vào ngày 31/5 và 1/6. Điều kiện chật chội tại các trại như Kpanga, nơi hàng trăm người đôi khi phải dùng chung một nhà vệ sinh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây nhiễm nhanh chóng. Bà Caitlin Brady, Giám đốc quốc gia của Hội đồng Người tị nạn Đan Mạch tại Congo, lo ngại: “Tất cả chúng tôi đều thực sự lo lắng rằng Ebola trong các trại này sẽ lây lan cực kỳ nhanh chóng và sẽ xảy ra hoảng loạn, người dân sẽ chạy trốn khắp nơi, dù họ có từng tiếp xúc hay bị bệnh hay không.”

Cuộc chiến chống dịch của CHDC Congo bị phức tạp hóa bởi di chứng của nhiều thập kỷ xung đột trong khu vực. Chính phủ thiếu sự giám sát toàn diện do sự hiện diện của các nhóm nổi dậy có vũ trang tìm cách kiểm soát tài nguyên khoáng sản, khiến cơ sở hạ tầng nghèo nàn hoặc bị phá hủy, và bạo lực đã đẩy một lượng lớn người dân rời bỏ nhà cửa. Tình hình này cũng làm dấy lên báo động tại nước láng giềng Uganda, nơi đã xác nhận 19 ca mắc và 2 ca tử vong, nhưng được Cơ quan y tế Liên minh châu Phi báo cáo gần đây là đã “kiểm soát được” tình hình.