Đường sá xuống cấp khiến người dân Taiz thêm gian nan tìm nước

Tại tỉnh Taiz, Yemen, việc thuê xe minibus từ chợ làng Ragem, cách thành phố Taiz khoảng 70 km, trở thành thách thức hằng ngày với người dân vùng ngoại ô. Tài xế thường từ chối chạy vào các khu vực núi đá vì đường đất gồ ghề, chỉ có xe bán tải 4 bánh cỡ lớn mới có thể tiếp cận được, theo Al Jazeera.

Chi phí thuê loại xe này cao gấp ba lần vé xe buýt, khiến nhiều cư dân phải đi bộ 6 km đến chợ. Abdullah al-Azazi, 31 tuổi, cho biết: "Chúng tôi trả gấp đôi giá thông thường nhưng họ vẫn từ chối. Chỉ có tài xế từ làng chúng tôi đồng ý vì họ hiểu nỗi khổ của chúng tôi".

Khoảng 7.600 người sống tại Ragem và các thôn lân cận thường xuyên đối mặt với bài toán đi lại khó khăn. Việc vận chuyển vật tư, bao gồm nước sạch, đến các khu định cư cũng gặp nhiều trở ngại.

Tự xây đường trong tuyệt vọng

Chính quyền Taiz cho biết thiếu nguồn lực để trải nhựa các tuyến đường. Trong khi đó, các tổ chức nhân đạo không phản hồi. Ba năm trước, người dân trong làng đã tự phát động sửa chữa hạ tầng giao thông.

Ahmed Fuad, 26 tuổi, tình nguyện viên chủ chốt của dự án, nói: "Ba năm trước, một nhóm thanh niên trong làng quyết định tự trải nhựa đường, dựa trên sự quyên góp của người dân và tiểu thương tại chợ gần đó". Họ ưu tiên sửa các đoạn nguy hiểm nhất, nhưng vẫn còn khoảng 500 mét địa hình dốc cần đổ bê tông.

Để tập trung quyên góp, Fuad và các cư dân lập nhóm WhatsApp theo dõi đóng góp từ cộng đồng và chủ doanh nghiệp. "Khoản quyên góp khởi đầu chỉ 1.000 riyal Yemen (0,64 USD), nhưng sau đó có người ủng hộ tới 1 triệu riyal (640 USD)", Fuad kể. Người không có tiền thì góp công, giúp cắt giảm đáng kể chi phí nhân công.

"Trong chưa đầy hai tháng, chúng tôi đã mở rộng và trải nhựa hơn 124 mét", Fuad cho biết tại công trường. "Ngay khi bê tông khô, chúng tôi sẽ đưa đoạn này vào sử dụng và chuyển sang giai đoạn tiếp theo". Anh tin tưởng thanh niên làng có thể hoàn thành toàn bộ con đường, nhưng sự hỗ trợ từ chính phủ hoặc các tổ chức viện trợ sẽ giúp công việc dễ dàng hơn nhiều.

Khủng hoảng nước nghiêm trọng

Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA), 14,4 triệu người Yemen đang rất cần hỗ trợ cơ bản về nước và vệ sinh. Đường đất khiến việc vận chuyển nước về các làng xa trở nên khó khăn, buộc người dân phải đi bộ nhiều giờ để lấy nước.

Tại trại di dời al-Rahaba ở huyện Jabal Habashy, hơn 200 gia đình từng trải qua cực nhọc hằng ngày để có nước sạch. Phụ nữ và trẻ em phải đi bộ 3 km, mang theo bình nước nặng. 20 lít nước mang về không đủ dùng cho một gia đình trong một ngày.

Abdulaziz Shamsan, 44 tuổi, cư dân trại al-Rahaba, kể: "Việc đi lấy nước tiêu tốn phần lớn thời gian. Họ rời nhà từ sáng sớm, lại đi lúc giữa trưa và lần thứ ba trước khi mặt trời lặn". Sau nhiều tháng kêu cứu bất thành, nhà hoạt động xã hội Mohammed Mahyub đã đến thăm khu trại.

"Mahyub đến thăm hai năm trước, thấy cảnh của chúng tôi là không do dự. Ngay hôm sau, anh ấy quay lại cùng kỹ sư khảo sát, khoan giếng và trang bị hệ thống năng lượng mặt trời, bể chứa và vòi phân phối", Shamsan nhớ lại. Giếng nước này hiện phục vụ khoảng 300 gia đình di dời và các hộ dân lân cận.

Phong trào cộng đồng lan rộng

Mahyub, giáo viên kiêm nhà hoạt động mạng xã hội tại TP Taiz, bắt đầu công việc sau khi chứng kiến hàng trăm người từ ba làng xếp hàng quanh một giếng nước cũ. Anh chia sẻ tình hình trên Facebook và nhận được sự ủng hộ lớn từ bạn bè, người theo dõi.

Qua mạng xã hội, Mahyub đã huy động vốn xây dựng 20 giếng nước thủ công tại ba huyện vùng sâu của Taiz, mang lại nguồn nước cho hàng nghìn người. "Không gì tuyệt hơn khi thấy người dân có nước sạch. Thấy lũ trẻ vui sướng vì không phải đi bộ nhiều km mỗi ngày là phần thưởng đủ lớn", anh nói.

Các chiến dịch tương tự đang xuất hiện tại Yemen, như ở tỉnh Hodeidah, nơi nhà hoạt động Abdullatif al-Zailaai đứng ra khoan nhiều giếng khoan cho các cộng đồng bị bỏ quên.

Ngân sách eo hẹp

Kinh tế Yemen bị tàn phá từ cuộc chiến năm 2015 khiến chính phủ gần như không có kinh phí cho các công trình công cộng thiết yếu. Một quan chức văn phòng thống đốc Taiz thừa nhận, do nguồn lực hạn chế và ưu tiên đô thị, chính quyền địa phương hiện không có kế hoạch mở rộng hạ tầng tới vùng nông thôn xa xôi. Tuy nhiên, quan chức này đánh giá cao các hoạt động cộng đồng và cho rằng đây là mô hình quan trọng cho sự tham gia của người dân.

"Taiz cũng giống các tỉnh khác của Yemen. Nhu cầu rất lớn, ngân sách hạn hẹp buộc chúng tôi phải ưu tiên", quan chức nói. "Chúng tôi hợp tác chặt chẽ với các cơ quan nhân đạo về các sáng kiến nông thôn, nhưng ngân sách viện trợ đang thu hẹp dần hằng năm".