Đức mất ghế Hội đồng Bảo an vì ủng hộ Israel?

Đức đã không thể giành được một ghế luân phiên tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (UNSC) trong cuộc bỏ phiếu ngày 4/6, khiến Ngoại trưởng Johann Wadephul thừa nhận rằng sự ủng hộ của Berlin dành cho Israel có thể đã khiến nước này mất đi những lá phiếu quan trọng.

UNSC gồm 15 thành viên, trong đó có 5 thành viên thường trực và 10 thành viên luân phiên với nhiệm kỳ hai năm. Đức phải cạnh tranh với Áo và Bồ Đào Nha cho hai ghế dành cho nhóm “Tây Âu và các nước khác”. Kết quả, hai đối thủ của Đức đã giành chiến thắng.

Phái đoàn của ông Wadephul chỉ nhận được 104 phiếu ủng hộ từ Đại hội đồng LHQ, thiếu 23 phiếu so với đa số 2/3 cần thiết để đắc cử. Đây là lần đầu tiên Đức thất bại trong việc giành ghế luân phiên tại UNSC sau nhiều thập kỷ liên tiếp thành công.

Phản ứng trong nước

Ông Wadephul đã tới New York vào tuần trước để vận động trực tiếp cho chiến dịch tranh cử, gặp gỡ khoảng 80 bộ trưởng và đại sứ tại LHQ, đồng thời tổ chức tiệc chiêu đãi tối thứ Hai. Tuy nhiên, kết quả bỏ phiếu ngay lập tức làm dấy lên chỉ trích trong nước nhắm vào Thủ tướng Friedrich Merz, người từng cam kết khôi phục ảnh hưởng của Đức tại châu Âu và trên thế giới.

Bà Alice Weidel, đồng lãnh đạo đảng cực hữu Alternative for Germany (AfD), gọi kết quả này là một “nỗi hổ thẹn”. Ông Adis Ahmetovic, phát ngôn viên chính sách đối ngoại của nhóm nghị sĩ Đảng Dân chủ Xã hội, cho rằng cuộc bỏ phiếu là “thước đo cách Đức được nhìn nhận trên trường quốc tế”.

Ngoại trưởng Wadephul đổ lỗi thất bại cho lập trường của Đức về cả Ukraine và Israel. “Chúng tôi luôn có quan điểm rõ ràng về một số vấn đề, và đó là những lập trường không phải tất cả các quốc gia thành viên đều chia sẻ”, ông nói với các phóng viên, đồng thời thừa nhận rằng Nga đã nỗ lực tạo ra sự phản đối đối với ứng cử viên của Đức. “Có sự ủng hộ vững chắc của chúng tôi dành cho Ukraine; thực tế là Nga không muốn có tiếng nói đó tại Hội đồng Bảo an”, ông nói. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc Đức ủng hộ Israel có thể đã gây tổn hại cho cơ hội của nước này. “Việc Đức luôn phải chịu trách nhiệm đặc biệt đối với Israel trong xung đột Trung Đông cũng có thể khiến mất phiếu”, ông nói.

Nguyên nhân từ lập trường Israel?

Một số nhà phân tích bác bỏ ý kiến cho rằng sự ủng hộ dành cho Ukraine đóng vai trò chính, thay vào đó cho rằng phản đối quốc tế đối với việc Berlin hậu thuẫn Israel mới là yếu tố quyết định. Ông Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy về Nhà nước có trách nhiệm, nói: “Hãy nói rõ: Việc Đức ủng hộ Ukraine không liên quan gì đến điều này. Bồ Đào Nha và Áo – những nước đã đánh bại Đức – cũng ủng hộ Ukraine không kém. Vấn đề nằm ở sự ủng hộ của Đức đối với tội ác diệt chủng của Israel và cách chính phủ Đức sẵn sàng phá hoại luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ vì Israel. Sự ủng hộ mù quáng của Đức dành cho các tội ác của Israel đã khiến Đức mất ghế tại UNSC. Đó là điều đáng phải xảy ra”.

Ông Craig Mokhiber, cựu Giám đốc Văn phòng New York của Cao ủy Nhân quyền LHQ (OHCHR), cũng liên hệ thất bại với lập trường của Đức về Israel và Palestine. “Trong một khoảnh khắc hiếm hoi của công lý tại Đại hội đồng LHQ hôm nay, Đức đã thất bại trong việc giành ghế Hội đồng Bảo an. Sự ủng hộ đáng hổ thẹn của Đức đối với tội ác diệt chủng ở Palestine và cuộc xâm lược Iran, cùng với việc đàn áp những người bảo vệ nhân quyền trong nước, đã được phơi bày”, ông nói.

Kể từ cuộc chiến của Israel ở Gaza vào tháng 10/2023, Đức đã đàn áp mạnh mẽ các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine và ra lệnh trục xuất một số nhà hoạt động, vấp phải chỉ trích quốc tế.

Mối quan hệ đặc biệt với Israel

Tại LHQ, các nhà ngoại giao Đức thường có cách tiếp cận thận trọng với Israel, hay bỏ phiếu trắng đối với các nghị quyết về Israel và Palestine, nhưng vẫn ủng hộ giải pháp hai nhà nước và luật pháp quốc tế. Kể từ tháng 10/2023, Đại hội đồng LHQ đã bỏ phiếu về ít nhất bảy nghị quyết liên quan đến Gaza. Đức bỏ phiếu trắng 4 lần, sau đó mới bỏ phiếu ủng hộ các nghị quyết ngừng bắn vào năm 2024 và 2025. Vào thời điểm đó, hàng chục nghìn người Palestine đã thiệt mạng tại Gaza. Thương vong hiện đã vượt quá 70.000 người, với nhiều ngàn người mất tích được cho là đã chết dưới đống đổ nát.

Kể từ lệnh ngừng bắn vào tháng 10 năm ngoái, Thủ tướng Merz đã tới thăm Israel và gặp Thủ tướng Benjamin Netanyahu, bất chấp lệnh bắt giữ do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) phát hành và lệnh của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) yêu cầu Israel ngăn chặn các hành vi diệt chủng. Trong chuyến thăm hồi tháng 12, ông Merz nói Đức không có kế hoạch công nhận nhà nước Palestine “trong tương lai gần”. Chuyến đi này diễn ra vài ngày sau khi Đức dỡ bỏ lệnh tạm dừng ba tháng đối với việc cấp phép xuất khẩu vũ khí có thể sử dụng ở Gaza. Một cuộc điều tra của Al Jazeera chỉ ra vũ khí từ Đức vẫn tiếp tục chảy vào Israel trong thời gian hạn chế này.

Yếu tố khác

Bồ Đào Nha, nước giành một trong hai ghế, có quan hệ ngoại giao mạnh mẽ trên khắp thế giới nói tiếng Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, với uy tín quốc tế ngày càng tăng. Ông Antonio Costa là Chủ tịch Hội đồng châu Âu, ông Antonio Guterres là Tổng thư ký LHQ, củng cố danh tiếng của Bồ Đào Nha như một nhà ngoại giao trung lập. Áo có thể đã hưởng lợi từ chính sách trung lập quân sự lâu đời và không phải thành viên NATO, điều thu hút các nước không liên kết. Vienna cũng là một trong những trung tâm LHQ chính. Thời điểm cũng là yếu tố: Áo bắt đầu vận động cho nhiệm kỳ 2027-2028 vài năm trước Đức.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chiến thắng của Áo phản ánh điều rộng hơn: vị thế suy yếu của Đức trong cộng đồng quốc tế, đặc biệt do sự ủng hộ kiên định dành cho Israel. Một nhà ngoại giao cấp cao Áo được cho đã nói với các nước chưa quyết định: hãy bỏ phiếu cho Áo “chính xác bởi vì chúng tôi không phải người Đức”.