Dư luận Mỹ phản ứng dữ dội trước kế hoạch phát trực tiếp thi hành án tử hình Nidal Hasan
Theo Evan Semones – Al Jazeera English
Lầu Năm Góc đang đối mặt với làn sóng chỉ trích từ cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth công bố kế hoạch phát trực tiếp vụ thi hành án tử hình bằng xử bắn đối với Nidal Hasan — kẻ sát hại 13 người tại Fort Hood năm 2009. Nhiều nghị sĩ gọi đây là hành vi man rợ, ví với các chế độ độc tài và tổ chức khủng bố, trong khi Liên hợp quốc cảnh báo việc phát sóng sẽ vi phạm luật pháp quốc tế.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đang đối mặt với làn sóng chỉ trích rộng khắp sau khi công bố kế hoạch phát trực tiếp cảnh thi hành án tử hình đối với kẻ đã sát hại 13 người tại một căn cứ quân sự ở bang Texas.
Các nghị sĩ thuộc cả hai đảng trong Quốc hội Mỹ đã nhanh chóng lên tiếng chỉ trích sau khi người đứng đầu Lầu Năm Góc ngày thứ Năm (theo giờ địa phương) cho biết trên một kênh truyền thông bảo thủ rằng án tử hình bằng xử bắn đối với cựu Thiếu tá Lục quân Mỹ Nidal Hasan sẽ được công khai.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, người gần đây bày tỏ sự hối tiếc về lá phiếu năm 2025 của mình trong việc xác nhận ông Hegseth lãnh đạo Bộ Quốc phòng, viết trên mạng xã hội: “Hasan cần phải đối mặt với án tử hình, nhưng công khai và phát trực tuyến việc thi hành án? Quá kinh tởm. Các vụ hành quyết công khai là những gì các chế độ độc tài như Iran và Afghanistan làm. Điều đó không nên xảy ra ở Mỹ”.
Dân biểu Cộng hòa Austin Scott, thành viên Ủy ban Quân vụ Hạ viện, cũng phản đối thông báo này. “Tôi hoàn toàn ủng hộ bản án tử hình, nhưng phát trực tiếp các vụ hành quyết là điều mà những kẻ thánh chiến làm. Nước Mỹ tốt hơn thế”, nghị sĩ bang Georgia nói trên X.
Đồng nghiệp Cộng hòa của Scott tại Hạ viện, Dân biểu Rob Bresnahan, nhận định: “Trọng tâm nên là công lý cho các nạn nhân và gia đình họ. Nỗi đau của họ xứng đáng được tôn trọng, không phải một màn trình diễn công khai”.
Al Jazeera chưa nhận được phản hồi từ ba thượng nghị sĩ Cộng hòa – Susan Collins, Mitch McConnell và Lisa Murkowski – những người từng phản đối việc xác nhận ông Hegseth.
Hasan, cựu bác sĩ tâm thần Lục quân Mỹ, bị kết án tử hình vào tháng 8/2013 sau khi bồi thẩm đoàn quân sự tuyên có tội với 45 tội danh giết người có chủ đích và âm mưu giết người trong vụ xả súng tại Fort Hood.
Hôm thứ Hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cho phép sử dụng đội xử bắn trong án tử hình của Hasan. Ông Hegseth ngày thứ Năm nói rằng việc thi hành án sẽ diễn ra tại căn cứ quân sự vào ngày 3/12 lúc 13 giờ địa phương (19 giờ GMT), cùng thời điểm vụ xả súng năm 2009 xảy ra.
Thượng nghị sĩ Jack Reed, thành viên Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, hôm thứ Sáu kêu gọi chính quyền Trump “xem xét lại” quyết định, nói rằng đây là “món quà cho những kẻ tuyển mộ khủng bố chống Mỹ”.
“Phát trực tiếp một vụ hành quyết là một cảnh tượng man rợ”, nghị sĩ bang Rhode Island nói với Al Jazeera trong một tuyên bố. “Đây lại là một chiêu trò của Bộ trưởng Hegseth nhằm đánh lạc hướng khỏi những thất bại lặp đi lặp lại trong nhiệm kỳ của ông, những thứ chỉ làm suy yếu an ninh quốc gia và vị thế của chúng ta trên thế giới”.
Reed nói thêm: “Điều này hoàn toàn đáng xấu hổ và gây tổn hại cho lợi ích cũng như các giá trị cốt lõi của nước Mỹ”.
Đồng nghiệp Dân chủ của ông, Thượng nghị sĩ Chris Murphy bang Connecticut, đã trợn mắt và tỏ ra sốc trong một cuộc phỏng vấn trên CNN hôm thứ Năm khi được hỏi về quyết định của Hegseth. “Thật kinh tởm”, Murphy nói với Erin Burnett của CNN. “Ông ta đang bắt chước các vụ hành quyết của ISIS [ISIL] sao? Tôi hiểu rằng ở đất nước này, chúng ta có án tử hình, nhưng các vụ hành quyết công khai là thời trung cổ”.
Tuy nhiên, không phải mọi nghị sĩ đều phản đối ý tưởng này. Dân biểu Cộng hòa Andy Ogles bang Tennessee nói trên mạng xã hội rằng “hành quyết công khai là điều mà kẻ khủng bố này xứng đáng nhận”, gọi quyết định của Hegseth là “xuất sắc”.
Chính sách của Lục quân
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trong chuyến thăm bang Ohio quê hương hôm thứ Sáu, nói với phóng viên rằng ông sẽ không “xem” buổi phát trực tiếp cái chết của Hasan. “Tôi thấy những thông báo này. Tôi không biết liệu điều đó có thực sự xảy ra không”, Vance, người từng phục vụ trong Lực lượng Thủy quân Lục chiến Mỹ, nói. “Hãy chờ xem… khi hắn bị hành quyết”.
Chính sách của Lục quân Mỹ giới hạn những người được chứng kiến các vụ hành quyết quân sự. Theo quy định do binh chủng này ban hành, không ai dưới 18 tuổi được chứng kiến một vụ hành quyết. Nạn nhân, thành viên gia đình họ, luật sư của tù nhân và ít nhất hai thành viên báo chí nằm trong số ít người được phép xem.
Để vụ hành quyết Hasan trở thành “công khai”, theo Reed, Tổng thống Trump sẽ phải phê duyệt một ngoại lệ. Nhà Trắng không trả lời khi được hỏi liệu tổng thống có cấp cho Bộ Quốc phòng quyền đó hay không.
Người đứng đầu Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), cơ quan quản lý truyền thông phát sóng tại nước này, hôm thứ Sáu nói sẽ để Lầu Năm Góc quyết định việc liệu các đài truyền hình Mỹ có thể phát sóng vụ hành quyết hay không. “Cuối cùng, chúng tôi sẽ để Bộ trưởng Hegseth và các quyết định của ông ấy về cách tiến hành việc này”, Chủ tịch FCC Brendan Carr nói trong một cuộc phỏng vấn với CNBC.
Một quan chức Bộ Quốc phòng nói với Al Jazeera rằng cơ quan này “không có gì thêm để cung cấp”.
Liên hợp quốc đã lên án mạnh mẽ việc phát trực tiếp vụ hành quyết Hasan, tuyên bố rằng điều đó sẽ vi phạm luật pháp quốc tế. Một phát ngôn viên của Văn phòng Nhân quyền Liên hợp quốc nói với hãng tin AFP rằng việc phát sóng vụ hành quyết sẽ “tương đương với một vụ hành quyết công khai và vi phạm lệnh cấm tuyệt đối đối với tra tấn”.
