Giữa vùng đất bị chiến tranh tàn phá, nhiều nông dân Gaza đang cố gắng tái thiết cuộc sống bằng những dự án nông nghiệp quy mô nhỏ, từ việc thuê đất trồng trọt đến xây dựng nhà kính, như một cách duy trì nghề nghiệp và nuôi sống gia đình.
Mohammad al-Halabi, 50 tuổi, hiện đang chăm sóc cây cà chua và cà tím trên mảnh đất rộng 300 mét vuông tại trại tị nạn Nuseirat ở trung tâm Dải Gaza. Ông từng sở hữu trang trại rộng khoảng 40.000 mét vuông (khoảng 10 mẫu Anh) ở Jabalia, phía bắc Gaza, nơi ông trồng dâu tây, cà chua, hoa, khoai tây và cà tím. Bốn người con của ông – Mahmoud 30 tuổi, Reham 27, Issa 24 và Omar 20 – cũng từng làm việc cùng ông, coi nông nghiệp là nguồn thu nhập chính.
“Tôi đã làm nông nghiệp từ khi còn nhỏ. Đất đai là cuộc sống của tôi, và tôi đã dành cả đời để canh tác trên đó”, al-Halabi chia sẻ.
Theo ông, toàn bộ đất nông nghiệp của gia đình đã bị lực lượng Israel san ủi vào tháng 2/2024 trong quá trình phá hủy Jabalia. Hiện khu đất chỉ còn đống đổ nát và tàn tích chiến tranh, cần được cải tạo rộng rãi trước khi có thể canh tác trở lại.
Chính vì vậy, al-Halabi chuyển hướng sang thuê mảnh đất nhỏ ở Nuseirat sau khi rời khỏi nhà. Mảnh đất này chỉ sản xuất được vài kg mỗi loại cây trồng, đủ cho gia đình nhưng không đủ để bán ra thị trường. Dù vậy, ông cho biết: “Khi thấy cây lớn lên và ra quả, tôi cảm thấy mình vẫn có thể làm nông. Đất tuy nhỏ nhưng có tiềm năng”.
Theo số liệu từ Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza, hơn 87% diện tích đất nông nghiệp ở Gaza đã bị phá hủy. Khoảng 8.700 giếng nông nghiệp bị phá hủy, 7.748 trang trại chăn nuôi gia súc, cừu và gia cầm bị thiệt hại, cùng hơn 87% nhà kính bị hư hại. Sản lượng rau quả hàng năm giảm từ khoảng 524.000 tấn xuống còn khoảng 20.000 tấn.
Naser Deeb, Tổng Giám đốc Cơ quan Khuyến nông thuộc Bộ Nông nghiệp Gaza, cho biết thiệt hại không chỉ ảnh hưởng đến cây trồng mà còn đến đất đai, nguồn nước, hệ thống tưới tiêu và cơ sở vật chất nông nghiệp. Ông nhấn mạnh đất nông nghiệp bị hư hại cần được phục hồi toàn diện trước khi có thể tiếp tục sản xuất.
“Nông dân ngày nay đang phải đối mặt với nhiều vấn đề cùng lúc. Ngay cả khi nông dân trở lại đất của mình, đất vẫn chưa sẵn sàng để canh tác. Đất cần được cải tạo, nguồn nước và hệ thống thủy lợi phải sửa chữa, cần cung cấp hạt giống, phân bón và thiết bị”, Deeb nói, đồng thời cho biết thêm những vấn đề này đang ảnh hưởng đến các gia đình nông dân và chợ trên khắp Gaza, làm giảm nguồn cung rau tươi và gây khó khăn cho việc khôi phục sinh kế.
Một số nông dân khác đang tìm cách xây dựng lại thông qua các dự án nhỏ. Mohammad Abdul Naser Hassan al-Jadba, 40 tuổi, đến từ Sheikh Ajleen ở thành phố Gaza, mất nguồn thu nhập sau khi đất nông nghiệp của anh nằm ở phía bên kia “Đường Vàng” – ranh giới mà lực lượng Israel kiểm soát tại Gaza. Anh biết việc tiếp cận đất canh tác là quá nguy hiểm.
Al-Jadba đã thuê một mảnh đất nhỏ ở Deir el-Balah, xây dựng vườn ươm và nhà kính để trồng cà chua, cà tím và ớt. Anh nhận được tài trợ từ quỹ phát triển của Bỉ để xây dựng nhà kính và mua vật tư nông nghiệp. “Trước khi thuê trang trại, thu nhập của tôi là con số không. Hôm nay, tôi có thể nuôi sống gia đình, thu nhập hàng tháng khoảng 3.000 shekel (khoảng 1.015 USD)”, anh nói.
Dự án cũng giúp anh tạo việc làm cho hai nông dân từng thất nghiệp làm việc lâu dài trong nhà kính. “Với tôi, dự án này không chỉ là hỗ trợ nông nghiệp. Đó là cơ hội thực sự để quay lại làm việc, lấy lại nguồn thu nhập và tự chủ trong cuộc sống”, al-Jadba chia sẻ.
