Dự án nghỉ dưỡng của Kushner tại Albania gây làn sóng phản đối dữ dội

Ivanka Trump, con gái cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, từng mô tả đảo Sazan ngoài khơi bờ biển phía tây Albania là một 'khám phá'. Tuy nhiên, hàng nghìn người Albania lại coi đây là một mất mát. Dự án nghỉ dưỡng cao cấp do chồng bà, Jared Kushner, khởi xướng đã vấp phải làn sóng phản đối gay gắt từ dư luận.

Kế hoạch này, được công bố hơn hai năm trước, bao gồm xây dựng các khách sạn, căn hộ và biệt thự sang trọng tại khu bảo tồn thiên nhiên Vjosa-Narta, đồng thời chuyển đổi một căn cứ quân sự thời cộng sản trên đảo Sazan thành khu nghỉ dưỡng. Chính phủ Albania đã cấp trạng thái 'nhà đầu tư chiến lược' cho Atlantic Incubation Partners, một công ty liên kết với quỹ Affinity Partners của Kushner.

Thủ tướng Edi Rama kỳ vọng dự án trị giá tới 4,6 tỷ USD sẽ giúp Albania trở thành điểm đến du lịch toàn cầu, đồng thời là biểu tượng cho nỗ lực thoát khỏi quá khứ cộng sản và hướng tới gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Phát biểu hồi tháng 6/2026, ông Rama khẳng định: 'Không có cơ hội nào cho khoản đầu tư này dừng lại khi tôi còn ở đây'.

Tuy nhiên, ý tưởng này đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình kéo dài nhiều ngày. Hàng nghìn người dân xuống đường tại thủ đô Tirana và khu vực Vlora, mang theo các biểu ngữ như 'Quốc gia không phải để bán' và 'Tôi không muốn Albania như Dubai'. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ lo ngại về môi trường và quyền sở hữu đất đai.

Khu vực dự án nằm trong hệ sinh thái đa dạng sinh học quan trọng, là điểm dừng chân của các loài chim di cư, bao gồm cả chim hồng hạc hồng đang được bảo vệ. Hơn 40 tổ chức môi trường đã gửi thư yêu cầu đình chỉ dự án, dẫn đầu bởi tổ chức Bảo vệ và Gìn giữ Môi trường Tự nhiên Albania (PPNEA), với kiến nghị gần 60.000 chữ ký.

Bà Eva Kushova, chuyên gia du lịch bền vững, chỉ trích: 'Chúng tôi là một đất nước nhỏ bé, không thể để Albania trở thành Dubai mới. Tầm nhìn của chính phủ là biến đất nước thành nơi của những tòa nhà chọc trời và du lịch sang trọng, nhưng chúng tôi tin rằng Albania trước tiên phải phục vụ người dân của mình'.

Bên cạnh đó, dự án vấp phải cáo buộc thiếu minh bạch. Văn phòng chống tham nhũng đặc biệt của Albania đã mở cuộc điều tra về những thay đổi trong quy chế bảo vệ khu vực Vjosa-Narta, việc không tổ chức đấu thầu công khai và nguồn gốc tài chính mua đất. Luật phá bỏ lệnh cấm xây dựng tại các khu bảo tồn được Quốc hội thông qua tháng 2/2024 cũng trở thành tâm điểm chỉ trích.

Căng thẳng leo thang khi máy móc hạng nặng xuất hiện trên bãi biển, lắp đặt hàng rào thép gai chắn lối ra vào. Ngày 3/6, người biểu tình đã xô xát với lực lượng an ninh tư nhân và cảnh sát.

Thủ tướng Rama bác bỏ các cuộc biểu tình, cho rằng giới truyền thông thổi phồng sự việc. Ông nhấn mạnh lợi ích kinh tế: 'Nếu một khách du lịch trả 2.000 euro một đêm, thì đầu bếp, tài xế, ngư dân, nông dân và doanh nghiệp địa phương sẽ được hưởng lợi'. Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng phần lớn lợi nhuận chỉ tập trung vào các nhà đầu tư, trong khi cộng đồng địa phương phải gánh chịu hậu quả sâu sắc về môi trường và xã hội.

Vụ việc cũng làm nổi bật những bài học từ quá khứ của Kushner. Tại Serbia, một dự án tương tự do ông hậu thuẫn đã bị đình chỉ sau khi các công tố viên khởi tố bốn người, bao gồm cả một bộ trưởng, vì lạm dụng chức vụ. Các cuộc biểu tình tại Albania dự kiến sẽ tiếp tục trong những ngày tới.