Đồng rial Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục: 1 USD đổi 2 triệu rial

Đồng rial của Iran đã rơi xuống mức thấp kỷ lục, khi 1 USD đổi tới 2 triệu rial trên thị trường tự do, sau khi Washington áp đặt các lệnh trừng phạt khắc nghiệt nhất nhằm bóp nghẹt nền kinh tế Tehran. Cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran, bắt đầu từ ngày 28/2, càng làm trầm trọng thêm khó khăn kinh tế cho quốc gia khoảng 92 triệu dân này.

Theo ghi nhận của Al Jazeera trên đường phố Tehran, trước chiến tranh, 2 triệu rial có thể mua được khoảng 4 kg cà chua, nửa kg thịt gà và gần 1 lít dầu ăn. Hiện tại, cùng số tiền đó chỉ mua được khoảng một nửa, khi giá cà chua tăng 71%, thịt gà tăng 74% và dầu ăn tăng 177%.

Giá insulin – loại thuốc sống còn cho người tiểu đường – đã tăng tới 642%, trong khi các loại thuốc thiết yếu như paracetamol tăng 93% và sữa bột trẻ em, dù được chính phủ trợ giá, cũng đắt hơn 95%. Giá cả vẫn biến động mạnh và các con số phản ánh giá trị trung bình.

Đối với các gia đình Iran, điều này không chỉ thay đổi số lượng mua mà còn thay đổi cả khẩu phần ăn. Afsaneh, 35 tuổi, mẹ của một em bé 1 tuổi sống cùng chồng ở Tehran, cho biết hóa đơn mua sắm hàng tuần của gia đình đã tăng 20-30%. “Trước chiến tranh, chúng tôi có thể nghĩ về những gì mình muốn làm trong ba hay sáu tháng tới, nhưng giờ đây, mối quan tâm duy nhất của chúng tôi là làm sao sống đến cuối tháng với số thu nhập hiện có”, Afsaneh nói.

Việc nhà nước trợ giá sữa bột giúp các gia đình như Afsaneh, nhưng chi phí khám sức khỏe định kỳ và thực phẩm chức năng không được bảo hiểm chi trả, khiến họ khó chăm sóc con nhỏ đúng cách. “Rất nhiều khoản chi tiêu như mua quần áo mới hay nâng cấp xe hơi đã phải cắt giảm. Và tôi không nghĩ tình hình sẽ sớm cải thiện”, cô nói.

Thiệt hại từ chiến tranh đã làm gián đoạn sản xuất, trong khi hải quân Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran khiến xuất nhập khẩu thêm phức tạp. Đồng rial mất giá đẩy giá hàng hóa tăng cao, trừng phạt hạn chế khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, trong khi tiền lương không theo kịp. Mức lương tối thiểu do chính phủ phê duyệt cho năm tính đến tháng 3/2027 là 166 triệu rial (khoảng 82 USD), và khi tính cả phúc lợi cũng chỉ dưới 220 triệu rial (108 USD).

Zamir, 35 tuổi, làm việc trong lĩnh vực thời trang nam tại Tehran, cho biết doanh số đã giảm 40% so với năm ngoái và anh đang phải vật lộn để duy trì cửa hàng. “Có thể nói rằng rất nhiều người trong ngành này sẽ phá sản trước cuối mùa đông và buộc phải đóng cửa doanh nghiệp”, anh nói. “Từ lúc rời khỏi nhà cho đến khi trở về, bạn phải tiêu ít nhất 2 triệu toman (10 USD) cho cà phê, thuốc lá, nước uống và đi lại. Dù chi tiêu cực kỳ tiết kiệm, bạn vẫn phải chi 700.000-800.000 toman (3,5-4 USD) mỗi ngày, chưa kể thực phẩm và nhu yếu phẩm hàng ngày”.

Salama, 28 tuổi, làm nghề đánh cá ở Hormozgan, tỉnh ven biển phía nam Iran, cho biết giá thực phẩm tăng vọt khiến cuộc sống gia đình cô thêm khó khăn. “Trước đây chúng tôi chi khoảng 500.000 toman (2,5 USD) cho việc mua sắm hàng tuần, nhưng giờ phải chi ít nhất 5 triệu toman (25 USD) mà vẫn phải cắt giảm thịt và gà hoặc loại bỏ hoàn toàn khỏi khẩu phần”, cô kể.

Thu nhập của Salama không tăng mà còn giảm, buộc cô phải hạn chế chi tiêu nhiều hơn. “Ngay cả thuốc cảm thông thường cho trẻ em hay thuốc dị ứng theo mùa, kể cả thương hiệu Iran, giờ cũng tốn khoảng 300.000 toman (1,5 USD), và một lần khám bác sĩ đa khoa không dưới 1 triệu toman (5 USD)”, cô nói thêm.

Chiến tranh không tạo ra các vấn đề kinh tế của Iran, nhưng làm chúng trầm trọng hơn. Thiệt hại do chiến sự, sản xuất đình trệ và phong tỏa đã tạo thêm áp lực, trong khi thất nghiệp và sức mua đình trệ khiến các gia đình khó có thể thích ứng. Với hàng triệu người Iran, câu hỏi không còn là giá cả tăng bao nhiêu, mà là một tháng lương còn đủ mua bao nhiêu thực phẩm, nhà ở và nhu yếu phẩm.