Động đất ở Venezuela: Thiệt hại kinh tế có thể lên tới 7% GDP

Các trận động đất mạnh tấn công Venezuela vào ngày thứ Tư (24/6/2026) có thể gây thiệt hại kinh tế lên tới 7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của quốc gia Nam Mỹ này, theo ước tính sơ bộ từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS).

Hai trận động đất có độ lớn lần lượt 7,2 và 7,5 xảy ra cách thủ đô Caracas khoảng 160 km về phía tây vào chiều thứ Tư, khiến ít nhất 188 người thiệt mạng. Ước tính ban đầu được công bố hôm thứ Năm cho thấy thiệt hại có thể dao động 1-7% GDP 111 tỷ USD của Venezuela.

Quyền Tổng thống Delcy Rodriguez thông báo sẽ có quỹ 200 triệu USD từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) để giúp tái thiết cơ sở hạ tầng, bệnh viện và nhà ở. Chuyên gia kinh tế Rachel Ziemba từ Trung tâm An ninh Mỹ mới nhận định: “Việc tái thiết quy mô lớn gần như chắc chắn sẽ cần thiết, và điều này đòi hỏi sự hỗ trợ từ nước ngoài, bao gồm Mỹ, các quốc gia trong khu vực và các tổ chức tài chính quốc tế. Chính phủ dường như đã nhanh chóng công bố quỹ tái thiết với sự hỗ trợ của IMF.” Bà cũng cho rằng có thể cần điều chỉnh các biện pháp trừng phạt để tạo điều kiện cho dòng kiều hối, dòng vốn và linh hoạt hơn trong nhập khẩu vật liệu.

Mỹ đang gửi nguồn lực để đánh giá thiệt hại và cung cấp viện trợ. Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ đã triển khai các hoạt động cứu hộ và sẽ nắm rõ hơn nhu cầu trong 48 giờ tới: “Chúng tôi sẽ có phản ứng tổng thể của chính phủ.” Tuy nhiên, sân bay quốc tế Simon Bolivar – sân bay chính của Venezuela – vẫn đóng cửa, gây khó khăn về hậu cần.

Các chuyên gia quan sát chặt chẽ cách phản ứng của Mỹ sẽ ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao. John Deal, giám đốc điều hành thị trường vốn tại ngân hàng đầu tư Post Oak Group, nhận định: “Đây có thể là cơ hội, có lẽ là chất xúc tác, để thúc đẩy mối quan hệ phát triển theo hướng kinh tế tích cực. Chính quyền Mỹ rất quan tâm đến việc đảm bảo tài sản dầu khí, và có vẻ cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela không bị hư hại đáng kể. Trong khi đó, quốc gia này chịu thiệt hại nặng nề tại khu vực nhạy cảm nhất: thủ đô Caracas.”

Liên Hợp Quốc cũng đã “huy động toàn lực” các nỗ lực nhân đạo, trong khi Thụy Sĩ gửi 18 tấn thiết bị cứu hộ. Phóng viên Al Jazeera Noris Soto đưa tin từ Caracas cho biết các công ty tư nhân được yêu cầu giúp dọn dẹp đống đổ nát.

Thách thức đối với viện trợ diễn ra trong bối cảnh kinh tế vốn đã nhạy cảm. Trong số 31,7 triệu dân, hơn 20 triệu người đang sống trong nghèo đói, thiếu lương thực và thuốc men. Nhiều bệnh viện thiếu nước sạch và điện. Nhân viên Bệnh viện Clinicas ở Caracas cho biết họ phải tăng ca ban đêm để điều trị cho người bị thương. Các lớp học bị đình chỉ trong phần còn lại của tuần. Khoảng 10% dân số trước động đất sống trong điều kiện nhà ở tồi tàn, theo báo cáo của Đại học Công giáo Andres Bello năm 2023. Thị trường mua nhà đóng băng do lạm phát và sức mua giảm.

Động đất có tác động hạn chế đến ngành dầu khí, vốn sản xuất 1,2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Nhà máy lọc dầu El Palito ở bang Carabobo không bị hư hại, theo báo cáo sơ bộ với Reuters. Tổ hợp hóa dầu Moron – lớn thứ hai cả nước – đã hoạt động trở lại hôm thứ Năm sau khi tạm dừng vì rò rỉ bồn chứa. Chevron thông báo vẫn hoạt động, trong khi Shell, Eni và Repsol xác nhận tất cả nhân viên an toàn.

Nhà kinh tế Ziemba kết luận: “Thiệt hại về người có lẽ lớn hơn về kinh tế, đặc biệt nếu cơ sở hạ tầng năng lượng không bị hư hại đáng kể. Hầu hết doanh thu của Venezuela đến từ dầu mỏ, dù các lệnh trừng phạt của Mỹ hạn chế dòng tiền này vào nước này.”