Đóng cửa hàng loạt phòng khám khiến 3,7 triệu trẻ em Afghanistan suy dinh dưỡng cấp tính

Nghiên cứu mới từ Tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children) cho thấy cứ 10 trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại Afghanistan thì có một em đang bị suy dinh dưỡng cấp tính — một tình trạng sụt giảm đột ngột và nghiêm trọng về cân nặng hoặc sức khỏe dinh dưỡng trong một thời gian ngắn.

Theo tổ chức cứu trợ có trụ sở tại Anh này, số trẻ em có nguy cơ suy dinh dưỡng ở Afghanistan đang gia tăng khi các dịch vụ y tế thiết yếu phải đóng cửa do thiếu hụt nguồn tài trợ chăm sóc sức khỏe.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy điều gì?

Save the Children cho biết số liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ Afghanistan đang gia tăng. Gần một trong mười trẻ em dưới 5 tuổi hiện đang trong tình trạng suy dinh dưỡng, và tỷ lệ này đang tăng chứ không ổn định.

Cơ quan này cũng cho biết mức độ suy dinh dưỡng cấp tính đã trở nên tồi tệ hơn tại hai phần ba số tỉnh trong quý 2/2026 so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bốn năm qua, tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ dưới 5 tuổi đã tăng 14%, ảnh hưởng đến 3,7 triệu trẻ em trong năm 2026.

Suy dinh dưỡng cấp tính là gì?

Suy dinh dưỡng cấp tính, còn được gọi là thể gầy còm (wasting), là một tình trạng đe dọa tính mạng khi trẻ thiếu cân nghiêm trọng so với chiều cao. Nguyên nhân là do giảm lượng thức ăn hoặc do bệnh nặng, khiến cơ thể nhanh chóng mất chất béo và cơ bắp.

Vì sao tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em Afghanistan tăng?

Theo Save the Children, sự gia tăng suy dinh dưỡng chủ yếu do nguồn viện trợ nhân đạo vào nước này chậm lại, buộc khoảng 600 cơ sở y tế thiết yếu phải đóng cửa. Khoảng 4 triệu người, một nửa trong số đó là trẻ em, trước đây phụ thuộc vào các dịch vụ này.

Trong bốn năm qua, viện trợ nhân đạo cho Afghanistan đã giảm gần 70%, từ 3,27 tỷ USD năm 2022 xuống còn 1 tỷ USD năm 2025. Điều này diễn ra sau khi Taliban tiếp quản Afghanistan vào tháng 8/2021, khi Mỹ và các đồng minh rút quân khỏi nước này. Từ đó, viện trợ nước ngoài bị hạn chế.

Tính đến giữa năm 2026, mới chỉ có 438 triệu USD viện trợ nhân đạo được huy động, theo Save the Children, đồng nghĩa với việc thiếu hụt 74% nguồn tài trợ.

Save the Children cho biết tổ chức này đã duy trì hoạt động của 14 phòng khám y tế và là tổ chức duy nhất cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho 10.000 người ở khu vực miền núi phía bắc Afghanistan.

Một yếu tố phức tạp khác là dân số Afghanistan đã tăng 12% kể từ tháng 9/2023, phần lớn do hơn 6 triệu người Afghanistan bị trả về từ Pakistan và Iran, khi hai nước này thắt chặt điều kiện cho người tị nạn Afghanistan ở lại và đẩy mạnh trục xuất.

“Thế giới không thể quay mặt đi. Nạn đói nghiêm trọng, số lượng người hồi hương đáng kinh ngạc và tình trạng di dời nội địa hàng loạt do thiên tai, xung đột gần đây và bốn năm hạn hán đang đẩy nguồn lực nhân đạo vốn đã hạn chế đến bờ vực,” Ashish Damle, Giám đốc quốc gia của Save the Children tại Afghanistan, nói. “Cộng đồng quốc tế hiện phải lựa chọn: tiếp tục ứng phó chỉ sau khi các gia đình chạm mức kiệt quệ, hoặc hành động sớm để bảo vệ tính mạng, quyền và tương lai của trẻ em.”

Vì sao viện trợ nhân đạo cho Afghanistan sụt giảm?

Viện trợ nhân đạo cho Afghanistan đã giảm mạnh trong năm năm qua, chủ yếu do các nhà tài trợ quốc tế rút lui sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021. Sự kiện này, diễn ra sau khi lực lượng Mỹ rút quân và chính phủ của Tổng thống Ashraf Ghani sụp đổ, khiến nhiều nhà tài trợ hạn chế hoặc chuyển hướng tài trợ, thắt chặt trừng phạt và đưa ra các điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với hoạt động viện trợ.

Một vấn đề cụ thể là lệnh cấm nhân viên cứu trợ nữ của Taliban, vốn hạn chế nghiêm trọng khả năng của các tổ chức trong việc cung cấp viện trợ và dịch vụ cho phụ nữ và trẻ em. Việc thiếu kinh phí cũng buộc nhiều tổ chức phải đóng cửa hoặc tạm dừng chương trình.

Trước năm 2021, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất cho Afghanistan, tài trợ cho các dự án phát triển và tái thiết lớn cũng như viện trợ nhân đạo. Tuy nhiên, kể từ khi Taliban nắm quyền, phần lớn viện trợ của Mỹ cho Afghanistan hiện thông qua các kênh gián tiếp như Liên Hợp Quốc hoặc các tổ chức phi chính phủ, và chỉ còn là một phần nhỏ so với trước năm 2021. Ngoài ra, chính quyền Trump cũng đã cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài kể từ khi ông Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai tại Nhà Trắng.

Mỹ cũng mở rộng trừng phạt đối với các thành viên chủ chốt của Taliban và đóng băng tài sản nhà nước Afghanistan tại Mỹ kể từ khi rút khỏi nước này năm 2021. Sau khi Taliban lên nắm quyền, Liên minh châu Âu và Ngân hàng Thế giới cũng tạm dừng các chương trình tài trợ tái thiết quy mô lớn và dần dần khởi động lại các chương trình viện trợ khẩn cấp quy mô nhỏ hơn nhiều, chủ yếu thông qua các tổ chức phi chính phủ.