Dịch Ebola 'chưa từng có' lan rộng, quan chức y tế châu Phi cảnh báo có thể tới Anh

Đợt bùng phát Ebola hiện nay đã lan rộng tới mức “chưa từng có” và có thể xuất hiện tại Anh cũng như nhiều quốc gia khác, theo cảnh báo của một trong những quan chức y tế hàng đầu châu Phi. Tiến sĩ Jean Kaseya, Tổng giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), đưa ra nhận định này trong bối cảnh ổ dịch đã ghi nhận 10.000 ca nhiễm cùng gần 5.000 ca tử vong.

Ông Kaseya so sánh tình hình hiện tại với đại dịch Covid-19, vốn khởi phát tại Trung Quốc rồi lan ra toàn cầu, cướp đi hàng triệu sinh mạng và tàn phá hệ thống y tế lẫn kinh tế nhiều nước. Theo ông, bài học từ Covid-19 cho thấy không quốc gia nào có thể coi mình an toàn nếu không có biện pháp ứng phó phù hợp.

“Chúng tôi muốn tất cả các nước hiểu rằng họ không an toàn nếu không thực hiện các biện pháp thích hợp. Mỗi quốc gia, không chỉ trong khu vực châu Phi mà trên mọi châu lục, giờ đây phải nâng mức độ chuẩn bị và khả năng điều trị,” ông nói.

Giám đốc Africa CDC nhấn mạnh đây là lần đầu tiên ba khu vực của châu Phi cùng chịu ảnh hưởng của Ebola, và phạm vi địa lý của đợt bùng phát là điều chưa từng có tiền lệ.

Ông cũng kêu gọi giới lãnh đạo thế giới nhận thức rằng dù khủng hoảng y tế hiện tập trung ở châu Phi, tình thế có thể thay đổi nhanh chóng. “Chúng ta không nên quên rằng vào đầu đại dịch Covid, nhiều nước từng nói nguy cơ bằng không, nhưng chỉ vài tháng sau họ đã trở thành điểm nóng. Chúng tôi không muốn thấy Anh và các nước khác trở thành điểm nóng,” ông cảnh báo.

Theo giới chức y tế, đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại CHDC Congo kể từ khi bệnh được xác định, do virus Bundibugyo gây ra, và đã trở thành đợt dịch lớn nhất và chết chóc nhất trong lịch sử nước này.

Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, diễn tiến nặng và thường gây tử vong. Virus lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể như máu hoặc chất nôn của người nhiễm bệnh, hoặc với thi thể người bệnh, chẳng hạn trong quá trình chuẩn bị mai táng.

Ngày 15/5, Bộ Y tế CHDC Congo công bố ổ dịch tại tỉnh Ituri, dù kết quả giải trình tự gene cho thấy dịch đã khởi phát từ tháng 2. Đến nay, dịch đã lan sang Kenya và Uganda ở Đông Phi. Tuần trước, tại Tây Phi, Nigeria xác nhận một ca bệnh tại thủ đô Abuja sau khi một phụ nữ từ Uganda nhập cảnh có kết quả xét nghiệm dương tính.

Pháp là quốc gia ngoài châu Phi duy nhất ghi nhận ca Ebola cho đến nay, với một bác sĩ trở về từ CHDC Congo vào tháng 6.

Virus Bundibugyo hiện chưa có phương pháp điều trị được phê duyệt, song các thử nghiệm vaccine đang được tiến hành. Ông Kaseya cho biết kết quả dự kiến có trong vòng ba đến sáu tháng tới.

Trong tổng số 10.091 ca nhiễm, có 10.060 ca tại CHDC Congo với 4.887 ca tử vong; Uganda và Kenya mỗi nước ghi nhận hai ca tử vong.

Công tác ứng phó dịch bệnh gặp nhiều trở ngại do thiếu thiết bị bảo hộ và việc chậm trả lương nhân viên y tế, dẫn đến các cuộc đình công. Xung đột tại CHDC Congo, tâm lý thiếu tin tưởng vào giới chức ở các vùng dịch, thông tin sai lệch cùng việc cắt giảm viện trợ toàn cầu càng khiến tình hình phức tạp hơn.

Ông Kaseya dự kiến triệu tập cuộc họp các bộ trưởng y tế châu Phi vào thứ Tư nhằm thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới, trong đó kêu gọi chính phủ triển khai sàng lọc và xét nghiệm người đến từ vùng dịch tại các cửa khẩu.

“Thông điệp chính gửi tới các bộ trưởng là họ phải hiểu rằng mình có thể bị ảnh hưởng, và chúng tôi không muốn họ bị bất ngờ trước những gì có thể xảy ra,” ông nói.

Tại cuộc họp với các nguyên thủ châu Phi vào tháng 11, ông Kaseya sẽ đề xuất thiết lập một “hành lang hòa bình” tại các khu vực xung đột. “Hiện có đồng nghiệp tại Ituri muốn đến hỗ trợ người dân nhưng không thể vì tình hình mất an ninh. Tôi phải nói với giới lãnh đạo rằng đợt dịch này không dành cho phiến quân, cũng không dành cho quân đội chính thức, mà là vấn đề của tất cả mọi người. Ebola có thể ảnh hưởng tới bất kỳ ai. Chúng ta cần cùng nhau đạt được thỏa thuận về cách bảo vệ lẫn nhau,” ông nói.

Giám đốc Africa CDC kêu gọi nỗ lực toàn cầu nhằm tài trợ cho công tác ứng phó. Theo ông, các chính phủ đã cam kết 3 tỷ USD nhưng hơn 2 tỷ USD vẫn chưa được giải ngân. Các nước châu Phi đã cam kết 120 triệu USD, phần còn lại dự kiến đến từ các nhà tài trợ quốc tế gồm Mỹ, Anh và EU.

“Chúng tôi cần số tiền này ngay bây giờ. Cần hiểu rằng nếu không tài trợ kịp thời cho các nước châu Phi, chi phí sau này sẽ còn lớn hơn nhiều vì dịch sẽ tiếp tục lan. Nếu thêm nhiều nước bị ảnh hưởng, chúng ta sẽ phải nói tới hàng nghìn tỷ USD, bởi sẽ cần rất nhiều nguồn lực để chặn đứng đợt dịch này,” ông nhấn mạnh.