Đảng Xanh Anh bỏ phiếu công nhận chủ nghĩa phục quốc Do Thái là phân biệt chủng tộc

Trong hội nghị thường niên tại Brighton hôm Chủ nhật, Đảng Xanh của Anh đã bỏ phiếu công nhận chủ nghĩa phục quốc Do Thái (Zionism) là phân biệt chủng tộc. Nghị quyết, trong đó mô tả chủ nghĩa này là "một dự án chính trị dân tộc chủ nghĩa", đã được thông qua với tỷ lệ 1.022 phiếu thuận và 813 phiếu chống, bất chấp sự phản đối của một số nghị sĩ đảng này cũng như cựu lãnh đạo đảng Caroline Lucas.

Cuộc bỏ phiếu gây chấn động trên chính trường Anh, với nhiều nhà bình luận lên sóng truyền hình và mạng xã hội để lên án, cáo buộc đảng này bài Do Thái và thậm chí cho rằng nghị quyết đang gây nguy hiểm cho người Do Thái.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, nghị quyết của Đảng Xanh không tuyên bố điều gì cấp tiến hay bất thường. Chủ nghĩa phục quốc Do Thái đã và vẫn là một hệ tư tưởng thực dân định cư, và thực dân định cư về bản chất là phân biệt chủng tộc. Hệ tư tưởng này xoay quanh niềm tin rằng người Do Thái từ bất cứ đâu trên thế giới đều có quyền có một quê hương tại vùng đất Palestine lịch sử – một quyền được cho là cao hơn quyền của bất kỳ dân tộc nào khác.

Đây là niềm tin dựa trên các tuyên bố trong Kinh Thánh về một vùng đất và cách hiểu phi lịch sử về lịch sử. Điều then chốt là việc thực hiện niềm tin đó đòi hỏi phải chiếm đoạt và tước đoạt đất đai của người Palestine bản địa.

Việc định nghĩa chủ nghĩa phục quốc Do Thái là một hệ tư tưởng thực dân định cư lẽ ra không có gì gây tranh cãi, đặc biệt khi chính những người sáng lập phong trào này từng tự hào mô tả nó như vậy. Vladimir Jabotinsky, một nhà tư tưởng phục quốc Do Thái theo chủ nghĩa xét lại đầu thế kỷ 20, đã viết rằng "việc thực dân hóa của chủ nghĩa phục quốc Do Thái... phải được tiến hành bất chấp ý chí của người dân bản địa".

Theodor Herzl, người thường được coi là cha đẻ của chủ nghĩa phục quốc Do Thái chính trị, từng hy vọng thiết lập liên hệ với Cecil Rhodes, kẻ thực dân đã lãnh đạo công cuộc thuộc địa hóa của Anh tại Zimbabwe. Trong một bản thảo thư nổi tiếng nhưng chưa từng được gửi đi, Herzl mời Rhodes "giúp tạo nên lịch sử", với lý do "đây là một vấn đề thuộc địa".

Các thể chế ban đầu của phong trào phục quốc Do Thái cũng phản ánh sự tự nhận diện thực dân qua tên gọi như Quỹ Tín thác Thuộc địa Do Thái, Hiệp hội Thuộc địa hóa Do Thái Palestine, và Cục Thuộc địa hóa của Cơ quan Do Thái.

Chủ nghĩa phục quốc Do Thái cũng không phải là hệ tư tưởng đặc biệt. Nó đi theo con đường của các hệ tư tưởng khác thường bắt nguồn từ ý niệm về "vận mệnh hiển nhiên", những hệ tư tưởng đã định hình các thực thể thực dân định cư và các tội ác diệt chủng chống lại người bản địa nhằm bảo đảm sự tồn tại của dự án thuộc địa.

Thực tế, những gì đang diễn ra tại Palestine không phải là sự kiện đơn lẻ mà là một phần của lịch sử toàn cầu về các chiến thuật bạo lực, tước đoạt nhằm loại bỏ người bản địa và củng cố quyền kiểm soát của thực dân định cư đối với đất đai.

Đảng Xanh không phải là tổ chức đầu tiên định nghĩa chủ nghĩa phục quốc Do Thái là phân biệt chủng tộc trong một lập trường chính thức. Năm 1975, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Nghị quyết 3379 tuyên bố chủ nghĩa phục quốc Do Thái là một hình thức phân biệt chủng tộc và phân biệt đối xử chủng tộc. Nghị quyết được thông qua với 72 phiếu thuận, 35 phiếu chống và 32 phiếu trắng, dựa trên các tuyên bố trước đó trong năm của Tổ chức Thống nhất châu Phi và Phong trào Không liên kết.

Không đáng ngạc nhiên khi nghị quyết này được các quốc gia Nam bán cầu ủng hộ, những nước hiểu rõ cơ chế vận hành của các hệ tư tưởng thực dân. Nhiều nước đã so sánh chế độ phục quốc Do Thái với chế độ apartheid ở Nam Phi.

Nghị quyết cuối cùng bị bãi bỏ năm 1991 dưới áp lực của Hoa Kỳ và với sự chấp thuận của Liên Xô. Chế độ Israel đã biến việc bãi bỏ nghị quyết thành điều kiện để tham dự hội nghị hòa bình Madrid do Washington và Moskva đồng bảo trợ. Việc bãi bỏ phản ánh sự thay đổi trong cán cân quyền lực địa chính trị, trong bối cảnh Liên Xô tan rã và khối Đông Âu sụp đổ, chứ không phải sự xem xét lại nhận thức toàn cầu về chủ nghĩa phục quốc Do Thái.

Việc một đảng chính thống của Anh quay trở lại với quan điểm mà các quốc gia Nam bán cầu từng đưa ra trên trường quốc tế cách đây 5 thập kỷ là điều đáng chú ý. Trong bối cảnh chính trị và lịch sử Anh, đây là bước đi nhỏ nhưng quan trọng để đối mặt với di sản đen tối của nước này trong việc tạo điều kiện thành lập một nhà nước phục quốc Do Thái trên đất Palestine và góp phần vào Nakba, cuộc thanh trừng sắc tộc năm 1948 tại Palestine.

Liệu Đảng Xanh có thể giữ vững lập trường trước áp lực to lớn chắc chắn sẽ phải đối mặt và tránh nhượng bộ để xoa dịu những người chỉ trích hay không vẫn còn là câu hỏi chưa có lời đáp.

Trong khi đó, khi tất cả diễn biến này được đưa tin trên truyền thông phương Tây, cuộc diệt chủng tại Palestine vẫn tiếp diễn, và điều bị mất đi trong tiếng ồn là thực tế vật chất của chủ nghĩa phục quốc Do Thái đối với người Palestine tại chỗ. Hơn một thế kỷ qua, hệ tư tưởng này đã gây ra sự tàn phá và hủy diệt khôn lường cho người dân Palestine. Nghị quyết của Đảng Xanh không tạo ra lịch sử này – nó chỉ gọi tên lịch sử đó.

Quan điểm trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh lập trường biên tập của Al Jazeera.