Đài Loan tuyên bố 'chủ quyền và độc lập' sau cuộc gặp Trump - Tập Cận Bình

Chính quyền Đài Loan ngày 15/5 ra tuyên bố khẳng định đây là một 'quốc gia có chủ quyền và độc lập', nhưng đồng thời cho biết sẽ duy trì 'hiện trạng xuyên eo biển', tức không chính thức tuyên bố độc lập khỏi Trung Quốc.

Tuyên bố được đưa ra nhằm phản hồi cuộc phỏng vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump với Fox News, sau khi ông rời Bắc Kinh sau hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong cuộc phỏng vấn, ông Trump nói: 'Tôi không tìm cách để ai đó trở nên độc lập', nhắc đến Đài Loan.

Câu hỏi về chủ quyền của Đài Loan là vấn đề gây tranh cãi kéo dài kể từ cuộc nội chiến Trung Quốc những năm 1940. Dù Mỹ không chính thức ủng hộ tuyên bố độc lập của Đài Loan, các đời tổng thống Mỹ từng ủng hộ hòn đảo này qua bán vũ khí và phát biểu ám chỉ Mỹ có thể bảo vệ Đài Loan nếu bị tấn công.

Phát biểu trên Fox News, ông Trump tỏ thái độ mập mờ hơn so với các người tiền nhiệm về việc bảo vệ Đài Loan. 'Chúng ta phải đi 9.500 dặm để đánh một cuộc chiến. Tôi không tìm kiếm điều đó. Tôi muốn họ hạ nhiệt. Tôi muốn Trung Quốc hạ nhiệt', ông nói. 'Chúng ta không tìm kiếm chiến tranh. Nếu giữ nguyên hiện trạng, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ ổn với điều đó. Nhưng chúng ta không tìm cách để ai đó nói: 'Hãy độc lập vì Mỹ đang ủng hộ chúng tôi''.

Căng thẳng giữa chính quyền Đài Bắc và Bắc Kinh bao trùm chuyến thăm ngoại giao của ông Trump. Trước đó, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin ông Tập Cận Bình nói với ông Trump rằng Đài Loan là 'vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung'. Ông cảnh báo: 'Nếu xử lý sai, hai quốc gia có thể va chạm hoặc thậm chí xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ Mỹ-Trung vào tình thế nguy hiểm'.

Kể lại cuộc trao đổi với nhà lãnh đạo Trung Quốc trên Không lực Một, ông Trump nói ông Tập 'cảm thấy rất mạnh mẽ' về việc phản đối độc lập của Đài Loan. Tổng thống Mỹ cho biết ông 'không đưa ra cam kết nào theo chiều hướng nào' về vấn đề này. Ông cũng chưa quyết định có phê duyệt gói vũ khí 11 tỷ USD cho Đài Loan đã được Quốc hội Mỹ thông qua hay không.

Mỹ từ lâu duy trì chính sách mập mờ chiến lược với Đài Loan, không chính thức công nhận hay duy trì quan hệ với chính quyền Đài Bắc, nhưng tuân thủ chính sách 'Một Trung Quốc', thừa nhận lập trường của Bắc Kinh rằng Đài Loan là một phần của Trung Quốc. Mỹ cũng mơ hồ về việc có bảo vệ Đài Loan trong trường hợp bị tấn công quân sự hay không. Năm 2022, người tiền nhiệm của ông Trump, Joe Biden, dường như ám chỉ Mỹ sẽ hỗ trợ Đài Loan: 'Có, nếu thực sự có một cuộc tấn công chưa từng có', nhưng chính quyền Biden sau đó rút lại tuyên bố. Dù vậy, Washington thường xuyên cung cấp vũ khí phòng thủ cho hòn đảo theo luật năm 1979.

Trong tuyên bố ngày 15/5, Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết các quan chức Mỹ và ông Trump đã làm rõ rằng chính sách của Washington 'vẫn không thay đổi'. Đài Bắc tiếp tục thắt chặt quan hệ với Mỹ và gọi mối đe dọa quân sự từ Trung Quốc là 'sự bất an thực sự duy nhất' trong khu vực. Tuyên bố nhấn mạnh: 'Bán vũ khí cho Đài Loan không chỉ là cam kết an ninh với Đài Loan, mà còn là biện pháp răn đe chung đối với các mối đe dọa khu vực'.