Đài Loan đang trở thành một trong những câu chuyện kinh tế nổi bật nhất thời gian gần đây khi chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Theo số liệu công bố hôm thứ Sáu, GDP của hòn đảo này đã tăng trưởng 12,92% trong quý II năm nay, tiếp nối mức tăng 13,69% của quý I và 8,63% của cả năm 2025.
Sự tăng trưởng thần tốc này chủ yếu đến từ nhu cầu lớn của Mỹ đối với các sản phẩm chip bán dẫn tiên tiến do Đài Loan sản xuất. Năm 2024, Mỹ nhập khẩu 116 tỷ USD hàng hóa từ Đài Loan, nhưng con số này đã tăng vọt lên 201 tỷ USD trong năm ngoái. Đến tháng 5, Đài Loan đã vượt Trung Quốc để trở thành nguồn hàng nhập khẩu lớn thứ ba vào Mỹ, chỉ sau Mexico và Canada.
Giới phân tích ví sự trở lại của Đài Loan như một “con hổ kinh tế” của châu Á, với phần lớn động lực đến từ lĩnh vực công nghệ phát triển mạnh. Ông Chad Bown, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cho biết: “AI giải thích cho tầm quan trọng ngày càng tăng của Đài Loan”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra những rủi ro tiềm ẩn. Mối quan hệ thương mại giữa Đài Loan và Mỹ đang trở nên mất cân bằng khi thặng dư thương mại của Đài Loan với Mỹ lên tới gần 200 tỷ USD. Ông Reza Hasmath, cố vấn học thuật tại Viện Trung Quốc thuộc Đại học Alberta, cảnh báo: “Đây là một mối quan hệ không cân bằng và không có lợi cho Đài Loan về lâu dài”. Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ tìm cách đàm phán lại các thỏa thuận thương mại hiện hành.
Ngoài ra, sự phụ thuộc quá lớn vào lĩnh vực bán dẫn cũng đặt ra bài toán về tính bền vững. Ngành công nghiệp chip chỉ tạo việc làm cho khoảng 350.000 lao động, trong khi phần lớn dân số trẻ của Đài Loan không hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao. Tập đoàn TSMC – nhà sản xuất chip lớn nhất của Đài Loan – hiện chiếm tới 40% giá trị thị trường chứng khoán và đóng góp 4% tăng trưởng GDP của hòn đảo, một tỷ lệ được đánh giá là “không bền vững”.
Bên cạnh đó, Đài Loan còn đối mặt với vấn đề dân số già hóa nhanh khi khoảng 1/5 dân số trên 65 tuổi, cùng với sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và khan hiếm nước. Căng thẳng với Trung Quốc – vốn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình – cũng là yếu tố làm gia tăng bất ổn. Một quan chức Trung Quốc được cho là đã cảnh báo rằng việc Đài Loan ngày càng gắn kết với lĩnh vực công nghệ của Mỹ sẽ “bòn rút lợi ích kinh tế” và “khoét rỗng” ngành công nghiệp chủ lực của hòn đảo này.
Ông Hasmath nhận định, nếu làn sóng AI không còn mang lại lợi ích như kỳ vọng, mọi yếu tố trên có thể góp phần tạo ra “một công thức cho sự thay đổi trong bầu cử, dẫn đến thay đổi chính phủ” ở Đài Bắc.
