Cuộc sống khốn khó ở El-Geneina giữa chiến tranh Sudan

El-Geneina, Sudan – Các giảng đường của Khoa Y tại Đại học El-Geneina đã biến thành nơi trú ẩn cho những người phải di dời khỏi các khu vực khác của Sudan.

Zainab (không muốn nêu họ đầy đủ) ngồi giữa những người di tản, ôm hai trong ba đứa con còn sống sót. Cô từng có sáu người con, nhưng ba đứa đã thiệt mạng sau một cuộc tấn công mà cô cho là của Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) vào nhà cô ở Omdurman, vùng thủ đô Khartoum, ngày 26/6/2024.

“Chúng tôi bị nhắm mục tiêu dù không có Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) hay trạm kiểm soát nào gần đó,” Zainab nói giọng nhỏ. “Tôi đã mất ba đứa con.”

Zainab từng là y tá ở Omdurman, chồng cô là cảnh sát. Anh mất tích trong hỗn loạn giao tranh. Sau khi rời Omdurman, cô tạm trú trong các hội trường đại học, rồi tự dựng một túp lều nhỏ trong khuôn viên trường. Cô mô tả nơi ở của mình đơn giản: một khu nấu ăn với hai nồi, một phòng ngủ nhỏ với nệm trải dưới đất cho hai cô con gái, một giường cho con gái khác và cháu gái, còn cô ngủ ngoài hiên.

“Chúng tôi trông cậy vào Chúa. Tôi có ba cô con gái ở đây, chúng cần thức ăn, quần áo, nước uống, và tất cả đều không có sẵn,” Zainab nói. “Tất cả các gia đình trong trại đều gặp vấn đề tương tự. Cho đến nay, không có tổ chức chính thức nào hỗ trợ. Thỉnh thoảng có người tốt đến cho chúng tôi đồ, nhưng không đủ.”

Hai cô con gái của Zainab vẫn mang thương tích từ vụ tấn công, với mảnh đạn còn nằm dưới da. Cô hy vọng được chữa trị nhưng chi phí quá cao. “Bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa El-Geneina cho biết cả hai đều cần phẫu thuật với chi phí 2.000 USD.”

El-Geneina, thủ phủ Darfur Tây, hiện do Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) kiểm soát. RSF đang giao tranh ác liệt với SAF từ tháng 4/2023. RSF chiếm El-Geneina vào cuối năm 2023 sau những gì Liên Hợp Quốc mô tả là “một trong những bạo lực tồi tệ nhất của cuộc chiến” do lực lượng RSF và các nhóm đồng minh gây ra. Các quan chức LHQ và điều tra viên nhân quyền cho rằng bạo lực nhắm vào bộ tộc Masalit không phải người Ả Rập mang động cơ sắc tộc và có thể là “tội ác chống lại loài người”. Cả hai bên đều bị cáo buộc phạm tội đối với dân thường, nhưng RSF đặc biệt bị chỉ trích vì các hành động giết người hàng loạt và bạo lực tình dục. Hơn 50.000 người được báo cáo đã thiệt mạng trong cuộc chiến.

Ở lại dù đau khổ

Cách Khoa Y chưa đầy một km, cô giáo Nagwa ở phố al-Nasr vẫn không rời đi dù mất nhiều tài sản trong giao tranh. “Trước chiến tranh, cuộc sống như mọi nơi khác. Chợ mở cửa, hàng hóa sẵn có và rẻ. Các dịch vụ chính phủ hoạt động, con cái chúng tôi đến trường. Thực sự cuộc sống tốt đẹp,” Nagwa nói. “Nhưng sau chiến tranh, chúng tôi thực sự đau khổ. Mất nhà cửa, tài sản, cả công việc nữa. Tôi từng là giáo viên, giờ mất việc và lương bị ngừng, tình hình trở nên tồi tệ.” Tuy nhiên, cô quyết định ở lại. “Khi một người phải di dời, đau khổ còn lớn hơn. Ở lại gìn giữ những gì còn sót lại, dù chỉ ít ỏi.”

Thách thức nhân đạo

Nhiều thách thức tồn tại ở El-Geneina. Nước uống và thực phẩm rất đắt đỏ, Nagwa cho biết, các tổ chức viện trợ không thể đáp ứng đủ nhu cầu của hơn 120.000 người di tản. “Sự xuất hiện của các tổ chức viện trợ đã giảm bớt 50% đau khổ, nhưng vẫn chưa đủ,” Nagwa nói. Lĩnh vực giáo dục và y tế cũng gặp khó khăn, chưa thể phục hồi lại năng lực trước đây. “Khi bị bệnh, nếu không có tiền, chỉ có cái chết hoặc mắc bệnh kéo dài.”

Mohamed, một quan chức của tổ chức nhân đạo quốc tế, cho biết phản ứng nhân đạo ở Darfur Tây đối mặt với thách thức lớn. Dân số chính xác của thành phố không rõ ràng, một phần do làn sóng người từ các khu vực khác đổ về, gây khó khăn cho việc lập kế hoạch phân phối và phân bổ nguồn lực. Nguồn tài trợ hạn chế cho Darfur Tây do cắt giảm viện trợ quốc tế và việc không truyền đạt đầy đủ quy mô khoảng trống về nhu cầu tới các nhà tài trợ càng làm phức tạp thêm phản ứng. Dù có thời kỳ tương đối yên ổn, chợ và bệnh viện mở cửa trở lại, người dân El-Geneina – cả cư dân và người di tản – vẫn vật lộn.